Təhsil kreditləri sahəsində inqilabi dəyişiklik...

Tarix: 14.03.2014 / 08:39
Bölmə: Sosial

Ölkə parlamentində qəbulu düyünə düşən qanun layihələrindən biri də təhsil kreditləri ilə bağlıdır. Yaxın perspektivdə də bu qanunun qəbulu gözlənmir. Xatırladaq ki, məsələ Milli Məclisin heç yaz sessiyasının da gündəliyinə salınmayıb. Bankların bu vaxta qədər verdiyi təhsil kreditlərinin faiz dərəcələri isə kifayət qədər yüksək olub. Lakin arayışsız kredit verilişinə qoyulan qadağa, həmçinin avtokreditlərin dayandırılması bankların bu sahədə siyasətlərini yeniləməsinə gətirib çıxara bilər.
Qeyd edək ki, hazırda banklar müştərilərini itirməmək üçün kredit faizlərini müəyyən dərəcədə aşağı salıblar. Bu prosesin təhsil kreditləri ilə bağlı olaraq da tətbiqi gözlənir. Yəni hazırda verilən təhsil kreditlərinin faiz dərəcələri daha aşağı olacaq. Lakin daha aşağı faizlə kredit alınması üçün təhsil kreditləri ilə bağlı qanunun qəbulu vacib sayılır. Çünki müvafiq layihədə tələbələrə aşağı faizlə kreditlərin verilməsi əvvəlcədən yaradılmış fond hesabına nəzərdə tutulub. Özü də burada təhsil kreditinin 20 il müddətinə qaytarılması nəzərdə tutulub. Aztəminatlı ailələr üçün kreditlərin aşağı faizlə, sosial kreditlərə uyğun 5 faizədək verilməsi nəzərdə tutulur. Sosial xarakterli təhsil krediti - aztəminatlı ailələrdən çıxan tələbələr üçün nəzərdə tutulur. Kommersiya xarakterli təhsil kreditlərində isə faizlər nisbətən yüksəkdir. Şəxs əmək qabiliyyətini itirdiyi zaman isə təhsil kreditini tələbənin əvəzinə işlədiyi və ya istənilən müəssisə ödəyə bilər. Xatırladaq ki, ABŞ da daxil olmaqla, inkişaf etmiş ölkələrdə tələbələr təhsil krediti götürərək oxuyurlar. Özü də çox aşağı faizlə. Məlumat üçün bildirək ki, beynəlxalq praktikada təhsil kreditlərinin faiz dərəcələri simvolik xarakter daşıyır. Yaxud ölkədəki inflyasiyanın orta illik səviyyəsinə, Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsinə uyğun səviyyədə müəyyənləşdirilir. Məsələn, bu gün ABŞ-da təhsil kreditləri 3,8-5%, İsveçdə-1%, Danimarkada-1,6%, Böyük Britaniya və digər Avropa ölkələrində inflyasiyaya uyğun səviyyədə 3 % -dən aşağıdır. Rusiyanın Əmanət Bankı tərəfindən güzəştlə verilən təhsil kreditlərinin faizi isə 5,06%-dir.
Təhsil kreditinin digər kreditlərdən fərqi tələbələr üçün əlçatan olmasıdır. Eyni zamanda, bu kreditləri tələbələr götürdüyü üçün girovlarla bağlı müəyyən güzəştlər edilir. Azərbaycanda da belə bir kredit növünün tətbiqi çox vacibdir. Dövlət təhsil müəssisələrində təhsil haqqının yüksək olması ödənişlə oxuyan əksər tələbələrin problemlərlə üzləşməsinə gətirib çıxarır. Bu baxımdan tələbələrin kreditə ehtiyacı var.
İqtisadçılar onu da bildirir ki, Azərbaycanda bankları tələbə kreditləri ödənişinə məcburi şəkildə cəlb etmək mümkün deyil, çünki banklar özəldir. Lakin müvafiq fond vasitəsilə bankların aşağı faizlə təhsil kreditləri verməsini həyata keçirmək olar. Elə bu fonda da vurğulanır ki, hökumət təhsil kreditlərini ya büdcə hesabına, ya da bankları stimullaşdırmaq yolu ilə həyata keçirməlidir. Birinci halda müvəkkil banklar vasitəsilə kreditlərin verilməsini təmin etməlidir ki, faiz dərəcəsi aşağı olsun. Bu zaman, təbii ki, dövlət büdcəsindən vəsait ayrılmalıdır. Kommersiya bankları isə cüzi faiz əlavə etməklə tələbələrə kredit təklif edə bilər. Digər variant Yaponiya modeli kimi tanınır. Təhsil krediti verən banklara müəyyən güzəştlər tətbiq olunur. Yəni daha çox təhsil krediti verən bank vergi ödənişlərindən azad olsa, bu da bankları kredit verməyə stimullaşdıracaq. Lakin bütün bunlar üçün, qeyd olunduğu kimi, müvafiq qanunun qəbulu önəmlidir. Belə qanunun yoxluğu şəraitində banklar özləri təhsil kreditləri verir. Lakin onların faiz dərəcəsi 20 faizdən yuxarıdır. Sadəcə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, indiki şəraitdə banklar müəyyən həddə faiz azalmasına gedə bilər ki, müştəri kontingentinin sayı azalmasın.
Onu da qeyd edək ki, bir sıra sivil ölkələrdə, dövlətlə yanaşı, xeyriyyə cəmiyyətləri də tələbələrin təhsil xərclərini öz üzərinə götürür.
Məsələn, Türkiyədə böyük təşkilatlar təhsil təqaüdləri təyin edirlər ki, dövlət də bunun müqabilində onlara vergi güzəştləri edir. Azərbaycanda da belə təcrübədən istifadə zəruri sayılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 17.07.2026 / 17:40

HHQ-nin aviasiya bölmələri təlim uçuşları keçirdi - FOTO

Tarix: 17.07.2026 / 17:23

MDU “sıfır tullantı” modelinin tətbiqi üçün Türkiyənin Sıfır Atık Vakfı ilə əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə edib

Tarix: 17.07.2026 / 12:51

Mənzilin sahəsi ilə bağlı mübahisələrə dair qərar verildi - çatışmayan sahənin pulunu geri ala bilərsiniz...

Tarix: 17.07.2026 / 12:36

Heydər Əliyev Mərkəzinin binası Slovakiya bayrağının rəngləri ilə işıqlandırıldı

Tarix: 17.07.2026 / 12:15

Bazarlarda bütün ağartı məhsulları etiketlənəcək - "...vaxt verilib"...

Tarix: 17.07.2026 / 12:04

"Əhalinin siyahıyaalınması prosesi ilk dəfə ölkənin bütün suveren ərazisini əhatə edəcək" - Baş nazir

Tarix: 17.07.2026 / 11:50

Arıqlama məhsullarında təhlükəli maddələr aşkarlandı

Tarix: 17.07.2026 / 11:03

AQTA-dan son günlər yas mərasimlərində baş verən zəhərlənmələrlə bağlı açıqlama...

Tarix: 16.07.2026 / 23:45

Mərhum tarixçi alim Qeyrət Quliyevin 21 il əvvəl qaldırdığı problemlər

Tarix: 16.07.2026 / 20:54

Odessa yaxınlığında həlak olan azərbaycanlı gəmi kapitanının nəşi tapıldı

Tarix: 16.07.2026 / 19:21

Qəhrəmanlıq da Allah lütfüdür

Tarix: 16.07.2026 / 19:06

MDU və Marmara Universiteti arasında yeni anlaşma - Tələbə mübadiləsi, ortaq laboratoriyalar və ikili diplom imkanları...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 16.07.2026 / 21:06

Azərbaycan Ermənistanla “əbədi müharibə” təhlükəsini zamanındaca aradan qaldırdı...

Tarix: 16.07.2026 / 20:30

Azərbaycana münasibətdə Trampın əvvəlki hökumətlərdən əsaslı fərqi... Cəmi 6 ay lazım oldu...

Tarix: 13.07.2026 / 14:34

Məktəblərdə vakant müəllim yerlərinin gizli saxlanması faydadan çox ziyan vurur...(?)...

Azərbaycanın İslam həmrəyliyinə töhfələri bütün müsəlman aləmi üçün müstəsna rol oynayır...