Kitaba qayıdış nəşriyyatların və kitab mağazalarının qarşısına yeni tələblər qoydu

Tarix: 29.08.2014 / 02:33
Bölmə: Sosial

Kitaba qayıdış yaddaşa qayıtmağın bir növüdür. İnsan nə qədər çox oxuyursa, daxilən o qədər zəngin olur. Kitabdan uzaq düşmək o deməkdir ki, insan öz yaddaşını, söz ehtiyatını lazımi səviyyədə təmin edə bilmir. Azərbaycan gəncliyi son 15-20 ildə kütləvi olaraq kitabdan, mütaliədən uzaq düşdü.
Sanki illər əvvələ qədər paytaxtın kitab mağazaları qarşısında növbəyə dayanan o gənclərin valideynləri, dayı və əmiləri, yaxınları deyildi. Birdən-birə kitabdan soyuma prosesi baş verdi, keçid dövrünü kitabsız başa vurduq. Ancaq son illər dövlətin kitab nəşrinə qayğısı, nəşriyyatların fəaliyyətinin genişlənməsinə yaratdığı şərait problemin həllinə kömək edir. Bir vaxtlar şəhərimizdə kitab mağazaları qapadılırdısa, onların binası, yeri ticarət mərkəzlərinə çevrilirdisə, indi vəziyyət dəyişib, şəhərin mərkəzi yerlərində kitab mağazaları açılır. Müsbət hallardan biri də odur ki, üç-dörd ildir davamlı olaraq kitab dükanlarının sayı artır. Yalnız kitab mağazalarının sayı deyil, həm də göstərilən xidmət və kitab çeşidlərinin bolluğu xoşagələn haldır. İllərdir bunu gözləmişik. Müsbət tendensiyadan biri də odur ki, nəşriyyatlar yeni əsərinə görə müəlliflə müqavilə bağlayır və kitabı çap edir. Kitabın nəşri kimi satışını da nəşriyyatlar özləri həyata keçirir və müəllifə qonorar verir. Düzdür, bu hal kütləvi deyil, ancaq bir neçə nəşriyyatın timsalında bu müsbət addımların şahidi oluruq.
Bu gün bütün dünyada müəllif kitabına görə qonorar alır. Bu xəttin bizim ölkədə də davam etdirilməsi təqdirəlayiq hal olardı.
Məlumdur ki, sovet dövründə müəllif çap olunan kitabına görə normal qonorar alırdı və o qonorarla maddi vəziyyətini əməlli-başlı düzəldirdi. Bundan başqa, kitabların tirajı da yüksək olurdu, hətta oxucular tərəfindən maraqla qarşılanan kitabların təkrar nəşrləri də nəşriyyatların dövlət planına salınırdı. Ancaq keçid dövründə bu məsələlərin hamısı xatirəyə çevrildi. Uzun illər yazıçıların əli qələmdən soyudu, çox nadir hallarda ortalığa sanballı əsərlər çıxdı. Bu əsərlərin də çapı hansısa pullu adamlardan, sponsordan asılı oldu. Bu proses uzun bir dövrü əhatə etdi. "Ölən" əsərlər də oldu, şikəst ədəbi nümunələr də. Kitab nəşri meydanındakı boşluq kütləvi surətdə özəl nəşriyyatların meydana gəlməsinə səbəb oldu. Bu nəşriyyatların da çoxunda çap olunanlar yüksək ədəbi-bədii əsərlər deyildi, "maklatura" məhsulu idi. Bu gün o kitablar gərəksiz olduğu üçün ancaq kitab rəflərində qalır, heç açıb vərəqləyəni yoxdur.
Ancaq bu gün oxucuların kitaba qayıdışı nəşriyyatların qarşısına tamam başqa tələblər qoyub. Artıq nəşriyyatlar çap edəcəkləri kitabın bütün məziyyətlərini saf-çürük edir, onun nəşriyyata və müəllifə pul gətirib-gətirməyəcəyini, bazara girə bilmək imkanlarını götür-qoy edir, sonra çapa qərar verir. Əslində bu məsələ uzun illərdir başqa dövlətlərdə bu yolla həyata keçirilir.
Nəşriyyatlarımızın müsbət addımlarından biri də odur ki, müasir bədii tərcüməçilərin tərcüməsində dünyada məşhur olan yazıçı və şairlərin, siyasi xadimlərin əsərlərini, xatirələrini çap edir. Azərbaycanın klassik tərcümə ustadları vaxtilə dilimizə dünya ədəbiyyatının şedevrlərini çeviriblər. Bu gün də müasir bədii tərcüməçilər həm müasirlərimizin, həm də klassik dünya ədəbiyyatı korifeylərinin şah əsərlərini yeni tərzdə tərcümə edərək çapa verirlər. Bu gün elə xarici müəllif var ki, onun əsərinin iki-üç tərcümə variantı mövcuddur. Bu müsbət haldır. Həm də o deməkdir ki, Azərbaycanda yeni nəsil bədii tərcümə ustadları yetişir.
Qayıdaq kitab satışına. Bu gün kitab satışına həm mağazalarda, həm də səyyar sərgi-satış aksiyalarında rast gəlirik. Bakıda bir-birinin ardınca açılan kitab mağazalarında istənilən ədəbiyyatı tapmaq mümkündür. Burada həm yerli, həm də müxtəlif xarici ölkələrdə nəşr olunan çap məhsullarına rast gələ bilərik. Özü də hər bir kitabın üzərində onun real satış qiyməti göstərilir. Hətta bir çox hallarda nəşriyyatlar və kitab mağazaları müxtəlif aksiyalar çərçivəsində kitabların satışını endirimlə həyata keçirir. Deyərdim ki, bu aksiya artıq geniş miqyas alıb.
Bir məsələni də qeyd etməliyəm ki, bu gün kitab ticarəti ilə məşğul olanların böyük bir qismi yaradıcı adamlardır, yazıçı və şairlərdir. Bu məsələdə işbazların kənarda qalması işin xeyrinədir. Biri var kitabı sevən adam onun satışı ilə məşğul olur. Bu adamın ilkin məqsədi kitabı sevdirmək və onu təbliğ etməkdir. Təbii, burada qazanc marağı da var, amma o birinci məqsədi üstələmir. Ancaq biri də var ki, bu işlə işbazlar məşğul olur, onda onları ilk olaraq qazanc götürmək istəyi maraqlandırır. Kitab mağazalarında vaxtaşırı olan yazar kimi onu deyə bilərəm ki, kitabların qiyməti elə də baha deyil və uşaq ədəbiyyatı nümunələri burada çoxluq təşkil edir. Bir məsələ də var ki, informasiya yükü zəngin olan, tarixi faktlarla əhatələnən, maraqlı, məzmunlu kitaba pul xərcləməyə dəyər. Çünki sən o kitabdan heç nədən ala bilmədiyin yüksək zövqü ala bilirsən. Kitab mağazalarının əksəriyyəti kiçik məkanda fəaliyyət göstərsə də, geniş yeri olanlar da var. Kiçik yerə sığınan kitab mağazalarının rəhbərləri deyir ki, icarə haqqı həddən artıq baha olduğundan, geniş yer tuta bilmir. İcirə pulunun bahalığı kitab mağazalarının qarşısına bir sıra çətinliklər çıxarır. Bilirik ki, istənilən obyekti saxlamaq üçün xeyli miqdarda pul lazımdır. Vergidən tutmuş, kommunal xərcə qədər hamısı qəpiyinə qədər ödənilməlidir.
Ancaq bəzi kitab mağazalarının gəlirləri artıq olduğu üçün onlar geniş, işıqlı otaqları icarə götürə bilir. Kitabevi.az kitab mağazası "28 May" metro stansiyası yaxınlığında yerləşir. Geniş və işıqlı zalda fəaliyyət göstərir. Burada hətta müştərilərin rahat əyləşməsi, çay-kofe, sərinləşdirici içkilər içmək üçün yerlər də var. Təki bütün kitab mağazalarının imkanları belə ola. "Əli və Nino" kitab mağazaları şəbəkəsinə daxil olan satış mərkəzləri də nisbətən geniş əraziyə malikdir. Kitab işıq deməkdir, ürəklərə, ruhlara, beyinlərə işıq verir. Kitabın meydanı nə qədər geniş olsa, onun alıcıları və oxucuları da çox olar. Kitab mağazalarında və satış-sərgilərdə olarkən burada ən çox gənclərlə qarşılaşırsan. Əlbəttə, sevindirici haldır. Kitabdan qaçaq düşən gəncliyin kitaba qayıdışı bizləri nikbin düşünməyə vadar edir. Bilirsiz, nə qədər internet olsa da, virtual oxu zallarının sayı-hesabı olmasa da, çap məhsulunun əvəzi yoxdur. Heç bir vasitə bunu əvəz edə bilmir. Ancaq çap məhsulu olan kitab elədir ki, hara getsən onu özünlə daşıya bilirsən, amma virtual oxudan ancaq internet vasitəsilə istifadə edə bilirsən. Odur ki, kitabdan möhkəm yapışmaq lazımdır!

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...