2-3 min elmi işçi AMEA-nın ciddi probleminə çevrilib

Tarix: 03.07.2014 / 03:12
Bölmə: Sosial

Son illər Azərbaycanda büdcədən ayırmalar hesabına əmək haqlarının artırılması gənclərin elmə cəlb edilməsinə müsbət təsir etsə də, hələ ki, elmdə orta nəsil alimlərinin demoqrafik böhranı yaşanmaqda, yaşlı alimlərin sayı artmaqdadır.
APA-nın xəbərinə görə, "Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 2020-ci ilə qədər İnkişaf Konsepsiyası"nda qeyd olunub ki, bu durğunluğun əsas səbəbi AMEA-da uzunmüddətli kadr sabitliyinin olmasıdır. Nəticədə AMEA alimlərinin 20%-i 40 yaşa, yarısından çoxu isə təqaüd yaşına çatıb.
Əməkdaşların təqaüdlə təminatının qənaətbəxş olmaması vəziyyəti daha da çətinləşdirir. İşdən azad edilməsi mexanizminin olmaması isə gənc elmi işçilərin karyera pilləsində irəliləyişinə maneə törədir. Bu gün cəmiyyətdə, xüsusilə onun gənclər təbəqəsində AMEA-nın müsbət simasının bərqərar olması mühüm məsələ kimi qarşıya qoyulmalıdır. Özəl sektorda və ali məktəblərdə yüksək əməkhaqqının olması fəal gəncləri elmdən daha çox oraya cəlb edir. Gənc alimləri elmə yönəltmək üçün dövlət tərəfindən təqaüd və qrant şəklində əlavə stimulların təsis edilməsi məqsədəuyğun olardı.
AMEA-da kadr tərkibinin yaxşılaşdırılması üçün bəzi tədbirlərin həyata keçirilməsi vacib məsələlərdəndir. Bunlara cəmiyyətdə elmi əməyin nüfuzunun bərpası, onun ənənəvi yüksək məvaciblər təmini, ali məktəb və akademiya elminin inteqrasiya prosesinin intensivləşdirilməsi, "Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsili üzrə Dövlət Proqramı" çərçivəsində magistraturanı başa vuran gəncləri AMEA-da güzəştli şərtlərlə işləməsi üçün AMEA və Təhsil Nazirliyi arasında razılığın əldə edilməsi daxildir. Bundan əlavə, alimlərin tədqiqatlarının himayə edilməsi məqsədilə müxtəlif fondların yaradılması, gənc elmlər doktorları və fəlsəfə doktorlarına elmi tədqiqatların himayə edilməsi məqsədilə Prezident qrantlarının verilməsi, gənc mütəxəssislərin kontrakt üsulu ilə işə götürülməsi, AMEA-da fəaliyyət göstərən gənc ali və mütəxəssisləri daha yüksək səviyyəli elmi tədqiqatlara cəlb etmək məqsədilə onlar üçün Azərbaycan alimlərinin adına medal, diplom və digər mükafatların təsis edilməsi, AMEA-da doktorantura sisteminin saxlanması və magistraturanın tətbiqi, fəlsəfə və elmlər doktorantların hazırlanması üzrə yeni konsepsiyanın işlənməsi, magistraturada, doktoranturada təhsil alan gənclərə möhlət hüququnun verilməsi kadr tərkibinin yaxşılaşdırılmasına xidmət edər.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında (AMEA) elmi işçilərin sayı 2-3 min nəfər azaldıla bilər. APA-nın xəbərinə görə, "AMEA-nın 2020-ci ilə qədər İnkişaf Konsepsiyası"nda qeyd olunub ki, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası üçün kadr potensialı məsələsi ən kəskin problemlərdən biri olaraq qalır.
Bu problemin həlli yollarından biri AMEA-da elmi işçilərin sayının (təxminən 2-3 min nəfər) əsaslı şəkildə azaldılmasıdır. Onların əvəzinə isə xüsusi şərtlər daxilində xaricdən alimlərin cəlb olunması (hər şeydən əvvəl Azərbaycan elmi diasporunun nümayəndələrini), fəaliyyəti xarici reytinqli elmi dərgilərdə nəşr olunma, müxtəlif qrant müsabiqələrində aktivliyi və beynəlxalq elmi yığıncaqlarda iştirakının yüksək göstəriciləri ilə xarakterizə edilən əməkdaşlar elmdə saxlanmalıdır.
Səmərəli əmək fəaliyyətini stimullaşdırmaq üçün AMEA-da müddətli əmək müqaviləsi əsasında işləyənlərin sayının tədricən artırılması vacibdir. Yeni vakansiyalara müsabiqələr beş il müddətinə əmək müqaviləsinin bağlanmasının göstərilməsi şərti ilə keçirilməlidir. Nəticədə müddətsiz əmək müqavilələrinin bağlanması yalnız akademiyanın yüksək beynəlxalq reytinqli elmi işçilərinə aid olmalıdır. Bununla yanaşı, elmi işin keyfiyyətini yüksəltmək, rəqabət mühitini yaratmaq və mobilliyi artırmaq lazımdır. Bu səbəbdən xüsusilə gənclər arasında gənc mütəxəssislərin fəaliyyətinin stimullaşdırılmasının şərtlərini əks etdirən müqavilələrin bağlanması məqsədəuyğundur.
Konsepsiyada qeyd olunub ki, AMEA əməkdaşlarının mənzil probleminin həlli məqsədilə tədbirlər planı hazırlanmalıdır. Alimlər üçün müəssisə və ipoteka mənzili tikintisi proqramını daha geniş və qəti şəkildə həyata keçirmək, fərdi ev və yataqxanaların tikintisini genişləndirmək, gənc və dəvət olunmuş mütəxəssislərin mənzil kirayəsi haqqının bir hissəsinin kompensasiya edilməsi üçün vəsait ayrılması həllini gözləyən məsələlərdəndir. Bundan əlavə, AMEA-da mənzil statusunun, mənzil sertifikatının, sosial ipotekanın işlənilməsi və təkmilləşdirilməsi zəruridir. Azad Həmkarlar İttifaqı ilə birgə sosial obyektlərin - alimlər evi, sanatoriya, pansionat, poliklinika və s. obyektlərin akademik şəbəkəsini yaratmaq, ilk növbədə istedadlı, yaradıcı gənclərin peşəkar inkişafına imkan yaradan əlavə maddi resursların axtarışının həyata keçirilməsi vacibdir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...