Artıq Ermənistanın daxili ictimai rəyində Paşinyanın Dağlıq Qarabağla bağlı tutduğu yanlış mövqedən narahatlıqlar ifadə olunur. Hətta KİV-də açıq mətnlə yazılır ki, belə mövqenin gələcəkdə Ermənistana böyük ziyanı ola bilər.
Erməni hərbi ekspert David Camalyan bildirir ki, Qarabağ məsələsində danışıqlar yolu ilə nəticə əldə olunmasa, Ermənistanı böyük problemlər gözləyir. Onun sözlərinə görə, Ermənistan təkcə Qarabağ üzərində nəzarəti itirməyəcək. O iddia edir ki, Qarabağda hərbi əməliyyatların başlaması Ermənistanın indiki ərazilərindən qopmaların olması ilə də nəticələnə bilər. Burada ekspert, ilk növbədə, Mehri dəhlizinin adını çəkir. Onun sözlərinə görə, Ankara və Bakının strateji hədəfi Mehrini geri qaytarmaqdan ibarətdir: “Rəsmi Bakı bu mövqeyindən geri çəkilməyəcək. Biz isə hazırda illüziyalar qurmaqdayıq. Ermənistan tərəfi hər cür ssenariyə hazır olmalıdır. Qeyd etmək yerinə düşərdi ki, bu gün Azərbaycan Rusiya ilə də uğurlu siyasət yürüdür. Kremlə bu gün öz böyük layihələrində Azərbaycanın iştirak etməsi vacibdir. Bakı isə, öz növbəsində, bunu anlayır və Qarabağ məsələsində maksimum irəliləməyə çalışır. Bütün bunlar davam edərsə, bu bizim üçün qəbuledilməz bir ssenaridir.”
Qeyd edək ki, ermənilərin Qafqazda özlərinə dövlət qurmaları üçün Azərbaycanın İrəvan xanlığının ərazisi və İrəvan şəhəri ermənilərə 29 may 1918-ci ildə Azərbaycan parlamentinin qərarı ilə verilib. Mehri, Qafan, Gorus, Dərələyəz və Göyçə ərazisi 1920-ci ildə Ermənistana birləşdirilib. Həmçinin, 1923-cü ildə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti yaradılıb və Azərbaycan torpaqları hesabına dövlət quran ermənilərə Azərbaycan ərazisində muxtariyyət də verilib. Digər tərəfdən, Zəngəzurun, Mehrinin Ermənistana verilməsi ilə Türk dünyası arasında birbaşa coğrafi bağlar da itib. Bu məsələyə Prezident İlham Əliyev cari ilin oktyabrında Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının Bakıda baş tutan Zirvə görüşündəki çıxışında da toxunub: “Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan bölgəsi arasında Zəngəzur yerləşir. Vaxtilə Zəngəzur bölgəsinin Azərbaycandan alınıb Ermənistana birləşdirilməsi böyük Türk dünyasını coğrafi baxımdan parçaladı”. İndi bu yanaşma fonunda Ermənistanda ehtiyat edirlər ki, yeni Qarabağ savaşı başladıqda Rusiya İrəvana hansısa formada dəstək göstərməsə, böyük Türk dünyası arasında birbaşa coğrafi bağlar bərpa oluna bilər.
Düzdür, Azərbaycan Ermənistandan hansısa ərazi qoparmağa hazırlaşmır. Sadəcə, beynəlxalq hüquqla tanınmış ərazi bütövlüyünü bərpa etmək istəyir. Ermənistanın bu məsələnin sülh yolu ilə həllinə maneə yaratması isə yuxarıda səslənən fikirlərdən də aydın göründüyü kimi, düşmən ölkənin özünün böyük problemlər məngənəsində qalması deməkdir. Ermənilərin məhz Mehri dəhlizi ilə bağlı keçirdikləri narahatlığı nə dərəcədə əsaslı saymaq olar?
Hatəm Cabbarlı: “Sanki Azərbaycan Türkiyə ilə birlikdə hərbi əməliyyatlara başlayacaq kimi rəy formalaşdırmağa çalışırlar”
Siyasi elmlər doktoru Hatəm Cabbarlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Nikol Paşinyanın 2018-ci ildə inqilab nəticəsində hakimiyyətə gəlməsindən sonra Ermənistanın Dağlıq Qarabağ probleminə münasibəti tamamilə dəyişdi: “Paşinyan ATƏT-in vasitəçiliyilə keçirilən görüşlərdə tamamilə fərqli mövqe ortaya qoymağa çalışır. Daha əvvəlki danışıqların predmetini dəyişməyə cəhd edir. Nikol Paşinyanın daxili dayaqları zəif olduğu üçün o, danışıqlar prosesində konstruktivlik nümayiş etdirə bilmir. O hesab edir ki, bu cür radikal mövqe ortaya qoymaqla diqqəti sosial problemlərdən bir qədər yayındırmaq olar. Ermənistanın daxilində isə sosial problemlər öz həllini tapa bilmir. Pensiyalar, müavinətlər vaxtında ödənilmir. Ancaq Ermənistanın Baş nazirinin bu mövqeyi heç də bütün cəmiyyət tərəfindən təqdir edilmir. Bir sıra tanınmış siyasətçilər, ekspertlər hesab edirlər ki, belə siyasətin yürüdülməsi onlara fayda verən deyil. Son günlər erməni mətbuatında Azərbaycanın hərbi əməliyyatlara başlaya biləcəyi ilə bağlı fikirlər daha intensiv səslənməyə başlayıb. Hətta bununla bağlı sos siqnalı da verirlər ki, Azərbaycan bunun fonunda Zəngəzuru da ələ keçirə bilər. Burada maraqlı bir nüans da var. Bu yöndə verilən şərhlərdə ermənilər Azərbaycanın yanında Türkiyənin də adını çəkirlər. Sanki Azərbaycan Türkiyə ilə birlikdə hərbi əməliyyatlara başlayacaq kimi rəy formalaşdırmağa çalışırlar”.
Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycanın istənilən vaxt hərbi əməliyyatlara başlamaq haqqı və hüququ var: “Təbii ki, bunu özü edəcək. Çünki ordusuna və Prezidentinə tam güvənir. Azərbaycan Ordusunun son illər ərzində müasir silahlarla təmin olunması baxımından heç bir problemi yoxdur. Bu da onu deməyə əsas verir ki, bizim hərbi əməliyyatlara başlayacağımız təqdirdə hansısa ölkənin hərbi dəstəyinə ehtiyacımız yoxdur. Ermənistandan bu məsələnin dövriyyəyə buraxılması və xüsusilə də məsələdə Türkiyənin adının hallandırılması bizi haqsız çıxarmağa yönəlik strategiyadır. Təbii ki, Azərbaycan sona qədər dözüm nümayiş etdirə bilməz. Azərbaycan işğal altındakı torpaqları azad edməyə başlayacağı təqdirdə Ermənistan istənilən sürprizlərlə qarşılaşa bilər. Hərbi əməliyyatalar başlayandan sonra biz onun detallarını görə biləcəyik. İndidən hansısa rəylər bildirməyi lazımsız sayıram. Azərbaycan qısa zamanda ərazi bütövlüyünü təmin etməyə qadirdir. Bu baxımdan, Ermənistandakı ekspertlərin narahatlığı əbəs deyil. Müharibə təhlükəsi hər zaman var və bunun fonunda istənilən ssenari üzrə proseslər gedə bilər. Sonda uğur Azərbaycanın olacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
