Bakıdakı Rusiya İnformasiya və Mədəniyyət Mərkəzi (Rus Evi) ətrafında yaranmış vəziyyət Rusiya və Azərbaycan prezidentləri arasında təmaslar baş tutduqda müzakirə oluna bilər. Bu ehtimalı Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov brifinqdə səsləndirib:
"Biz buna təəssüf edirik. Hesab edirik ki, bu anlaşılmazlıqdır və ikitərəfli təmaslarla həll oluna bilər. Əlbəttə, biz bu məsələni həmkarlarımızla müxtəlif səviyyələrdə qaldıracağıq. Əgər ən yüksək səviyyədə təmaslar olarsa, istisna etmirik ki, bu məsələ iki dövlət başçısı arasında dialoqda müzakirə oluna bilər".
Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi "Rus Evi"nin Bakıda qeydiyyata alınması tələbi ilə Rusiya tərəfinə nota göndərib. Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Ayxan Hacızadə Rusiyanın "Rossotrudniçestvo" agentliyinin Azərbaycan ərazisində fəaliyyətinə xitam verilməsi ilə bağlı bu fonda bildirib: "Rossotrudniçestvo"nun Azərbaycandakı nümayəndəliyi olan Rusiya İnformasiya-Mədəniyyət Mərkəzi – "Rus Evi"nin hüquqi şəxs qismində qeydiyyatının mövcud olmadığı və təşkilatın Azərbaycan qanunvericiliyini ciddi şəkildə pozduğu barədə Rusiya tərəfinə məlumat verildikdən sonra "Rus Evi"nin fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə Rusiya tərəfinə nota göndərilib". O qeyd edib ki, Azərbaycan ərazisində bu kimi təşkilatların fəaliyyəti milli qanunvericiliyə, ölkələr arasında qarşılıqlılıq prinsipinə və ikitərəfli əsasda əldə olunmuş razılıqların tələblərinə uyğun olaraq tənzimlənir: "Azərbaycan tərəfinin ölkəmizdə "Rus Evi"nin fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə qərarından irəli gələrək Rusiya tərəfindən bu istiqamətdə müvafiq tədbirlər həyata keçirilməsi gözlənilir". "Rossotrudniçestvo"nun rəhbəri Yevgeni Primakov "Rossiya 24"" telekanalının efirində bildirib: "Notada deyilir ki, bizim nümayəndəliyimiz, Rusiya İnformasiya və Mədəniyyət Mərkəzi yerli qanunvericiliyə əsasən hüquqi şəxs kimi qeydiyyatdan keçməlidir". Daha öncə Rusiyanın Bakıdakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Mixail Yevdokimov Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinə dəvət olunub. Nazirlik bildirir ki, görüş zamanı Rusiya mətbuatında, eləcə də bəzi rəsmi dairələri tərəfindən dezinformasiya xarakterli, onları hədəf alan yazıların dərc olunmasının anlaşılmazlıq yaratdığı, iki ölkə arasında 3 il əvvəl imzalanan "Müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında Bəyannamə"nin məzmun və ruhuna zidd olduğu diqqətə çatdırılıb: "AZAL-a məxsus təyyarənin qəzaya uğraması ilə bağlı ilkin təhqiqatın nəticələrinin məlum olduğu, istintaqın yekunlaşdırılması üçün iş aparıldığı, qəza ilə bağlı Rusiyadan gözləntilərimizin açıq şəkildə bəyan edildiyi xatırlanıb".
Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin üzvü Asim Mollazadə mövzu ilə bağlı bildirib ki, "Rus Evi"nin Azərbaycandakı fəaliyyətinə xitam verməyə çoxdan ehtiyac var idi: "Bu təşkilat Azərbaycanda bizim dövlət maraqlarına zidd fəaliyyət göstərirdi. Azərbaycan buna bənzər qərarı ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) ilə də həyata keçirib". Deputatın sözlərinə görə, Azərbaycanın kifayət qədər özünün imkanları var ki, hansısa ölkələrlə əməkdaşlığı özü təmin etsin: "Məncə, "Rossotrudniçestvo"nun xarici kəşfiyyat idarəsi kimi Azərbaycanda fəaliyyətinə ehtiyac yoxdur". Bu məsələnin iki dövlət arasında münasibətlərə təsiri məsələsinə gəldikdə isə, A.Mollazadənin fikrincə, Rusiyanın Azərbaycanla bağlı hansısa imkanları azalırsa, o, bundan məmnun qalmayacaq: "Amma Azərbaycan bir sıra çoxşaxəli əməkdaşlığın tərəfdarıdır. Azərbaycanın istəyi bütün qonşularla normal əməkdaşlıq qurmaq və qarşılıqlı maraq doğuran məsələlərdə tərəfdaşlığı təmin etməkdir". Xatırladaq ki, "Rossotrudniçestvo"nun Azərbaycanda nümayəndəliyi 3 iyul 1997-ci ildə Azərbaycan ilə Rusiya arasında imzalanmış sazişə uyğun olaraq yaradılıb. Rəsmi məlumata görə, mərkəz Rusiyanın Azərbaycandakı diplomatik nümayəndəliyinin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərir. Mərkəzin əsas fəaliyyət istiqamətlərinə rus mədəniyyətinin, elminin və təhsilinin təbliği, rus dilinin möhkəmləndirilməsi, həmvətənlərə dəstək, gənclərin layihələri, beynəlxalq inkişafa yardım, tarixi və xatirə tədbirləri daxildir. Mərkəz həmçinin Rusiya Hökumətinin kvotasına əsasən xarici vətəndaşlar üçün Rusiya ali məktəblərinə qəbul müsabiqəsinin birinci mərhələsinin həyata keçirilməsinə cavabdehdir. Hələlik isə ekspertlərin fikrincə, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərində getdikcə daha da gərginləşmə tendensiyası diqqət çəkir və bunun günahkarı da Moskvadır. Faktiki olaraq Azərbaycanın sərnişin təyyarəsinin Rusiya səmasında bu ölkənin silahlı qüvvələri tərəfindən vurulmasına baxmayaraq, Rusiya məsuliyyəti üzərinə götürmək və üzərinə düşən digər qanuni öhdəliklərini yerinə yetirmək istəmir. Bu da haqlı olaraq Azərbaycan tərəfinin israrı davam etdirməyinə gətirib çıxarır. Görünən budur ki, Rusiya tərəfi məsələni ört-basdır etmək, məsuliyyəti təyyarə heyətinin üzərinə atmaq istəyir. Bunu rəsmi qurumların, ayrı-ayrı şəxslərin açıqlamalarından, eləcə də Rusiya mətbuatında gedən materiallardan aydın görmək mümkündür. Rusiya tərəfi bununla "Malayziya Boing-2" vəziyyəti yaratmaq niyyəti güdür. Xatırladaq ki, 2014-cü ilin iyulunda Amsterdamdan Kuala-Lumpura uçan, "Malaysia Airlines" aviaşirkətinə məxsus "Boinq-777" təyyarəsi Ukraynanın cənub-şərq hissəsində vurulmuş, təyyarənin göyərtəsində olan 298 nəfər həlak olmuşdu. Təyyarənin Rusiya tərəfindən işğal olunmuş Donbasın hava məkanında, məhz Rusiyaya aid silahla vurulması təsdiqlənsə də, Moskva bu günə qədər də məsuliyyəti öz üzərinə götürmür, əsassız yerə Ukraynanı günahlandırır. Rusiya rəsmilərinin, ekspertlərinin və mətbuatının AZAL-ın təyyarəsi ilə bağlı addımları onların eyni taktikanı seçdiyini söyləməyə əsas verir. Lakin araşdırmaların nəticələri, qəzanın ardıcıllığı, faktlar və dəlillər başqa şey deyir. Azərbaycan bu məsələdə nəticəyə nail olmaqda israrlıdır.
Nahid SALAYEV
