Teatr haqqında qanunda yer alan prodüserlik institutu teatrlara hələ gəlib çatmayıb...

Tarix: 28.03.2014 / 15:45
Bölmə: Mədəniyyət

Teatr bizim hər zaman maraq dairəmizdə olan, diqqətimizi çəkən, zövqümüzü zənginləşdirən bir mədəniyyət ocaqıdır. Tələbkar tamaşaçılar Azərbaycan teatrını onun daxili aclığını doyurmağı, sənət yanğısını söndürməyi bacaran bir vasitə hesab edir. Düşünürük ki, ölkədə teatr sənəti inkişafa meyllidir və bir sıra nailiyyətlərilə yadda qalır. «Teatr və Teatr Fəaliyyəti Haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun qəbul edilməsi bu sahədə yeni üfüqlər açıb. Adıçəkilən Qanunda teatrın bütün inkişaf istiqamətləri ayrıca maddə və bəndlərlə öz ifadəsini tapıb. «Teatr və Teatr Fəaliyyəti Haqqında» Qanunda göstərilən hər bir bənd, hər bir maddə, istiqamət milli teatrımızın tərəqqisinə, onun çağdaş dünya teatr ailəsinin hüquqi üzvü olmasına yönəlib.

Sözügedən Qanunda teatr prodüserliyi haqda xüsusi bir maddə var. Qanunun 14-cü maddəsində prodüserin teatr tamaşasının kütləvi nümayişi ilə bağlı hüquqları öz əksini tapıb. Nədir bu hüquqlar, prodüserin tamaşa məhsullarının meydana gəlməsində rolu nədən ibarətdir?

Qanunun 14-cü maddəsinin 14.0. bəndində bildirilir ki, prodüserlə quruluşcu arasında bağlanan müqaviləyə əsasən, teatr tamaşasının kutləvi numayiş hüququ prodüserə keçə bilər. «14.0.1. teatr tamaşasının kütləvi numayişini həyata keçirmək, tamaşanın yerini, vaxtını və biletlərin qiymətini müəyyən etmək;

14.0.2. teatr tamaşasının kütləvi nümayişinin sayını muəyyən etmək, onu dayandırmaq və bərpa etmək;

14.0.3. teatr tamaşasından və onun bəzi hissələrindən digər tamaşalarda istifadə olunmasının, teatr tamaşasının texniki vasitələrin (teleradio yayımı, kabel televiziyası və s.) koməyi ilə efirə verilməsinin, istənilən maddi daşıyıcılara yazılışının və həmin yazılışların təkrarən əks etdirilməsinin şərtlərini müəyyənləşdirmək» və eləcə də digər məsələlər prodüserin hüquqlarına aiddir.

Qeyd edək ki, prodüser-teatr tamaşalarının hazırlanmasının və (və ya) nümayişini təşkil edən, maliyələşdirən hüquqi və fiziki şəxsdir.

«Teatr və Teatr Fəaliyyəti Haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununda önəmli bir maddə kimi göstərilən teatr prodüserliyinin teatrlarımızda hansı formada özünü göstərməsi maraqlıdır. Azərbaycan teatrlarının prodüseri varmı? Bu prodüserlər tamaşaların təşkilini, nümayişini, biletlərini satışını və s. necə həyata keçirir?

Araşdırmamız zamanı bəlli oldu ki, qanunda mövcud bənd təsbit olunsa da, onun icrası həyata keçirilmir. Yəni teatrlarımızda nə prodüser ştatı var, nə də prodüserlər. Təbii, ştat olmayandan sonra prodüser hardan olasıdır ki...

«Bu gün Azərbaycanda prodüserlər yoxdur»

Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının baş rejissoru, tanınmış teatr mütəxəssisi Bahram Osmanovla əlaqə saxlayıb, onun mövzu ilə bağlı fikirlərini öyrəndik. B.Osmanov «Bakı-Xəbər»ə açıqlamasında teatrımızın prodüserlik kimi yaralı yerinə toxundu. B.Osmanov «Teatr və Teatr Fəaliyyəti Haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununu təqdir edərək bildirdi ki, bu qanunvericilik sənədi çox mükəmməldir və gərəklidir: «Qanun çox gözəl qanundur və burada göstərilənlər teatrın inkişafına yönəlib. Burada prodüser sənəti haqda da xüsusi maddə var. Ancaq təəssüflər olsun ki, Azərbaycanda prodüserlik sənəti, məktəbi yox dərəcəsindədir. Prodüserin adı var, vəzifələri də göstərilib, amma onun görəcəyi iş maliyyə ilə bağlı olduğu üçün problem yaradıb. Prodüserə imtiyazlar verilmir. O, pulu hardan tapacaq, özümü pul qoyacaq, yaxud yatırdığı maliyyədən hansı yolla gəlir götürəcək? Bunun mexanizmi yoxdur. İlk olaraq işlək mexanizm olmalıdır ki, bu məktəb də yaransın. Azərbaycanda prodüserlik məktəbi sıfır səviyyəsindədir. Prodüserlik məsələsi təkcə teatra aid deyil, bu, mədəniyyətin bütün sahələrini əhatə edir. Bu heç bir sahədə yoxdur, inanmıram ki, yaxın gələcəkdə də olsun. Çünki yenə də deyirəm, mexanizm yoxdur».

B.Osmanov bildirdi ki, hazırda teatrlarda tamaşanın maliyyəsi, onun nümayişi və s məsələlərlə teatr rəhbərləri və inzibatçıları məşğul olur.

«Bir nəfər teatr prodüseri var...»

Tanınmış aktyor-rejissor, istedadlı səhnə adamı Nicat Kazımov da «Bakı-Xəbər»ə açıqlamasında bu sahədə boşluq olduğunu bildirdi. N.Kazımovun sözlərinə görə, indiyə qədər dövlət teatrlarında prodüserlik edən bir nəfər də mütəxəssis yoxdur: «Ümumiyyətlə, qanunda prodüser sənəti haqda maddə var. Ancaq teatrda prodüserə rast gəlməmişəm. Tamaşalara bilet satışı ilə teatrların inzibatçıları məşğul olur. Azərbaycanın dövlət teatrlarında prodüserlər yoxdur. Tamaşalar teatrların daxili gücü, nazirliyin sifarişilə səhnəyə qoyulur. Mən özəl sektorda çalışan bir prodüser tanıyıram, o təkdir. Müsahib bəy adlı bu prodüser maraqlı layihələr həyata keçirir. Mənə də əməkdaşlıq təklif edib. O bir müddət əvvəl «Leyli və Məcnun» layihəsini də həyata keçirdi. Ancaq o təkdir...»

Düşünürük ki, teatr sənəti üçün çox vacib olan bir sahənin, istiqamətin inkişafına böyük önəm veriləcək. Çünki mövcud qanunvericilikdə bu məsələyə xüsusi yer verilib və onun peşəkar fəaliyyətdə icra olunmasına ciddi ehtiyac var. Dünya teatr reallığından kənarda qalmaq olmaz. Prodüserlik inkişaf etməlidir ki, teatr sənətinə maliyyə yatırımları edənlər olsun, bu sahədə çalışan insanlar məşğul olduqları sahədən bəhrələnə bilsinlər. Eyni zamanda da milli teatrlarımız dünya arenasına çıxıb müştərək yaradıcılıq ənənəsinə sahib ola bilsin. Teatrlarımızda prodüserlik istiqaməti inkişaf etsə, xarici teatrlarla da işgüzar münasibətlər yaranar və bizim də ad-sanımıza bələd olarlar...

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 14.08.2026 / 14:03

Əfsanədən gerçəkliyə uzanan 5 minillik tarix - Troya

Tarix: 13.08.2026 / 22:41

Macarıstanda Yupiterə həsr olunmuş qurbangah aşkarlandı

Tarix: 13.08.2026 / 18:49

Müharibə aparan ölkələrə "Avroviziya” qadağası - Təşkilatçılar qərar verdi...

Tarix: 13.08.2026 / 16:00

Məşhur rejissorların teatr premyeraları və əfsanəvi tamaşaları Bakı Beynəlxalq İncəsənət Festivalında nümayiş olunacaq

Tarix: 11.08.2026 / 12:34

Pianonun düymələrində saxlanmış bir Vətən: Züleyxa Abdullayevanın səsi insanlara bu cür çatır

Tarix: 10.08.2026 / 12:48

Yunus Oğuz – Tarixi romanın müasir nəfəsi

Tarix: 09.08.2026 / 11:50

50 illik yubileyidir, yoxsa bu da yeni zarafatıdır...

Tarix: 07.08.2026 / 12:34

Türkiyənin UNESCO-nun Dünya İrsinin İlkin Siyahısına daxil edilən unikal tarixi abidəsi - Kadıkalesi

Tarix: 06.08.2026 / 22:08

Azərbaycan Mədəniyyəti sosial platforması Yayfest-də uğurla çıxış edib...

Tarix: 05.08.2026 / 20:10

Rayon teatrlarında direktorlar və müavinlər seçilir, ya təyin edilir...

Tarix: 05.08.2026 / 14:15

Musiqi terapevti soydaşımızdan Türkiyədə unudulmaz sənət gecəsi...

Tarix: 04.08.2026 / 20:47

Xarici sərmayiçilər kinomuza 12 milyon dolları necə yatırıb?...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 13.08.2026 / 21:44

Ərdoğan “Məkkə sazişi”nin arxasındakı sirri açdı - Ekspertlər şübhə ilə baxır...

Tarix: 13.08.2026 / 20:16

Avropa Birliyinin Naxçıvan dəmir yollarında marağının görünən və görünməyən tərəfləri...

Tarix: 13.08.2026 / 15:30

İrəvanda Azərbaycan təbii qazına qarşı ikitərəfli kampaniya başladı...

Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin inkişafında rəqəmsallaşma və innovasiyalar ön plana çıxır