Cümə günü, 17 iyul 2026
     

Demokratiya İnstitutu Azərbaycanda hər iki saatda bir uşağın ölüm faktını haradan götürüb?

  • Tarix: 03.06.2014 / 04:21
  • Bölmə: Sosial
Image


İyunun 1-i Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü idi. BMT Baş Assambleyasının 1950-ci il iyunun 1-də təşkil etdiyi qadınların beynəlxalq konfransında uşaq hüquqlarının təmin edilməsi ilə bağlı təkliflər səslənib və elə həmin konfransda da iyunun 1-ni uşaqların müdafiəsinə həsr etmək qərara alınıb. Bundan sonra həmin gün Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü kimi tarixə düşüb.
Dünyanın əksər ölkələrində olduğu kimi, bu gün Azərbaycanda da qeyd edilib. Uşaqlar Azərbaycanda əhalinin təxminən 30 faizini təşkil edir. Azərbaycanda uşaqların sayı təxminən 3 milyondur. Təxminən 1 milyon qaçqın və məcburi köçkündən 300 000-i uşaqdır.
Azərbaycan Demokratiya və İnsan Haqları İnstitutu uşaqlarla bağlı maraqlı bir hesabat açıqlayıb.
Hesabatda qeyd olunur ki, bir milyon uşağın dörddə bir hissəsi (hər beş uşaqdan ikisi) anemiyadan əziyyət çəkir: "Uşaqların qidalandırılması ilə bağlı ciddi problemlər müşahidə olunur və bu, anemiya və qısaboyluluq (yaşa görə boy) hallarının geniş yayılması ilə sübut olunur. Bu faktorların hər ikisi uşaqların əqli inkişafına və xəstəliklərə olan fiziki davamlılığına təsir edir.
Uşaqların müdafiəsi ilə bağlı bir çox məsələlər özünü kəskin şəkildə büruzə verir. ADİHİ-ni narahat edən məsələlərdən biri də müəssisələrdə yaşayan uşaqların sayı ilə bağlıdır. Biz onlara münasibətdə "sosial kimsəsizlər" terminini istifadə edirik, çünki insanlar müəssisələri kimsəsizlər evi sayırlar, lakin orada yaşayan uşaqların əksəriyyətinin bir və ya hər iki valideyni var.
Əlli yaşadək qadınların üçdə bir hissəsindən çoxu erkən yaşda ailə quranlardır.
Narahatlıq doğuran sahələrdən biri "erkən nikahlardır", yəni 18 yaşına çatmamış, bəzi hallarda 13 və ya 14 yaşında olan qız uşağının ailə qurmasıdır. Bu həm uşağın özü (onun sağlamlığı, sosial həyatı), həm də onun dünyaya gətirəcəyi uşaqlar (bu yaş qrupunda uşağın düşməsi və doğulan uşağın ölməsi ehtimalı daha yüksəkdir) üçün çox təhlükəlidir.
Cəmiyyətdə narahatlıq doğuran məsələlərdən biri də əlilliyi olan uşaqların üzləşdikləri problemlərdir. ADİHİ hesab edir ki, hökumət onların üzləşdiyi damğalanma hallarının (kifayət qədər geniş yayılıb) qarşısını almaq, onların məktəb təhsilinə cəlb olunmasını gücləndirmək və əlilliyə səbəb olacaq vəziyyətlərin erkən aşkarlanması və erkən profilaktikasını təkmilləşdirmək istiqamətində ciddi layihələr həyata keçirməlidir. Hər il Azərbaycanda 300 uşaq onkoloji xəstəliyə düçar olur. Onkoloji xəstə uşaqların 80 faizi sağalır, 20 faizini isə sağaltmaq mümkün olmur.
Uşaqlarda olan onkoloji xəstəliklərin əksəriyyəti embrional şişlərdir. Ancaq doğulduqdan bir müddət sonra özünü göstərir. Yəni böyüklərdə onkoloji xəstəliklərin əmələ gəlməsində ətraf mühit, irsi faktor, həyat tərzi, ekoloji problemlər, qidalanma, stress və digər amillər rol oynayırsa, uşaqlarda onkoloji xəstəliklərin əsası ana bətnində qoyulur. Uşaqlarda bu xəstəliklər böyüklərə nisbətən daha yaxşı müalicə olunur. Müalicə olunub sağalan uşaqların valideynləri adətən uşaqlarının diaqnozunu gizlədir və övladının xərçəng xəstəsi olduğunu və sağaldığını demir. Amma 20 faiz sağalmayan uşaqların valideynləri bu barədə hər yerdə danışır. Bunun nəticəsində hər kəs düşünür ki, xəstəliyin müalicəsi yoxdur və sonu ölümdür.
Azərbaycanda valideyn himayəsindən məhrum uşaqlarla yanaşı, ailədə yaşayanların hüquqlarının qorunması ilə bağlı da problemlər az deyil. Ölən uşaqların statistikası yoxdur, intihar edənlərin də dəqiq statistikası aparılmır. 2004-cü ildə 35 uşağın özünə qəsd etməsi məlumdur. Ancaq nə səbəbə, bəlli deyil. Azərbaycanda hər iki saatda 1 uşaq ölür".
Qeyd edək ki, Azərbaycan Demokratiya və İnsan Haqları İnstitutu tərəfindən hər iki saatda 1 uşağın ölməsi barədə məlumatın açıqlanması ölkə ictimaiyyətində böyük rezonansa səbəb olub.
Bu məlumatın nə dərəcədə doğru olub-olmadığını öyrənmək və ümumiyyətlə, hesabatla bağlı bəzi məqamlara aydınlıq gətirmək üçün təşkilatın rəhbəri Əhməd Şahidova müraciət etdik.Ə.Şahidov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, 1 iyun-Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü ilə bağlı açıqlanan hesabat Azərbaycan Demokratiya və İnsan Haqları İnstitutunun son illər ərzində Azərbaycanda açıqlanan rəsmi məlumatlar, habelə beynəlxalq təşkilatların təqdim etdiyi rəqəmlər əsasında hazırlanıb: "Hesabat müstəqil şəkildə hazırlanıb və faktlardan ibarətdir. Biz çalışmışıq ki, hesabatda hansısa qurumu və dövlət təşkilatını, habelə hansısa rəhbər şəxsi tənqid etməyək, sadəcə, mövcud durumu rəqəmlər vasitəsilə ifadə edək və eyni zamanda obyektivliyi qoruyub saxlayaq.
ADİHİ-nin hesabatının böyük rezonansa səbəb olması gözlənilən idi. Çünki 1 iyun günündə adətən uşaqların hüquqları ilə bağlı ancaq şou və əyləncə xarakterli materiallar dərc edilir. Bura konsert və tamaşalar, Dənizkənarı Parkda müxtəlif tədbirlər və sairə barədə materiallar aiddir. Lakin bu sahədəki problemlər yada düşmür". Onun sözlərinə görə, hesabatda açıqlanan rəqəmlər Dövlət Statistika Komitəsi, BMT, UNİCEF, "Save the Children" və digər nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların açıqladığı faktlar əsasında, habelə müxtəlif vaxtlarda mətbuatda dərc edilən məlumatlara əsaslanaraq, ADİHİ mütəxəssislərinin apardığı müstəqil araşdırma nəticəsində əldə olunub: "Açıqladığımız məlumatların doğruluğuna əminik. Dəqiqləşdirilməmiş məlumatları heç bir zaman geniş ictimaiyyətə açıqlamarıq.
Təbii ki, hər iki saatda 1 uşağın ölməsi faktı bizi də narahat edir və bu, cəmiyyət üçün SOS siqnalıdır. Bura doğuş zamanı ölümlər, aclıq, xəstəlik və bədbəxt hadisələr zamanı qeydə alınan uşaq ölümləri və təbii ki, cinayət hadisələri də daxildir. Biz bu rəqəmləri rəsmi faktlara əsaslanaraq qeyd etmişik".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, yayılan hesabatla bağlı heç bir xəbərdarlıq almayıb: "Buna ehtiyac da görmürük. Çünki ADİHİ qeyri-hökumət təşkilatıdır və Azərbaycan qanunvericiliyi, habelə beynəlxalq hüquq normaları əsasında müstəqil fəaliyyət göstərən bir qurumdur. Əksinə, açıqladığımız hesabatın bir sıra rəsmi qurumların işinə faydalı olacağı və bu sahədəki boşluqların aradan qaldırılmasında müsbət rol oynayacağı qənaətindəyik".




DİGƏR XƏBƏRLƏR

  • Tarix: 16.07.2026 / 23:45

Mərhum tarixçi alim Qeyrət Quliyevin 21 il əvvəl qaldırdığı problemlər

  • Tarix: 16.07.2026 / 20:54

Odessa yaxınlığında həlak olan azərbaycanlı gəmi kapitanının nəşi tapıldı

  • Tarix: 16.07.2026 / 19:21

Qəhrəmanlıq da Allah lütfüdür

  • Tarix: 16.07.2026 / 19:06

MDU və Marmara Universiteti arasında yeni anlaşma - Tələbə mübadiləsi, ortaq laboratoriyalar və ikili diplom imkanları...

  • Tarix: 16.07.2026 / 17:50

Bakıda ilk yarımildə 7 minə yaxın cinayət qeydə alınıb, onların 93,2 faizi açılıb

  • Tarix: 16.07.2026 / 17:20

Biləsuvarın qüruru, cəsur pulemyotçu... Alim Yoldaşov

  • Tarix: 16.07.2026 / 16:44

Azərbaycanlı dənizçilərə çağırış edildi - müharibə zonalarından uzaq durun...

  • Tarix: 16.07.2026 / 16:30

Kanalizasiya qoxusu içində həyat!

  • Tarix: 16.07.2026 / 15:51

Narkomaniya yer üzünün cəhənnəmidir

  • Tarix: 16.07.2026 / 15:46

Parakənd Xalkolit yaşayış yeri

  • Tarix: 16.07.2026 / 13:27

Gəncə və Samuxda kütləvi zəhərlənmə lavaşdan olub? - AQTA-dan mübahisəli açıqlama...

  • Tarix: 16.07.2026 / 13:03

Bakıda təmayül modeli tətbiq olunacaq məktəblər açıqlandı

VİDEO

  • Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

  • Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

  • Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

  • Tarix: 16.07.2026 / 21:06

Azərbaycan Ermənistanla “əbədi müharibə” təhlükəsini zamanındaca aradan qaldırdı...

  • Tarix: 16.07.2026 / 20:30

Azərbaycana münasibətdə Trampın əvvəlki hökumətlərdən əsaslı fərqi... Cəmi 6 ay lazım oldu...

  • Tarix: 13.07.2026 / 14:34

Məktəblərdə vakant müəllim yerlərinin gizli saxlanması faydadan çox ziyan vurur...(?)...

SON XƏBƏRLƏR

17.07.2026 / 00:21
Mehriban Əliyeva xərçəngdən əziyyət çəkən Nuraniyə dəstək oldu
16.07.2026 / 23:45
Mərhum tarixçi alim Qeyrət Quliyevin 21 il əvvəl qaldırdığı problemlər
16.07.2026 / 22:03
Avropanın “yaşıl gündəliyi” Azərbaycana ciddi şəkildə mane olur - dünya Şuşadan dinlədi...
16.07.2026 / 21:42
Üç ölkənin konsolidasiya olunmuş siyasəti Azərbaycana qarşı...
16.07.2026 / 21:06
Azərbaycan Ermənistanla “əbədi müharibə” təhlükəsini zamanındaca aradan qaldırdı...
16.07.2026 / 20:54
Odessa yaxınlığında həlak olan azərbaycanlı gəmi kapitanının nəşi tapıldı
16.07.2026 / 20:30
Azərbaycana münasibətdə Trampın əvvəlki hökumətlərdən əsaslı fərqi... Cəmi 6 ay lazım oldu...
16.07.2026 / 20:11
Ermənistan Zəngəzur dəhlizi sənədlərinin rəsmi ratifikasiyasına başladı...
16.07.2026 / 19:48
Azərbaycan öz hüdudlarından kənarlardakı proseslərə necə təsir edə bilir...
16.07.2026 / 19:21
Qəhrəmanlıq da Allah lütfüdür
16.07.2026 / 19:06
MDU və Marmara Universiteti arasında yeni anlaşma - Tələbə mübadiləsi, ortaq laboratoriyalar və ikili diplom imkanları...
16.07.2026 / 19:02
Qadınların fotolarını süni intellektlə saxtalaşdıraraq şantaj edənlər yaxalandı - VİDEO
16.07.2026 / 18:54
Əliyevin Makrona "14 iyul" məktubu ermənilərə böyük dərd oldu... Zəngəzur dəhlizinin buna nə dəxli var?!..
16.07.2026 / 18:39
İran müharibəsində ilk dəfə "gündüz zərbə" taktikası işə düşür - Tramp quru əməliyyatlarını anons etdi....
16.07.2026 / 18:35
Prezident İlham Əliyev Trampa təşəkkür etdi
16.07.2026 / 17:50
Bakıda ilk yarımildə 7 minə yaxın cinayət qeydə alınıb, onların 93,2 faizi açılıb
16.07.2026 / 17:27
Paşinyan Tsarukyanı “damladı”, indi də var-dövlətini əlindən alır - 75 daşınmaz əmlak, 42 avtomobil...
16.07.2026 / 17:20
Biləsuvarın qüruru, cəsur pulemyotçu... Alim Yoldaşov
16.07.2026 / 17:04
İrandan ABŞ-a sərt xəbərdarlıq - bölgədəki bütün infrastruktur məhv ediləcək, müharibə yeni ərazilərə yayılacaq...
16.07.2026 / 16:44
Azərbaycanlı dənizçilərə çağırış edildi - müharibə zonalarından uzaq durun...
16.07.2026 / 16:30
Kanalizasiya qoxusu içində həyat!
16.07.2026 / 16:15
Azərbaycanın İslam həmrəyliyinə töhfələri bütün müsəlman aləmi üçün müstəsna rol oynayır...
16.07.2026 / 15:51
Narkomaniya yer üzünün cəhənnəmidir
16.07.2026 / 15:46
Parakənd Xalkolit yaşayış yeri
16.07.2026 / 15:40
Şuşa Forumundan Rusiya daha çox əndişəyə düşdü... Kritik 3 məsələ...
16.07.2026 / 15:06
Tramp Hörmüzün 20 faiz vergi gəlirlərini İranla yox, Körfəz ölkələri ilə bölüşür...
16.07.2026 / 14:55
Azərbaycan Çar Rusiyasının da, SSRİ-nin də müstəmləkəsi olub...(?)
16.07.2026 / 14:07
"Neftin qiyməti kəskin şəkildə artacaq" - Fars körfəzində yeni böyük müharibə xəbərdarlığı…
16.07.2026 / 13:45
Müdafiə nazirinin istefası Ukraynanı ayağa qaldırdı - "Fedorovu geri qaytarın"...
16.07.2026 / 13:27
Gəncə və Samuxda kütləvi zəhərlənmə lavaşdan olub? - AQTA-dan mübahisəli açıqlama...
16.07.2026 / 13:18
Federasiya Hidayət Heydərovu sosial şəbəkə paylaşımlarına görə cəzalandırdı
16.07.2026 / 13:03
Bakıda təmayül modeli tətbiq olunacaq məktəblər açıqlandı
16.07.2026 / 12:50
TRIPP-dən sonra TRIPP+ şirkəti niyə yaradıldı? – İrəvan “Tramp yolu” sazişini təsdiqlədi...
16.07.2026 / 12:36
Əli Əsədov Fələstinin Baş naziri ilə görüşdü - FOTO
16.07.2026 / 12:24
ABŞ ordusu 23 ildən sonra İraqdan çəkilir – konkret tarix açıqlandı...
16.07.2026 / 12:11
Malayziya bütün İsrail vətəndaşlarını ölkədən çıxarır...
16.07.2026 / 11:55
Prezident İlham Əliyev “John Deere” şirkətinin nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO
16.07.2026 / 11:39
İranla müharibə ABŞ-a 100 milyard dollara başa gələ bilər...
16.07.2026 / 11:25
Şəmkirdə zəhərlənmə baş verən restoranın fəaliyyəti dayandırıldı
16.07.2026 / 11:11
Prezident İlham Əliyev Fələstinin Baş nazirini qəbul etdi - FOTO
16.07.2026 / 11:03
Tramp Prezident İlham Əliyevin Şuşa Media Forumundakı çıxışı ilə bağlı paylaşım etdi
16.07.2026 / 10:46
Küveytdən İrana ATACMS ballistik raketi atıldı...
16.07.2026 / 10:35
Şükürbəyli kəndinə növbəti köç karvanları yola salındı
16.07.2026 / 10:34
İran bölgədəki ABŞ bazalarına zərbələr endirdi – İraqda ABŞ hərbçiləri öldürüldü...
16.07.2026 / 09:45
Rusiya "3+3" formatı ilə bağlı açıqlama - Bakı və İrəvanın razılığa gələcəyini gözləyirik…
16.07.2026 / 09:22
Odessa sahillərində hücuma məruz qalmış gəmidəki azərbaycanlılar ölkəmizə yola salındı
16.07.2026 / 09:17
Azərbaycan ilə UN-Habitat arasında Şərqi Zəngəzurun dayanıqlı inkişafına dair saziş imzalandı
16.07.2026 / 09:10
Ceyhun Bayramov Rusiyaya getdi
16.07.2026 / 08:22
ABŞ-ın İrana ikinci həmləsi Kuba məsələsini arxa plana atdı - gündəmdən çıxarmadı
16.07.2026 / 07:30
Bosforda qayıqlar xatirə korteji təşkil etdi
16.07.2026 / 07:10
ABŞ vitse-prezidenti İsrailin ölkəsinin İran siyasətinə təsirini absurd adlandırdı
16.07.2026 / 06:39
Netanyahu ailəsi post-Baş nazirlik dövrünə hazırlaşır(?)..
15.07.2026 / 23:29
Almaniyada seçki gərginliyi - Kansler ABŞ-a açıq şəkildə xəbərdarlıq etdi...
15.07.2026 / 22:31
İrandan ABŞ-a açıq mesaj - hazırda danışıqlar üçün heç bir planımız yoxdur...
15.07.2026 / 21:44
Əliyevin bəyanatı Kremli yanlış şəkildə dilə gətirdi...
15.07.2026 / 21:20
Tikilməkdə olan 10 böyük gəmi Azərbaycanın daşıma gücünü əsaslı dərəcədə artıracaq...
15.07.2026 / 20:49
Tramp olmasaydı, Bakı-İrəvan sülhünün hazırkı çərçivəsi olmazdı...
15.07.2026 / 20:31
İlham Əliyev Makrona çətin seçki ərəfəsində şans verdi...
15.07.2026 / 20:08
Borrel elə idi, Lyayen, Koşta belədir - Avropa qurumlarının qərəzi suverenliyin bərpasından sonra daha da qızışdı...
15.07.2026 / 19:35
Tramp İranın ABŞ-a qarşı “böyük boksçu” kimi döyüşdüyünü deyir - məğlub etdiyinizi düşünürsünüz, amma...
15.07.2026 / 19:12
Azərbaycanın “orta gücə çevrilmə kriteriyaları” üzərində dərin müzakirələr başladı...
15.07.2026 / 18:26
Samux rayonunda kütləvi zəhərlənmə - 7-si azyaşlı olmaqla 10 nəfər...
15.07.2026 / 18:14
Tramp Putinə çağırış etdi – “Vladimir, dayanmağın vaxtıdır”...
15.07.2026 / 18:09
Slovakiya Prezidenti “Sea Breeze”də... - FOTO
15.07.2026 / 17:50
"Azərbaycan ilə Slovakiya arasında əlaqələr strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib" - Vüqar Rəhimzadə
15.07.2026 / 17:36
Tovuzda həyat yoldaşına 14 il zorakılıq etməkdə şübhəli bilinən kişi saxlandı
15.07.2026 / 17:23
Mədəni irsə yeni yanaşma: Qarabağ abidələrinin konservasiyası və rəqəmsal bərpası - memar Rizvan Qarabağlıdan maraqlı təklif...
15.07.2026 / 17:03
İrandan ABŞ-ın dəniz blokadasına sərt reaksiya – neft ixracı ya hamıya açıq olacaq, ya da heç kimə...
15.07.2026 / 16:43
ABŞ-la İran Hörmüzdə "0" nöqtəyə qayıtdılar - boğazda yığılacaq pulları bölə bilmirlər...
15.07.2026 / 16:24
Türkiyədə uzman təhsili alan azərbaycanlı həkimlərə 647 manat aylıq da çox görülür...
15.07.2026 / 16:20
“İnsan haqları daxili məsələ deyil” deyənlər Bakının anti-müstəmləkə gedişlərinə dözmədi...
15.07.2026 / 16:07
Uşaq hüquqlarının həyata keçirilməsinə dövlət nəzarəti Qaydasında dəyişiklik edildi
15.07.2026 / 16:04
Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsinin səlahiyyətləri genişləndirilir
15.07.2026 / 16:01
İnsan alverinə qarşı mübarizəyə dair 2026–2030-cu illər üçün Milli Fəaliyyət Planı təsdiq edildi
15.07.2026 / 16:00
Venesuela tamamilə ABŞ-ın nəzarətinə keçir, hakimiyyət Vaşinqtondakı səfirə təhvil verilir...
15.07.2026 / 15:48
Azərbaycan XİN vətəndaşlara xəbərdarlıq etdi - riskli bölgələrdə işləməyin...
15.07.2026 / 15:35
Əli Əsədov Slovakiya Prezidenti ilə görüşüb - FOTO
15.07.2026 / 15:15
TRIPP marşrutu ətrafında yeni ABŞ, İran, Rusiya, Ermənistan gərginliyi...
15.07.2026 / 15:07
ABŞ İrana qarşı yeni hücumlara başladı...
15.07.2026 / 14:30
Avropa Şurasının baş katibi Əliyevdən xahiş etdi, lakin xahişə uyğun heç nə etmədi... Təəssüf...
15.07.2026 / 14:10
İran parlamenti ABŞ- la Memorandumu rəsmən ləğv edə bilər - Tramp 180 deputatı qəzəbləndirib....
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

Azərbaycanın İslam həmrəyliyinə töhfələri bütün müsəlman aləmi üçün müstəsna rol oynayır...

Populyar xəbərlər

XƏBƏR ARXİVİ