Təhsil kreditləri ilə bağlı qanundan hələ xəbər yoxdur

Tarix: 22.08.2014 / 04:10
Bölmə: Sosial

Ölkə parlamentində qəbulu düyünə düşən qanun layihələrindən biri də təhsil kreditləri ilə bağlıdır. Yeni dərs ilinin başlanmasına az qalmış bu məsələ yenidən aktuallaşmağa başlayır. Çünki tələbələrin bir çoxu təhsilini ödənişli əsaslarla alır və heç də hamının bu ödənişi etməyə imkanı yoxdur. Pullu təhsil alanların çox olduğunu nəzərə alsaq, daha çox müştərinin məhz təhsil haqqını ödəmək üçün kredit götürdüyünü də qeyd etmək olar.
Lakin ölkə banklarının verdiyi təhsil kreditləri çox bahadır. Vəziyyətdən çıxış yolu isə təhsil kreditləri ilə bağlı qanunun qəbul olunmasıdır. "Təhsil kreditləri haqqında" qanun layihəsi hələ bir neçə il əvvəl Milli Məclisə təqdim olunub. Müəllifləri millət vəkilləri Əli Məsimli və Vahid Əhmədovdur. Layihə MM-in İqtisadi siyasət komitəsində müzakirə olunub. Bu qanun qəbul olunarsa, ödənişli təhsil alan tələbələrə güzəştli kreditlər veriləcək.
Burada təhsil kreditləri üzrə bütün şərtlər aydın şəkildə əksini tapıb. Bu qanun layihəsində göstərilir ki, təhsil kreditlərinin məbləği borcalanın birbaşa təhsil haqqının və təhsillə bağlı digər xərclərinin tam ödənilməsi üçün yetərli olmalıdır. Layihənin tələblərinə görə, kommersiya xarakterli təhsil kreditləri maksimum 5 faiz dərəcəsi ilə verilməlidir. Bu faiz dərəcəsi həm postsovet məkanına aid ölkələrin daha çox tətbiq etdiyi dərəcədən xeyli aşağı, həm inkişaf etmiş ölkələrin dərəcəsinə, xüsusən də Azərbaycanda sahibkarlara verilən güzəştli kreditlərin faiz dərəcəsinə uyğundur. Sosial xarakterli təhsil kreditlərinə görə isə faiz tutulmaması təklif olunur. Bu prinsip Almaniya və bir sıra digər ölkələrdə də tətbiq olunur. Layihədə təhsil kreditlərinin iki variantda, yəni Təhsil Kreditləri Fondu və müvəkkil banklar vasitəsilə verilməsi nəzərdə tutulur. Hər iki variantda kreditin verilmə və qaytarılma mexanizmi eynidir. Layihədə bir sıra güzəştli məqamlar da əksini tapıb. Belə ki, təhsil krediti alan şəxs müvəkkil bankdan aldığı krediti və ona hesablanmış faizi təhsil müddəti bitdikdən sonra 2 il möhlət verilməklə, təhsil kreditləri müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qaydada qaytarır. Kreditin qaytarılmasına başlandığı birinci il ərzində onun aylıq məbləği borcalanın məcmu aylıq gəlirinin 20 faizindən çox ola bilməz. Borcalan şəxs hərbi xidmətdə olduğu müddətdə aldığı krediti və ona hesablanmış faizi ödəməkdən azad edilir. Qanun layihəsində təhsil kreditləri alana hazırda bir sıra ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda tətbiq edildiyi kimi, üçüncü şəxsin zəmanəti nəzərdə tutulmur. Lakin bütün bunlar layihə şəklindədir və təhsil kreditləri ilə bağlı qanunun qəbulu uzanır.
Ölkədə fəaliyyət göstərən bankların tələbələrə təklif etdiyi təhsil kreditləri isə bahadır. İqtisadçı ekspert Samir Əliyevin sözlərinə görə, ölkəmizdəki bankların təklif etdiyi təhsil kreditlərinin şərtləri digərlərindən fərqlənmir: "Banklar kampaniya xarakterli kreditlər verir. Cəmiyyətin diqqətini çəkmək üçün də ona müxtəlif adlar qoyurlar. Belə kreditlərdən biri də təhsil kreditidir. Azərbaycanda banklar təhsil kreditlərini 1-2 il müddətinə verirlər. Bu da işin mahiyyətinə xələl gətirir. Çünki təhsil haqqını ödəyə bilməyib kredit götürən valideyn və ya tələbə bu müddət ərzində, aydındır ki, bankdan aldığı pulu geri qaytara bilməyəcək". S.Əliyev bankların verdiyi təhsil kreditlərinin faizlərinin də yüksək olduğunu bildirir: "Ümumiyyətlə, ölkəmizdə kreditlərin faizi yüksəkdir. Buna görə təhsil kreditlərinin faizləri də çoxdur. Amma dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində, digər kreditlər kimi, təhsil kreditlərinin də faizi azdır".
Onu da bildirək ki, ölkədə orta aylıq əməkhaqqının 440 manat, büdcə təşkilatlarında çalışanların xeyli hissəsinin orta maaşlarının isə 200-250 manat arasında olduğu bir şəraitdə təhsil haqları 900-4500 manat arasındadır. Ona görə də aztəminatlı ailələrdən çıxan gənclər ödənişli qaydada təhsil aldıqda ciddi problemlərlə qarşılaşır, bəzən də maliyyə imkansızlığı üzündən daxil olduqları məktəbi tərk etməli olurlar. Bu isə Azərbaycanın intellektual potensialı, insan kapitalının inkişafı və gələcəyi üçün böyük təhlükədir. Ona görə də həmin problemin yumşaldılması üçün təhsil kreditləri haqqında qanunun qəbul edilməsi vacib sayılır. Hesab olunur ki, dövlət təhsil kreditlərinə öz dəstəyini həyata keçirməkdən ötrü hər il büdcədən vəsait ayırmalı, eləcə də ayrılan kreditlərin risqlərini və faizlərinin bir hissəsinin ödənilməsini öz üzərinə götürməlidir. Lakin bunun üçün müvafiq qanunun qəbulu zəruri sayılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 13.07.2026 / 21:57

Fərdi evlər və mənzil qapılarında qoyulmuş kameralar söküləcək?

Tarix: 13.07.2026 / 16:06

FB və İnstaqram insanlarda daha dəhşətli asılılıq yaradır - dünyadan rəsmi həyəcan...

Tarix: 13.07.2026 / 14:34

Məktəblərdə vakant müəllim yerlərinin gizli saxlanması faydadan çox ziyan vurur...(?)...

Tarix: 13.07.2026 / 11:48

Saxta keçidlərə daxil olmayın, OTP kodlarını paylaşmayın! - DİN-dən xəbərdarlıq...

Tarix: 13.07.2026 / 10:01

Bakı–Quba yolunda yanacaqdaşıyan avtomobil alışdı - VİDEO

Tarix: 13.07.2026 / 09:20

Füzulinin minalanmış ərazilərində yanğın başlayıb

Tarix: 12.07.2026 / 12:03

Hacıqabulda avtobus aşdı, 30-dan çox sərnişin yaralandı...

Tarix: 11.07.2026 / 19:45

"Soyqırım və deportasiya qurbanlarına dəstək" adlı layihənin icrası davam edir

Tarix: 11.07.2026 / 19:03

Yazıçı-publisist Aydın Tağıyevin kitabının təqdimatı olub - FOTO

Tarix: 11.07.2026 / 09:44

Vətənə və xalqa xidmət edən ömür Doğum gününüz mübarək, hörmətli Rasim Məmmədov!

Tarix: 10.07.2026 / 19:55

Ermənilərin məhkəməsi çıxışlarla davam etdirilib FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 18:40

Xaricdə təhsil şirkətləri ilə bağlı vətəndaşlara xəbərdarlıq edildi... - "özünü "təhsil ekspertləri" kimi təqdim edənlər..."

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 13.07.2026 / 14:34

Məktəblərdə vakant müəllim yerlərinin gizli saxlanması faydadan çox ziyan vurur...(?)...

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...