Qonşu Gürcüstanın NATO sıralarına qəbul olmaq niyyəti və bu istiqamətdə addımlar atması heç kimə sirr deyil. Elə NATO-nun bir sıra aparıcı üzvləri, o cümlədən ABŞ da Tiflisin bu niyyətinin reallaşması istiqamətində müvafiq addımlar atır. Hətta belə görünür ki, Gürcüstan ərazi bütövlüyü problemi yaşasa da, NATO-nun sıralarında onu bu şəkildə görmək istəyənlər də tapılır.
Hətta bu günlərdə NATO-nun keçmiş baş katibi Anders Foq Rasmussen Gürcüstan hakimiyyətini Abxaziya və Cənubi Osetiya olmadan alyansa qoşulmağı düşünməyə dəvət edib. Rasmussen Tiflisdə keçirilən “İndi nə?” beynəlxalq konfransda çıxışı zamanı bildirib ki, Gürcüstanda ölkənin Abxaziya və Cənubi Osetiya bölgələri olmadan NATO-ya üzvlük məsələsi müzakirə olunmalıdır. ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeo da bildirir ki, ABŞ Gürcüstanın NATO-ya qoşulması istiqamətində işlər aparır: “Gürcüstanın NATO-ya üzv olması üçün işləyirik”. Gürcüstanın baş naziri Georgi Qaxariya da bildirir ki, Gürcüstan Avropa Birliyi və NATO-ya inteqrasiya etməlidir. Xatırladaq ki, bu xüsusda Qaxariya parlamentə hökumət proqramını təqdim edib. Proqramın əsas istiqamətləri Gürcüstanın AB və NATO-ya inteqrasiyası, demokratiyanın inkişafı, iqtisadi tərəqqi, ərazi bütövlüyü və suverenliyin müdafiəsidir. Gürcüstan parlamentinin eks-spikeri Nino Burcanadze isə bildirir ki, Gürcüstan NATO-ya üzv olmaqla Abxaziya və Cənubi Osetiyanı tam itirəcək:
“Mən hər zaman demişəm ki, bizim NATO-ya üzvlüyümüz xəbəri gündəmə gəlsə, Abxaziya və Cənubi Osetiyanı unutmalıyıq. Hazırda bu bizə təklif olunur. Bizim bu alyansa üzvlüyümüz faciəvi nəticələrə səbəb olacaq. Abxaziya və Cənubi Osetiyada Rusiya hərbi bazaları yerləşir. NATO-ya üzvlük ərazimizdə alyansın hərbi bazalarının yerləşdirilməsi demək olacaq. Bu qüvvələr arasında istənilən konflikt Gürcüstanı məhv edəcək. Biz bütün ölkələrin qaçdığı hər şeyi edirik, Gürcüstanı iki filin qarşıdurma yerinə çeviririk”. Amma görünür ki, Gürcüstanın NATO üzvlüyü təkcə Abxaziya və Cənubi Osetiya problemi ilə məhdudlaşmayacaq. Bu vəziyyətdə Cavaxetiya probleminin yenidən qabarması da gündəmdədir. “Cavaxk” vətənpərvər birliyinin sədri, Serj Sarksiyanın sədri olduğu Respublika Partiyasının üzvü Şirak Torosyan belə bir vaxtda maraqlı açıqlama verərək bildirib: “Gürcüstan NATO-ya üzv olduğu təqdirdə erməni etnosu türk qoşunlarının orada mövcudluğuna dözməyəcək”. Onun dediklərindən belə bəlli olur ki, Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyündən sonra bölgədə türk qoşunları yerləşdirilə bilər və bu baş verəcəyi təqdirdə Cavaxetiya erməniləri müstəqillik tələbilə çıxış edəcək: “Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyü qlobal problemdir. Yeni Rusiya-NATO qarşıdurması ehtimalı ortaya çıxacaq və Rusiya-Gürcüstan əlaqələrinin gərginləşməsi müşahidə olunacaq. Lakin türk qoşunlarının təmsil edilməsi tamamilə başqa platformada nəzərdən keçirilir”. Onun sözlərinə görə, əlbəttə, Gürcüstanın öz problemləri mövcuddur və NATO-ya üzv ola bilər: “Lakin hər hansı vəziyyətdə erməni etnosu türk qoşunlarının orada mövcudluğuna dözməyəcək”. Şirak Torosyan daha sonra qeyd edib ki, erməni separatizmini proqnozlaşdırmır, lakin türk qoşunları ərazidə yerləşdiriləcəyi təqdirdə ciddi üsyan olacaq: “Mən buna şübhə etmirəm”.
Şübhə yox ki, NATO-ya israrla can atan Gürcüstana qarşı yeni Qarabağ təhdidinə bənzər Cavaxetiya problemi həm də ən çox Rusiyaya lazımdır.
Qeyd edək ki, hələ 2014-cü ildən gürcü mətbuatı Cavaxetiyada ermənilərə rus pasportları paylandığı haqda informasiya yaymışdı. Ümumiyyətlə, Gürcüstan erməniləri bir neçə ildir Rusiya pasportları alır və belələrinin sayı durmadan artır. Bu prosesdə İrəvan da Rusiyadan gələn sifarişləri can-başla yerinə yetirir. Çünki hazırda Rusiyanın siyasəti Ermənistanın siyasəti ilə üst-üstə düşür. Məsələ burasındadır ki, Moskvanın niyyəti Tiflisə təzyiq üçün istədiyi vaxt Ermənistan tərəfdən Cavaxetiyaya hərbi müdaxilə təşkil etməkdir ki, bunda da məqsəd, guya Cavaxetiyada Rusiya vətəndaşlarını müdafiə etməsinə dair fon yaratmaqdır. Beləliklə, Abxaziya və Cənubi Osetiyadan sonra Moskva Cavaxetiya vasitəsilə də Tiflisə təzyiq imkanları əldə etməyə çalışır. Bununla da real vəziyyət Rusiyanın Gürcüstanı əzmək üçün daha çox vasitəyə malik olduğunu göstərir.
Hazırda Cavaxetiyada ermənilərə ən böyük dəstəyi Ermənistan kəşfiyyatı verir. Erməni kəşfiyyatı insanlar arasında hay-küy yaratmağa və istənilən halda onları Gürcüstandan soyutmağa çalışır. Bu xüsusda onlar Rusiya tərəfi ilə sıx işbirliyi qurub. Bu ərazidə 250 min erməni yaşayır. Cavaxetiyada əhalinin 55%-ni təşkil edən ermənilər hakimiyyətdən narazıdır və onlar hər an təxribat törətməyə də hazırdır. Cavaxetiya əhalisinin silahalanması da ciddi təhdid kimi göstərilir. Burada aparılan vaxtaşırı əməliyyatlarda hüquq-mühafizə orqanları əməkdaşları tərəfindən çoxlu sayda silah və döyüş sursatı yığılır.
Qeyd edək ki, Cavaxetiya probleminin qabarması və bununla Gürcüstanın əzilməsi isə Azərbaycanın maraqlarına cavab vermir. Çünki bu ölkə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan üçün əsas tranzit məkandır. Hazırda Rusiya separatçı ocaqlar vasitəsilə burada istədiyi siyasəti həyata keçirir. Xatırladaq ki, 2008-ci ildə Rusiya və Gürcüstan arasında kiçik müharibə baş verdi və bu, Cənubi Osetiya və Abxaziya regionlarının Gürcüstandan ayrılması ilə nəticələndi. Moskva məqsədinin rusdilli əhalini qorumaq olduğunu bildirsə də, əhalinin çoxu osetin və abxaz dillərində danışanlardır. Ancaq çoxları Rusiya pasportuna sahibdir və Tiflisdəki Gürcüstan hökumətinə qarşı çıxır. İndi eyni ssenari ermənilərin kompakt yaşadığı Cavaxetiyada da reallaşmaq üzrədir. Xatırladaq ki, Ermənistan özü də dəfələrlə Cavaxetiya regionunda yaşayan erməni əhalinin Gürcüstan hakimiyyəti tərəfindən təzyiqlərə məruz qalmasına dair ittihamlarla çıxış edib. Ermənilərin fikrincə, bu ərazilər əslində Gürcüstan ərazisi deyil. Dünya erməniləri də hesab edir ki, vəziyyət belə olacağı təqdirdə Gürcüstan hakimiyyətinin gedə biləcəyi yeganə yol Samsxe-Cavaxetiyaya muxtariyyət vermək və bu regionda erməni dilini ikinci dövlət dili elan etməkdir. Lakin rəsmi Tiflis buna qarşı çıxır. Buna rəğmən, ermənilər Rusiyadan aldıqları dəstəklə məkrli niyyətlərini burada reallaşdırmaqda maraqlı tərəf olaraq qalır. İndi isə Gürcüstanın NATO-ya üzvlük niyyətindən istifadə etməyə çalışan ermənilər bu məsələdə yaranmış vəziyyəti öz xeyirlərinə yönəltməyə çalışır. Bunun üçün onların hətta Rusiya ilə işbirlyini möhkəmləndirdiyi də məlumdur.
Tahir TAĞIYEV
