"Nodulyar dermatit" xəstəliyi Azərbaycana İran və Türkiyədən keçib

Tarix: 27.08.2014 / 02:59
Bölmə: Sosial

Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, Azərbaycanda heyvanlar arasında kütləvi xəstəlik yayılıb. Həmin xəstəliyin adı "nodulyar dermatit"dir. Hazırda 10-a yaxın rayonda bu xəstəlik qeydə alınıb. Ümumi olaraq 130 baş heyvan "nodulyar dermatit" xəstəliyindən müalicə altındadır.

Zərdab rayonu sakinlərinin mətbuata verdiyi məlumata görə, son 3 gündə Zərdabın Qoruqbağı kəndində 8 iribuynuzlu heyvan tələf olub. Kənd sakininin bildirdiyinə görə, aidiyyəti orqanlara müraciət olunsa da, hələlik heç bir iş görülməyib: "Heyvanların bədəni şişir. İnəklərin süd vəzindən qan gəlir. Xəstəliyin adı ilə bağlı heç bir məlumatımız yoxdur. Bir-iki dəfə baytarlıqdan gəlib heyvanlara baxıblar. Sistem qoyublar, ancaq nəticəsi yoxdur. Xəstəliyin müalicəsi barədə də heç bir məlumatımız yoxdur".

Kənd sakinləri bildirib ki, bu xəstəlik digər kəndlərdə də müşahidə olunub. Əvvəl xırdabuynuzlu heyvanlar arasında yayılan xəstəlik indi də iribuynuzlu heyvanların tələf olmasına səbəb olur.

Adıçəkilən xəstəliyin yayılma səbəblərini və qarşısının alınması üçün hansı tədbirlərin görüldüyünü öyrənmək məqsədilə Dövlət Baytarlıq Xidmətinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Yolçu Xanvəliyə müraciət etdik. O bizə açıqlamasında bildirdi ki, Zərdabda qeydə alınan xəstəliklə bağlı artıq ərazi üzrə baytarlıq xidmətinə məlumat verilib: "Hazırda əraziyə baxış keçirilir. Əgər tələfat faktları təsdiq edilərsə, heyvanların cəsədlərindən nümunələr götürülərək araşdırılacaq".

Onun sözlərinə görə, "nodulyar dermatit" xəstəliyi ilk olaraq İran və Türkiyədə müşahidə olunub və Azərbaycana da həmin qonşu ölkələrdən keçib: "Bu xəstəlik xüsusilə həşəratlar vasitəsilə heyvanlara keçir. Yalnız iribuynuzlu heyvanlarda müşahidə olunan xəstəlik düzgün müalicə aparıldığı təqdirdə tələfatla nəticələnmir".

Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, profilaktik tədbirlər davam edir: "İribuynuzlu heyvanların "nodulyar dermatit"i virus mənşəli olmaqla qısamüddətli isitmə, dəri örtüyünün, limfa sisteminin, selikli qişanın zədələnməsi, dərialtı toxumalarda düyünlərin və nekrozların əmələ gəlməsi ilə səciyyələnir.

Təbii şəraitdə "nodulyar dermatit"ə iribuynuzlu heyvanlar, xüsusən də cinsi yaxşılaşmış heyvanlar və zebular həssasdır. Xəstəliyin əsas mənbəyi xəstə heyvanlar və virus daşıyıcılarıdır. Xəstəliyin baş verdiyi ilk dövrlərdə naxırın 5-50 faizi, ayrı-ayrı hallarda isə 75-100 faizi virusa yoluxa bilər. İnfeksiya əsas etibarilə qansoran həşəratlar-ağcaqanadlar, milçəklər tərəfindən mexaniki yolla yayılır. İribuynuzlu heyvanlar virusla yoluxduqda 4-7 gündən sonra həmin nahiyənin mərkəzində düyüncüklər olmaqla ətrafında 20 santimetrə qədər iltihabi proses gedir. İltihabi proses dəri, dərialtı nahiyəni, bəzi hallarda əzələ toxumasını da əhatə edir. Qanda virus 3-4 gündən sonra temperaturun qalxması və düyüncüklərin əmələ gəlməsi nəticəsində özünü büruzə verir. Həmin dövrdə virus qanla ağız boşluğunun, burunun, gözün, cinsiyyət yolunun selikli qişasına, tüpürcək, süd vəzilərinə, xayalara sirayət edir. Dərinin derma hissəsinin şişkinliyi, damarların trombozu nəticəsində ətraf toxumalar nekrozlaşır. İltihab prosesi limfa vəzilərini əhatə edir, lakin həmin prosesin mexanizmi axıra qədər öyrənilməyib. Limfa vəzilərinin, damarların iltihabı, xoralı yaraların əmələ gəlməsi, septik mürəkkəbləşmələr isə infeksiya nəticəsində baş verir. Xəstəliyin iti forması ilk dövrlərdə isitmə (bədən temperaturu 40°C qədər artır), iştahanın zəifləməsi, gözdən yaş axması, burunun selikli qişasından axıntılarla müşayiət olunur. Xəstəliyin 48 saatından sonra dəri üzərində 0,2-5 sm ölçüdə girdə formalı səpgilər əmələ gəlir. Səpgilərin sayı dərinin hər yerində bir neçə yüzə qədər ola bilər. Dərialtı limfa vəziləri həcmcə böyüyür və aşkar müşahidə olunur. Xəstə heyvanlar sürətlə arıqlayır, süd verən heyvanlarda isə süd vəzilərinin mastiti nəticəsində süd azalır. Nadir hallarda sinir pozğunluğu və aqressivlik baş verir. Bəzi inəklərdə balasalma halları qeyd olunur. Xəstəliyin ağır formasında uzunmüddətli isitmə, iştahanın kəsilməsi, arıqlama baş verir. Bədən nahiyəsinin hər yerində və görünən selikli qişalarda düyüncüklər əmələ gəlir, xəstəliyin ağırlaşma dövründə traxeyanın, udlağın zədələnməsi və bronxopnevmoniyanın nəticəsində heyvanlarda asfiksiya müşahidə olunaraq ölüm baş verə bilər. "Nodulyar dermatit" iti formada keçdiyi halda dəridə nəzərəçarpan zədələnmələr qeyd olunmur. Xəstəlik qısamüddətli isitmə (2-5 gün) və iştahanın kəsilməsi ilə müşayiət olunur. Xəstəliyin atipik forması yeni doğulmuş buzovlarda fasiləli diareya, isitmə ilə özünü büruzə verir, kliniki əlamət kimi dəri örtüyündə heç bir dəyişiklik hiss olunmur. Yaşlı heyvanlarda iştahanın kəsilməsi, arabir isitmə halları hiss olunur. Nadir hallarda xəstəlik simptomsuz, lakin virusdaşıyıcılıq və virusneytrallaşdırıcı anticismlərin əmələ gəlməsi isə müşayiət olunur".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...