Elmdə plagiatlıq halları hər zaman cəmiyyət, elmi ictimaiyyət tərəfindən narazılıqla, narahatlıqla qarşılanıb, mütəmadi olaraq müzakirə predimetinə çevirilib. Gizlin deyil ki, bu gün beş alimdən üçü bir-birini plagiatlıqda suçlayır.
Bir neçə il bundan əvvəl Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında plagiatlığa və yalançı elmi təzahürlərə qarşı mübarizə ilə bağlı bir komissiyanın yaradıldığı elan edilmişdi. Mərhum akademik Mahmud Kərimovun AMEA-ya rəhbərlik etdiyi dövrdə yaranan bu komissiyanın heç bir əməli işi ortada olmadı. Bu gün plagiatlıqla mübarizədən danışılırsa, həmin komissiyanın fəaliyyətinin hansı vəziyyətdə olması da istər-istəməz gündəmə gəlir.
Vaxtilə yalançı elmi təzahürlərə və plagiatliga qarşı yaradılan bu komissiyanın taleyi necə oldu, məlum deyil. Belə bir komissiyanı daha da təkmilləşdirmək, inkişaf etdirmək olardı. Akademiyanın bəzi əməkdaşları bildirir ki, plagiatı müəyyən etmək üçün proqram qurulsa da, həmin proqram da mübarizədə tam uğur qazana bilmir.
“Mən elmin plagiatlardan və plagiatları dəstəkləyənlərdən xilas edilməsini çox istəyirəm”
Professor Bəhmən Sultanlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bir neçə il əvvəl Akademiyada belə bir komissiyanın yaradılması haqda məlumatlar mətbuata çıxanda o bunun effekt verməyəcəyini qeyd edib: “Təəssüflər olsun ki, elm kimi müqəddəs bir sahədə plagiatlıq deyilən iyrənc bir məsələ meydana çıxıb, özü də azalmaq əvəzinə günü-gündən daha da artır, az qala plagiatçılar əsl elm adamlarının sayını üstələsin. Yəni sayları o qədər çoxdur. Plagiatlıq və plagiatlar elə-belə meydana gəlmir, onların arxasında konkret qüvvələr dayanır. Plagiatlıqla mübarizə apardığını iddia edən bəzi titullu alimin, elm sahələsinə rəhbərlik edən şəxslərin əslində plagiatların arxasında dayandığını, onlara “enerji”, “stimul” verdiyini görürsən. Akademiyada plagiatlığa və yalançı elmi təzahürlərə qarşı mübarizə ilə bağlı bir komissiyanın özünü doğrultmamasına, fəaliyyətinə gəlincə, deyim ki, bu təşkilatı yaradanların çoxunun plagiat olduğu meydana çıxdı. Bu komissiya ona görə effektiv fəaliyyət göstərə bilmədi ki, plagiatatlıqla “mübarzə aparan”ların özləri plagiat idilər, onlar plagiatlara arxa-dayaq dururdular. Akademiyanın özündə plagiatlıq hansı səviyydədir bilirsiz? Mən özüm dəfələrlə bu iyrəncliyi kəskin şəkildə tənqid etmişəm. Dilçilik İnstitutunda baş verən böyük plagiatlıq məsələsini professor İdris Abbasov üzə çıxardı, ifşa etdi. Amma gördüyünüz kimi, plagiata heç kəs gözün üstə qaşın var demədi. Çünki bu qurumda plagiatları dəstəkləyən, onların artmasına şərait yaradanlar var. Plagiatlığa və yalançı elmi təzahürlərə qarşı mübarizə ilə bağlı komissiyanın yaradıldığı elan ediləndə dedim ki, bu komissiya özünü doğrultmayacaq, çünki bu, gözə kül üfürmək, plagiatlıqla mübarizə aparmaq görüntüsü yaratmaq üçün yaradılmışdı. İllər əvvəl yaradıldığı elan edilən bu komissiya haqqında indi hər hansı bir məlumata malik deyiləm. Amma elm sahəsində baş alıb gedən oğurluğun, plagiatlığın qarşısının alınması üçün təxirəsalınmaz tədbirlərin görülməli olduğu qənaətindəyəm. Mən elmin plagiatlardan və plagiatları dəstəkləyənlərdən xilas edilməsini çox istəyirəm, amma bunun baş verməsi üçün Akademiyada ciddi dəyişikliklər olmalıdır” - deyə B.Sultanlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
