Ölkəmizdə qan ehtiyatı problemi var

Tarix: 30.10.2014 / 02:39
Bölmə: Sosial

Adil Qeybulla: "Azərbaycanda qan donorları azdır"

"Qan komponentlərindən daha çox hemofiliya və talassemiya xəstələrinin müalicəsində istifadə olunur"

Qan vermək insan üçün çox xeyirlidir. Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, Azərbaycanda qana olan bir illik tələbat 12 tondur. Bunun təxminən 400 litri hər il Aşura günü keçirilən könüllü qanvermə kampaniyalarında toplanır. Lakin son vaxtlar respublikada potensial donorların azalması ilə bağlı fikirlər səslənir. Azərbaycanın donor qanına olan gündəlik ehtiyacı 100 litrdən artıq olsa da, bu tələbat ödənilmir.
Mərkəzi Qan Bankının müdiri Pərvanə Hacıyeva mətbuata açıqlamasında deyib ki, 2013-cü ildə 65 min insan donorluq edib: "Bu, 25 min litrə yaxın qan deməkdir. Mərkəzi Qan Bankında ay ərzində 3000-4000 donor qan verir. Bu donorlardan alınan qanlar xəstəxanalara, Talassemiya və Hemofiliya Mərkəzinə verilir. Ancaq tələbat bundan da çoxdur. Əsas tələbatımız talassemiyalı uşaqlarla bağlıdır. Ay ərzində talassemiyalı uşaqlara 1000-1200 eritrosit kütləsi verilir. Doğum evləri, cərrahiyyə xəstəxanalarına da qan tələb olunur. Xəstənin ümumi vəziyyətindən və yaşından asılı olaraq elə talassemiyalı xəstələr var ki, ona ayda 5 dəfə qan vurulur, elələri də var ki, ayda 1 dəfə qan vurulur. Bu, həkimin təyinatından asılıdır. Talassemiyalı xəstələr qrip infeksiyası keçirdikdə onlarda qan göstəricisi aşağı düşür. Həmin ayda onlara 4 eritrosit kütləsi vurula bilər. Biz donordan götürdüyümüz qanı iki hissəyə bölürük - qırmızı qan hüceyrələri, yəni eritrositar kütlə və ağ qan hüceyrələri, yəni plazma. Talassemiyalı xəstələrdə qırmızı qan hüceyrələri çatışmadığından, biz qırmızı qan hüceyrələrini onlara veririk. Ağ qan hüceyrələrini - plazmanı isə qanaxmalara meylli olan hemofiliya xəstələrinə veririk. Plazmanın tərkibində hemofiliyalı xəstələrdə çatışmayan 7-ci və 8-ci faktorlar olduğundan, o laxtalanmaya kömək edir".
P.Hacıyeva onu da əlavə edib ki, ölkədə qana olan ehtiyac tam ödənilmir: "Ramazan ayında insanlar oruc tutduqlarına görə qan verə bilmir. Oruc tutan insanlar qan verdikdə ürəkgetmələri olur deyə qan götürə bilmirik. Buna görə də həmin ayda Qan Bankında qan çatışmazlığı yaranır. Bu zaman biz qohum donorlardan istifadə edirik. Məsələn, hər hansı xəstəxanada qan lazım olanda xəstənin yaxınlarından donor tapıb gətirmələrini istəyirik. Hər donor qanı 6-7 saata hazır olur. Donor qanı 4 infeksiyaya qarşı - Hepatit C, Hepatit B, sifilis və HİV-ə qarşı yoxlanır. Əgər donorda hemoqlobin - qırmızı qan hüceyrəsi 120 q/l-dən aşağıdırsa, həmin qanı transfuziya etdiyimiz xəstədə də qan az qalxacaq. Amma biz çalışırıq ki, hemoqlobini aşağı olan insanlardan qan götürməyək ki, xəstədə nəticə yaxşı olsun. Hemoqlobin qadınlarda 110, kişilərdə 120-dən az olarsa, onlardan qan götürmək olmaz. 18 yaşından 65 yaşına qədər donorluq etmək olar. Lakin əgər insan ilk dəfə 60 yaşdan sonra qan verirsə, ondan qan götürmək olmaz. Çünki həyatı boyu qan verməyib, ilk dəfə 63, 65 yaşda qan verirsə, bu ona pis təsir edə bilər. Ona görə də biz 18-60 yaşarası hamıdan qan götürürük, lakin daim qan verən xəstələrdən 65 yaşa qədər qan götürürük". Ölkədə qana olan ehtiyacın tam ödənilməməsi barədə fikir bildirən tibb sahəsi üzrə ekspert, professor Adil Qeybulla "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Azərbaycanda qan ehtiyatları çox azdır. Onun sözlərinə görə, qan komponentlərindən daha çox hemofiliya və talassemiya xəstələrinin müalicəsində istifadə olunur. Azərbaycanda bu xəstəliklərdən başqa qandan böyrək çatışmazlığı zamanı hemodializ edilməsində, ürəyin koronar şuntlanmasında və başqa cərrahiyyə əməliyyatlarında istifadə olunur: "Hazırda respublikada qana olan tələbatın ödənilməsi minimal səviyyədədir. Ancaq bu sahənin yaxşılaşması üçün dövlət tərəfindən diqqət ayrılıb".
A.Qeybulla bildirdi ki, qan verərkən insanda sümük iliyi yenilənir və yeni qan hüceyrələri əmələ gəlir: "Qan verən insan gərək 2 sutka öncədən dərman qəbul etməsin. Qan verdikdən keçən 56 gün müddətində donorun qanı tamamilə bərpa olunur".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, qan donorlarına xarici ölkələrdə müəyyən güzəştlər tətbiq olunur: "Məsələn, Avropa ölkələrində donorlara pulsuz tibbi xidmət göstərilir. Lakin bizdə isə tibbi xidmət pulludur".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 18:14

Azərbaycan VCT-lərinin qaldırdığı məsələlər BMT Komitəsinin Ermənistanla bağlı tövsiyələrində əksini tapıb

Tarix: 02.10.2026 / 18:06

Xankəndidə Kommunikasiya üzrə İşçi Qrupun növbəti iclası olub

Tarix: 02.10.2026 / 15:47

Yeni pensiya mexanizminə qarşı ciddi bir sual qoyulub - "fərqli əmsallar" nə deməkdir?

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 12:33

"Rəqəmsal transformasiyanın inkişafı özü ilə bərabər təhdidlər gətirir" - Davud Rüstəmov

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...