çərşənbə axşamı günü, 14 iyul 2026
     

Süni yetişdirilmiş bostan məhsullarından zəhərlənmələr arta bilər

Image


2 ay 15 günə ərsəyə gələn qarpızın yetişməsi üçün lazımi temperatur iyulun sonlarında və avqustun əvvəllərində olduğu halda, iyun ayından süni yetişdirilmiş qarpızlar satılır
Yay mövsümünə başlanandan üzübəri istehlak bazarında həm yerli, həm də xarici ölkələrdən gətirilmiş bostan məhsullarının satışı sürətlənib. Hətta Bakıdan bölgələrə uzanan magistral yolların kənarlarında qarpızların və qovunların satışına tez-tez rast gəlmək mümkündür. Onu da bildirək ki, son zamanlar bostan məhsullarından qidalanma zamanı zəhərlənmə hallarının baş verməsi və nəticədə zərərçəkmişlərin sayının çoxalması barədə informasiyalar yayılmaqdadır.
Bir neçə gün əvvəl bir neçə ailənin və ayrı-ayrı şəxslərin qarpızdan zəhərlənməsi barədə yayılmış rəsmi məlumatlar isə ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq və narazılıq yaradıb. Bəs, görəsən qarpızlar hansı səbəblərdən zəhərlənmə hallarının baş verməsinə gətirib çıxarır? Ümumiyyətlə, sözügedən bostan məhsullarından qidalanma insan həyatı üçün daha ağır fəsad törədə biləcək qədər təhülkəli ola bilərmi?
"Bakı-Xəbər"in əməkdaşının bu istiqamətdə apardığı araşdırmalar nəticəsində bir çox maraqlı faktlar üzə çıxıb. Həmin faktları oxucularımıza təqdim edirik.

Bostan və tərəvəz məhsullarına olan illik tələbatımız 865 min tondur
Araşdırmalarımıza görə, qarpızların və qovunların yetişdirilməsi ilə əsasən Kür-Araz ovalıqlarında yerləşən rayonların əhalisi məşğul olur. Bu da həmin rayonların torpaq-iqlim şəraitinin sözügedən məhsulların yetişdirilməsi üçün əlverişli olması ilə əlaqədardır. Bu bostan məhsullarının yetişməsi üçün əsas vaxt isə iyul ayının sonları, avqust ayının əvvəlləri hesab olunur. Çünki 2 ay 15 günə ərsəyə gələn qarpızın yetişməsi üçün effektiv temperatur göstəricisinə yalnız iyul ayının sonlarında və avqust ayının əvvəllərində təsadüf olunur. Amma iyun ayından etibarən həm Bakı şəhərində, həm də bölgələrdə satışına başlanan bostan məhsullarından yerli istehsala məxsus olanları respublikamızın ayrı-ayrı bölgələrindəki rayonlarda fəaliyyət göstərən istixanalarda süni şəkildə yetişdirilib. Satışda olan qarpızların və qovunların müəyyən qismi isə xarici ölkələrdən, xüsusilə də İrandan və Türkmənistandan idxal edilən məhsullardır. Onu da vurğulamaq yerinə düşər ki, respublika əhalisinin bostan və tərəvəz məhsullarına olan illik tələbatının həcmi 865 min tondur. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin 2011-ci, 2012-ci və 2013-cü illər üzrə bitkiçilik məhsullarının yığımı haqqında statistik məlumat cədvəllərinə əsasən, 2011-ci ildə 33 min 245 hektar sahədən 478 min 15 ton, 2012-ci ildə 29 min 989 hektar sahədən 427 min 654 ton, 2013-cü ildə isə 28 min 519 hektar sahədən 429 min 705 ton ərzaq üçün bostan məhsulları yığılıb. Haqqında bəhs etdiyimiz statistik məlumatlardan açıq-aydın görünür ki, 2012-ci və 2013-cü illərlə müqayisədə 2011-ci ildə həm bostan məhsullarının əkildiyi sahə, həm də yığılmış məhsulun həcmi sonrakı iki ildəkidəndən xeyli çoxdur. 2013-cü ildə 2012-ci ilə nisbətən əkin sahəsi 1470 hektar az olduğu halda (29989 - 28519 = 1470 hektar), yığılmış məhsulun 2051 ton çox olması (429705 - 427654 = 2051 ton) şübhəli məqamlardan biridir. Çünki Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin bununla bağlı konkret açıqlamasına rast gəlmədiyimiz üçün əkin sahəsi az olduğu halda məhsuldarlığın hansı səbəblərdən artdığı məlum deyil.

Həkimlər avqust ayından tez qarpız yeməyi məsləhət görmür
Qeyd edək ki, bölgələrimizdə süni şəkildə və vaxtından əvvəl yetişdirilmiş bostan məhsulları iyun ayında baha satıldığı halda, hazırda Bakıdakı bazarlarda və ticarət məkrəzlərində 1 kiloqram qarpızın qiyməti təxminən 30-40 qəpik, 1 kiloqram qovunun qiyməti isə təqribən 80 qəpik - 1 manatdır. Şübhəsiz ki, istehsalçılar iyulun sonlarında və avqust ayında qarpızların və qovunların daha ucuz qiymətə satılacağını əvvəlcədən bildikləri üçün daha çox pul qazanmaq istəyirlər və ona görə də bostan məhsullarının süni yetişdirilməsi prosesinə may ayından, yaxud iyun ayından başlayıblar. Bu səbəbdən də onlardan qidalanmanın müxtəlif xəstəliklər törədəcəyi söylənir. Ona görə də həkimlər adətən avqust ayından tez qarpız yeməyi məsləhət görmür. Çünki süni yetişdirilmiş məhsullardan qidalanma bir çox hallarda ciddi fəsadlarla yadda qala bilir. Bu məsələdə sözügedən məhsulların yetişdirilməsi, istehsalı, daşınma və saxlanma şəraiti çox önəmli rol oynayır. Çünki tərkibi yoxlanmamış və müsbət rəy verilməmiş məhsulların, o cümlədən bostan məhsullarının satışa buraxılması çox təhlükəli tendensiyaların baş verməsinə gətirib çıxara bilər. Süni yetişdirilmiş qarpızdan qidalananlar arasında ürək bulanması, baş ağrısı, mədə və ətrafında ağrılar, qarın işləməsi halları müşahidə oluna bilər. Başqa sözlə, bu məhsullardan qidalanma nəticəsində istehlakçıların zəhərlənməsi hər an mümkündür.

Gübrələrdən qeyri-düzgün istifadə bostan məhsullarını zəhərləyir
Araşdırmalarımıza görə, vaxtından əvvəl yetişdirilmə, süni becərilmə zamanı kimyəvi birləşmələrdən istifadə edilməsi nəticəsində qarpızların tərkibində nitratlar və azotlu birləşmələr olur. Söhbət ondan gedir ki, hazırda bostan məhsullarının əkin sahələri kimi istifadə edilən əraziləri keçmiş SSRİ dövründə pambıq sahələri olub və onlar kimyəvi reagentlərin təsirindən zəhərlənib. Üstəlik, hər il bostan, eləcə də tərəvəz məhsullarının bu cür yerlərdə əkilməsi, o cümlədən onların kimyəvi maddələrlə zənginləşdirilməsi prosesi həyata keçirilir ki, nəticədə onların keyfiyyəti və tərkibi dəyişməyə məruz qalır. Ona görə də iyun ayından etibarən satışda olan yerli qarpızlar süni yetişdirilib və onlar müxtəlif zəhərli kompenentlərlə zəngindir. Həmin məhsulların tərkibi və keyfiyyəti yoxlanmadığından müştərilər ehtiyatlı olmalıdır.
Araşdırmalarımıza görə, torpağın münbitliyinin yaxşılaşdırılması, eləcə də kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının artırılması, həmçinin həmin məhsulların, xüsusən də bostan bitkilərinin vaxtından tez yetişdirilməsi məqsədilə mineral gübrələrdən istifadə olunması halları Azərbaycanda geniş yayılıb. Ancaq gübrələrdən təyinatı üzrə düzgün istifadə edilməməsi nəticəsində yetişdiriləcək məhsullardan qidalanma zamanı zəhərlənmələrin verə biləcəyi şübhəsizdir. Düzdür, bostan məhsullarının və digər bitkilərin yetişdirilməsi zamanı gübrələrdən istifadə məqsədəuyğundur. Sadəcə, problem ondadır ki, bu maddələrin verilmə vaxtı düzgün təyin olunmadığından, məhsulların tərkibində nitratın miqdarı daha çox olur. Nəticədə zəhərlənmələrin baş verməsi, hətta ölüm faktı da istisna deyil. Bu da bir növ gübrələrlə bağlı istehlakçıların maariflənmə səviyyəsinin aşağı olmasından irəli gəlir. Digər tərəfdən, bostan məhsulları istehsalçıları daha çox şəxsi maraqlarını güddükləri və daha çox gəlir götürmək istədikləri üçün gözləniləcək təhlükələrin fərqinə varmırlar.

Qalın qabıqlı, böyük ölçülü, boz və ağ zolaqları olan qarpızları və qovunları almayın
Ümumiyyətlə, qalın qabıqlı, ölçüləri həddindən artıq böyük, üzərində boz və ağ zolaqları olan qarpızları və qovunları almaq məsləhət deyil. Çünki onlar zəhərlənmələrə səbəb ola bilər. Günəş şüaları altında satılan bostan məhsulları da müəyyən fəsadlar törətmək qabiliyyətinə malikdir. Çünki onlar tələb olunan şəraitdə, sərin yerlərdə saxlanmır. Üstəlik, bəzi hallarda qarpız və qovunların müəyyən hissəsi yeyilir, yerdə qalan hissələri isə soyuducuya qoyulur. Ancaq soyuducuda uzun müddət saxlanmış, müəyyən hissəsi yeyilmiş bostan məhsullarından qidalanma zamanı da müxtəlif fəsadlar törədə bilər. Ona görə də alıcı-istehlakçılara həddən artıq diqqətli və ehtiyatlı olmağı tövsiyə edirik.



VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Məktəblərdə vakant müəllim yerlərinin gizli saxlanması faydadan çox ziyan vurur...(?)...

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

SON XƏBƏRLƏR

14.07.2026 / 10:18
Rusiya üçün “cəhənnəm sanksiyaları”na çağıran senator “öz əcəli” ilə ölüb - Tramp sui-qəsd versiyasını istisna etdi

14.07.2026 / 10:11
Kılıçdaroğlunun saxta dediyi iddianın özü çıxdı

14.07.2026 / 06:56
İsrail müdafiə nazirinin açıqlaması gündəm oldu

14.07.2026 / 06:32
Tramp İrana qarşı müharibə xərclərinə görə Körfəz ölkələrindən təzminat tələb edir

13.07.2026 / 23:46
Avropada Anti-Ballistik Raket Koalisiyası yaradıldı - on ölkə birgə bəyanat yaydı...

13.07.2026 / 22:23
Türkiyə S-400-dən canını qurtarmasa, F-35-ə yetişə bilməyəcək...

13.07.2026 / 22:05
Şuşa Qlobal Media Forumu: Yeni çağırışların, dünya gündəminin müzakirəsi üçün nüfuzlu platforma

13.07.2026 / 21:57
Fərdi evlər və mənzil qapılarında qoyulmuş kameralar söküləcək?

13.07.2026 / 21:43
Slovakiya Prezidenti Pelleqrinin təyyarəsi Füzuli aeroportuna endi - FOTO

13.07.2026 / 21:31
Azərbaycan son 80 ildə heç kimin bacarmadığını etdi...

13.07.2026 / 21:06
Bərpa olunan Qarabağdan “böyük dövlətlərə” daha bir mesaj - “7 müdafiə xətti köməyinizə çatmadı”...

13.07.2026 / 20:31
Şuşada D-8 Media Mükəmməllik Mərkəzinin strategiyasının təqdimatı oldu

13.07.2026 / 20:26
Ölkədə 6 aydır iqtisadi artım yoxdur, əksinə, vergi yığımı artır - necə?

13.07.2026 / 20:10
Avroparlamentin Kiprdə “yunan qadınların soyqırımı” qərarına Türkiyə daha sərt reaksiya verə bilərdi...(?)

13.07.2026 / 19:54
"D-8-ə üzvlük Azərbaycan üçün çox önəmlidir" - Hikmət Hacıyev

13.07.2026 / 19:37
Tramp İrana dəniz blokadasını bərpa etdi, gəmilərə “tas” qoydu, İrandan sərt açıqlama gəldi – Hörmüzdə gərginlik pik həddə...

13.07.2026 / 19:22
Hədəfə yetişildi - Azərbaycan qlobal aləmdə orta gücdür...

13.07.2026 / 18:52
Beyləqanda pambıq "pripiska"sı – Azərbaycan pambıqçılığını iflasa aparan təhlükəli sistem…

13.07.2026 / 18:46
Beyləqanın Birinci Aşıqlı kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

13.07.2026 / 18:17
Ukrayna-Rusiya müharibəsinin qanlı saatları - 50-dən çox əsgərin toplaşdığı bina vuruldu - VİDEO

13.07.2026 / 17:55
Ukrayna Krımın azad edilməsinə Azov dənizindən başlayır

13.07.2026 / 17:26
Tramp Hörmüzlə bağlı əsl niyyətini ortaya qoydu - təhlükəsizlik üçün gəmilərdən haqq alınacaq...

13.07.2026 / 17:10
Prezidentin köməkçisi sosial media şəbəkələrinin məsul şəxsləri ilə müzakirə apardı

13.07.2026 / 16:53
Əli Əsədov Rusiyanın səhiyyə naziri ilə görüşüb

13.07.2026 / 16:44
Bakıda soyğunçuluq və oğurluq edən şəxslər saxlandı

13.07.2026 / 16:30
Hikmət Hacıyev Şuşada Suriyanın informasiya naziri ilə görüşdü

13.07.2026 / 16:29
Şuşada mühüm anons: Avropa Şurası ikili standartları üzündən Azərbaycan kimi mühüm üzvünü itirir

13.07.2026 / 16:18
Şuşadan nümayiş olunan orta güc meyarları, hər kəs dürüst ola bilsə... Aydın Quliyev yazır...

13.07.2026 / 16:06
FB və İnstaqram insanlarda daha dəhşətli asılılıq yaradır - dünyadan rəsmi həyəcan...

13.07.2026 / 15:49
Azərbaycandan tranzit keçməklə Ermənistana 7 vaqon buğda göndəriləcək

13.07.2026 / 15:14
Yaşıl enerji ixracı Azərbaycanda ÜDM-ni artıran yeni faktora çevrilir...

13.07.2026 / 14:57
Hörmüz boğazı yenidən bloka düşdü...

13.07.2026 / 14:43
Şuşadan dünyaya mesaj- Heç kim və heç nə əvvəlki deyil

13.07.2026 / 14:37
Zəlimxan Yaqubun 1967-ci ildə Qaratəhləli Aşıq Əsgərə yazdığı məktubu

13.07.2026 / 14:34
Məktəblərdə vakant müəllim yerlərinin gizli saxlanması faydadan çox ziyan vurur...(?)...

13.07.2026 / 14:15
Kobaxidze “dərin dövlət”in Gürcüstana qarşı planlarını açdı - nüfuzlu Avropa institutlarından istifadə olunur...

13.07.2026 / 14:10
Prezidentin sosial media hesablarında IV Şuşa Qlobal Media Forumu ilə bağlı VİDEOÇARX paylaşılıb

13.07.2026 / 14:05
Şuşa Qlobal Media Forumu mühüm beynəlxalq ictimai-siyasi hadisədir

13.07.2026 / 13:26
Ermənistanın sonda iki türk dövlətindən bu qədər asılı olacağına az adam inanırdı...

13.07.2026 / 13:12
İran ABŞ-ın Omana təzyiq edərək Hörmüz danışıqlarını əngəllədiyini açıqladı...

13.07.2026 / 13:03
Vahid Ələkbərov Avropa Birliyinin sanksiya sıyahısından çıxarıldı...

13.07.2026 / 12:53
Prezident: "Bizim üçün yeganə risk Azərbaycanı müəyyən avantüralara cəlb etmək cəhdləridir"

13.07.2026 / 12:47
"Bu gün Azərbaycan cəmiyyətindəki birliyə oxşar mənzərə tapmaq çətindir" - Prezident

13.07.2026 / 12:45
Prezident İlham Əliyev Şuşa Forumunda BMT-də islahatlar məsələsinə toxundu

13.07.2026 / 12:44
“Aşığam, haqdan yanan çırağam”

13.07.2026 / 12:33
"Azərbaycan və Qazaxıstan Xəzərin hər iki sahilində yerləşən ölkələr olaraq çox fəal əməkdaşlıq edirlər" - Prezident

13.07.2026 / 12:29
Prezident: "Pakistanın vasitəçilik səyləri onun beynəlxalq səviyyədə böyük hörmətə malik olduğunu göstərir"

13.07.2026 / 12:24
"Mərkəzi Asiya və Azərbaycan vahid bir iqtisadi və siyasi məkanda birləşir" - Prezident

13.07.2026 / 12:22
Prezident: "Qarabağın bərpasında bizə birinci yardım edən Özbəkistan Prezidenti olmuşdu"

13.07.2026 / 12:17
"Orta Dəhliz boyunca yerləşən ölkələrlə çoxtərəfli əməkdaşlıq inkişaf etdirilir" - Prezident

13.07.2026 / 12:11
Prezident İlham Əliyev Azərbaycan–Yaponiya əlaqələrinin inkişaf potensialından danışdı

13.07.2026 / 12:06
"Bu gün daha çox sayda Çin şirkəti Azərbaycanda fəaliyyət göstərir" - Prezident

13.07.2026 / 12:05
Prezident İlham Əliyev IV Şuşa Qlobal Media Forumunun açılışında iştirak edib - FOTO/YENİLƏNDİ

13.07.2026 / 12:01
"Azərbaycanın regional məsələlərdə rolu artmaqdadır və bu, müsbət roldur" - Prezident

13.07.2026 / 11:58
Prezident: "Cənubi Qafqaz geosiyasi qarşıdurma arenası kimi qəbul edilməməlidir"

13.07.2026 / 11:54
"Cənubi Qafqazda vəziyyət kəskin şəkildə dəyişib" - Prezident

13.07.2026 / 11:48
Saxta keçidlərə daxil olmayın, OTP kodlarını paylaşmayın! - DİN-dən xəbərdarlıq...

13.07.2026 / 11:46
Prezident İlham Əliyev Rusiya-Ukrayna müharibəsi barədə - Müharibə dərhal dayandırılmalıdır...

13.07.2026 / 11:37
Prezident: "Uzun illərdir ki, Fransanın dənizaşırı əraziləri siyasətindən əziyyət çəkir"

13.07.2026 / 11:32
"Bakı Təşəbbüs Qrupu ən səmərəli QHT-lərdən biridir ki, müstəmləkəçilik məsələsini qlobal gündəliyə daxil edib" - Prezident

13.07.2026 / 11:25
Prezident Əliyevdən qonşu ölkələrə çağırış - "Məsuliyyətli olun..."

13.07.2026 / 11:21
Rusiyanın Ukraynaya atdığı dron Moldova ərazisində partladı...

13.07.2026 / 11:20
"Biz sərhədlərimizdə tezliklə sülhün bərqərar edilməsini istəyirik" - İlham Əliyev

13.07.2026 / 11:15
Prezident: "Bu gün bizim regionda təhdidlər kifayət qədər realdır"

13.07.2026 / 11:11
"Bu gün bizim əsas gündəliyimiz Qarabağın bərpasıdır" - Prezident

13.07.2026 / 11:09
Prezident: "Bayden senator olanda Azərbaycana qarşı sanksiyaların təşəbbüskarlarından biri olmuşdu"

13.07.2026 / 11:05
"Onlar dərk edirdilər ki, Zəngəzur dəhlizi vacib layihədir" - Prezident

13.07.2026 / 10:57
"Tramp sülhsevər və sülhü gətirə biləcək insandır" - Prezident

13.07.2026 / 10:55
Avroittifaq Ermənistanda yeni missiya yaradır...

13.07.2026 / 10:53
Prezident: "Trampın gördüyü işlərlə ondan əvvəlki administrasiyaların fəaliyyəti arasında böyük fərq var"

13.07.2026 / 10:48
"Biz Suriyaya qaz nəql edirik, qonşu ölkələrə də keçə bilərik" - Prezident

13.07.2026 / 10:43
Prezident: "Avropa və qlobal bazarda mövcudluğumuzu gücləndirmək ümumi strategiyamızın tərkib hissəsidir"

13.07.2026 / 10:40
"Bu gün Azərbaycan etibarlı tərəfdaşdır, proqnozlaşdırılabilən mənbədir" - Prezident

13.07.2026 / 10:39
Ukraynanın Stavropolda neft anbarına hücumu güclü yanğın səbəb oldu... - VİDEO

13.07.2026 / 10:35
Prezident: İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində həmrəylik sabitliyin, təhlükəsizliyin əsas amilidir

13.07.2026 / 10:29
"Biz hər zaman İslam ölkələri arasında həmrəyliyin tərəfdarı olmuşuq" - Prezident

13.07.2026 / 10:22
Prezident: "Azərbaycan artıq orta gücə çevrilir"

13.07.2026 / 10:18
"Bu gün Azərbaycan-ABŞ münasibətləri çox əladır" - Prezident

13.07.2026 / 10:12
İlham Əliyev Şuşa Forumunda 907-ci düzəlişin tam ləğvi məsələsinə toxundu

13.07.2026 / 10:03
Prezident İlham Əliyev: "...Bayden onlardan biridir"...

13.07.2026 / 10:01
Bakı–Quba yolunda yanacaqdaşıyan avtomobil alışdı - VİDEO

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...

XƏBƏR ARXİVİ