Azərbaycanda kitabların elektronlaşdırılması problemi...

Tarix: 21.05.2014 / 05:08
Bölmə: Sosial

Hər bir xalqın mədəni irsinin, tarixinin qorunub saxlanmasında kitabxanaların rolu danılmazdır. Qədimdən bəri bu və ya digər şəkildə müxtəlif şəxslər tərəfindən təşkil olunmuş saray kitabxanalarından, şəxsi kitabxanalardan ən müxtəlif məsələlərə dair az məlumat əldə edilməyib. Müasir dövrün reallıqlarına uyğun olaraq isə elektron kitabxanalar daha geniş yayılmağa və istifadə olunmağa başlayır.
Bu, eyni zamanda, insanlara dünyanın müxtəlif yerlərindən kitabların əldə olunması rahatlığını da yaradır.
Məlumat üçün bildirək ki, dünyada ilk elektron kitabxana hələ 1971-ci ildə professor Maykl Hart tərəfindən yaradılıb. Azərbaycanda isə ilk elektron kitabxana yaratmaq təşəbbüsü 80-ci illərin sonlarında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sistemləri Laboratoriyasının əməkdaşları tərəfindən irəli sürülüb. Məhz bu laboratoriyada musiqi alətlərinin elektron kitabxanası yaradılıb. Hazırda ölkədə bir neçə elektron kitabxana mövcuddur. Lakin mövcud kitabxanalar Qərb ölkələri ilə müqayisədə imkanları və istifadə dairəsi baxımından geri qalır.
Ölkədə kitabların elektronlaşdırılması sahəsində irəliləyişin əldə olunmaması səbəbləri barədə mütəxəssislərin fikrini öyrəndik.
"Şirvan" nəşrinin direktoru Qəşəm İsabəyli "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ədəbiyyata geniş nəzərlə baxmaq lazımdır. Onun sözlərinə görə, sovet dövründə kitabların çap olunmasında müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq olunurdu: "Həvəskar yazıçıların kitabı çap olunmurdu. Bu yaxşı üsul idi. Hər dövrün bir tələbi olur. Müasir dövrdə kitabların çap olunmasında müəyyən problemlər yaşanır".
Q.İsabəylinin sözlərinə görə, dövlət nəşriyyatları hazırda oxucusu çox olan kitabları çap etdirir. Hazırda kitab çap etdirənlər arasında peşəkar yazıçılardan çox həvəskarlara rast gəlinir: "Öz fikirlərini kitab halında görmək istəyənlər kitab çap etdirir. Bu tip kitabların elektron variantının olub-olmaması müəllifin öz istəyindən asılıdır. Xaricdə isə peşəkar yazıçıların nəşr etdiyi kitabların elektron variantı mütləq olmalıdır. Yazıçılar da elektron variantda olan kitabı hansısa bir saytda yerləşdirir".
Nəşrin direktoru onu da əlavə etdi ki, yaşlı nəslin nümayəndələri nəşr etdikləri kitabların elektron variantını tərtib etməyə maraqlı deyil: "Amma cavanlar ,maşallah, böyük həvəslə kitablarını saytlarda yerləşdirir. Peşəkar yazıçı tərəfindən tərtib olunan kitabın elektron variantının olması yaxşıdır".
"Qanun" Nəşrlər Evinin direktoru Şahbaz Xuduoğlunun sözlərinə görə, özəl nəşriyyatlar çap etdiyi kitabların elektron formasının yaradılmasında maraqlı deyil: "Dövlət kitab xidmətini pulsuz elan etsə də, bu o demək deyil ki, mənim kitablarımdan pulsuz istifadə olunmasına şərait yaratmalıdır. Dövlət kitabı özəl nəşriyyatdan alandan sonra onu insanların istifadəsinə verməlidir.
Kitabxanaların arasında ən çox kolleksiyası, şəraiti olan Milli Kitabxanadır. Bu kitabxanada sanballı arxiv var və həqiqətən insanlar bundan istifadə edir. Dünyanın hər yerində alternativ kitabxanalar var.
Lakin biz nəşriyyat olaraq kitablarımızın elektron kitabxanaya yerləşdirilərək ondan pulsuz istifadə edilməsinin əleyhinəyik. Müəllifin, yaxud nəşriyyatın icazəsi olmadan kitabları elektron şəbəkəyə yerləşdirmək yolverilməzdir. Bu o zaman mümkündür ki, aramızda anlaşma olsun. Yəni bu işlər oğurluq yox, düzgün yolla olmalıdır".
Ş.Xuduoğlunun fikrincə, elektron kitabxanaların yaradılması bu gün üçün gəlirli sahə deyil: "Bizdə müəyyən arxiv var və bəlkə gələcəkdə müstəqil elektron kitabxana yaratmaq fikrimiz oldu. Gəlir perspektivləri olmadığı üçün hazırda müstəqil elektron kitabxana yaradaraq ondan pul qazanmaq mümkün deyil. Nəinki pul qazanmaq, hətta işçi saxlamaq da imkansızdır. Bu sahə inkişaf etməyib və inanmıram ki, yaxın vaxtlarda işlək, perspektivi olan sahəyə çevrilsin".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 16.07.2026 / 23:45

Mərhum tarixçi alim Qeyrət Quliyevin 21 il əvvəl qaldırdığı problemlər

Tarix: 16.07.2026 / 20:54

Odessa yaxınlığında həlak olan azərbaycanlı gəmi kapitanının nəşi tapıldı

Tarix: 16.07.2026 / 19:21

Qəhrəmanlıq da Allah lütfüdür

Tarix: 16.07.2026 / 19:06

MDU və Marmara Universiteti arasında yeni anlaşma - Tələbə mübadiləsi, ortaq laboratoriyalar və ikili diplom imkanları...

Tarix: 16.07.2026 / 17:50

Bakıda ilk yarımildə 7 minə yaxın cinayət qeydə alınıb, onların 93,2 faizi açılıb

Tarix: 16.07.2026 / 17:20

Biləsuvarın qüruru, cəsur pulemyotçu... Alim Yoldaşov

Tarix: 16.07.2026 / 16:44

Azərbaycanlı dənizçilərə çağırış edildi - müharibə zonalarından uzaq durun...

Tarix: 16.07.2026 / 16:30

Kanalizasiya qoxusu içində həyat!

Tarix: 16.07.2026 / 15:51

Narkomaniya yer üzünün cəhənnəmidir

Tarix: 16.07.2026 / 15:46

Parakənd Xalkolit yaşayış yeri

Tarix: 16.07.2026 / 13:27

Gəncə və Samuxda kütləvi zəhərlənmə lavaşdan olub? - AQTA-dan mübahisəli açıqlama...

Tarix: 16.07.2026 / 13:03

Bakıda təmayül modeli tətbiq olunacaq məktəblər açıqlandı

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 16.07.2026 / 21:06

Azərbaycan Ermənistanla “əbədi müharibə” təhlükəsini zamanındaca aradan qaldırdı...

Tarix: 16.07.2026 / 20:30

Azərbaycana münasibətdə Trampın əvvəlki hökumətlərdən əsaslı fərqi... Cəmi 6 ay lazım oldu...

Tarix: 13.07.2026 / 14:34

Məktəblərdə vakant müəllim yerlərinin gizli saxlanması faydadan çox ziyan vurur...(?)...

Azərbaycanın İslam həmrəyliyinə töhfələri bütün müsəlman aləmi üçün müstəsna rol oynayır...