Ermənistanda baş verən son olaylar bu ölkədə əvvəlcədən də mövcud olan qarabağlı-ermənistanlı qarşıdurmasının getdikcə daha da dərinləşdiyini üzə çıxarır. Elə sabiq Robert Köçəryanın azadlığa çıxmasından sonra baş nazir Nikol Paşinyanla separatçı rejimin rəhbəri Bako Saakyan arasında olan gərginliyin artması da bunun daha bir təzahürü sayılır. Görünən budur ki, indiki şəraitdə Bako Saakyanın Robert Köçəryanla birləşməsi Paşinyan hakimiyyətini çox narahat edir. Çünki Paşinyan bu gedişlə qarabağlıların mövqeyinin daha da gücləncəyindən əndişələnir.
Xatırladaq ki, separatçılarla Paşinyan arasında uzun müddətdir qarşıdurma gedir. Bu qarşıdurmada təkcə Köçəryan iştirak etmir, həmçinin “Daşnaksütyun“ Partiyası və ölkənin xaricində olan lobbi qüvvələri də separatçıların Paşinyana qarşı revanşını gücləndirir. Belə vəziyyətdə Ermənistanda klanlararası çəkişmə daha da şiddətlənir. Rus politoloq Stanislav Tarasov da hadisələrin məhz bu səpkidə inkişaf edəcəyini proqnozlaşdırır. Ekspert vurğulayır ki, indiki durumda Paşinyan dalana dirənir. Onun sözlərinə görə, Ermənistanda məhkəmə sahəsində böhran qarabağlı-ermənistanlı qarşıdurmasını şiddətləndirən əsas faktorlardan birinə çevrilib: “İstənilən inqilabın öz janrı, epizodları, xarici düşmən, xəyanətkarlıq və digər əlamətləri var. Yəni ictimai problemləri həll etmək yox, öz təsirini saxlamaq istəyən hakimiyyətlər bu cür davranırlar. Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan 1 ildir ki, hakimiyyətdədir. Məhkəmə sistemi hakimiyyətin ən vacib qollarından biridir və bu sahədə islahatlar ilk dövrlərdən aparılmalı idi. Lakin o bunu etmədi. Köhnə sistem fəaliyyət göstərməyə davam edir. Müxtəlif hadisələr baş verdi. Məhkəmələr fəaliyyətini hələ də davam etdirirdi. Lakin Paşinyanın heç bir sualı yaranmırdı. Elə ki məhkəmə Köçəryanı azad etdi, Paşinyan məhkəmə sahəsindəki böhran barədə məlumat verdi”. Ekspert bu vəziyyəti qarabağlılar klanının Ermənistanda təsir dairəsini saxlamasının təzahürü kimi qiymətləndirib. Tarasov bildirir ki, separatçıların mövqeyini zəiflətmək üçün Paşinyanın gedişləri də qarabağlıların xoşuna gəlməyib: “Paşinyan öz şəxsi əmri ilə “Qarabağ müdafiə nazirini” tutduğu vəzifədən azad etdikdə bu, qondarma qurumun daxili işlərinə müdaxilə edilməsi idi. Digər tərəfdən Paşinyan qeyd edir ki, Qarabağ ayrıca ərazidir. Bunlar artıq bu cəmiyyətdə qüvvədə olmayan ikili standartlardır. Bu, siyasətin deyil, publisistikanın krizisi, janrın böhranıdır. O, dalana dirənib, lakin bundan çıxmaq lazımdır. Ona görə ki, mövcud dəstəyin səviyyəsi əvvəlki kimi deyil. Bu dəfə insanlar onun çağırışına cavab verərək küçələrə çıxdılar. Lakin keçən ilin yazında baş verən hərəkətlilik, say çoxluğu baş vermədi. Bundan əlavə bir çox orqanlar, o cümlədən prezident qanunun tələblərinə əməl etməyə çağırdı. Paşinyan yavaş-yavaş təcrid içərisinə düşür və “Qarabağ klanı” da bundan istifadə etməyə çalışır”.
Ekspert vurğulayır ki, “Daşnaksütyun“ Partiyasının da indiki vaxtda “Qarabağ klanı”nın yanında yer alması Paşinyan üçün ciddi çətinliklər yaradır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, “Daşnaksütyun“ Partiyası ölkədə baş verənlərlə bağlı mayın 23-də mitinq planlaşdırır. Partiyanın ali orqanının təmsilçisi İşxan Saqatelyan ölkədə yaşananlara seyrçi qalmaycaqalarını bildirib. İndilikdə görünən budur ki, “Daşnaksütyun“ Partiyası “Qarabağ klanı”ilə birləşmək qərarına gəlib. Bunlarla bağlı “1-in.am“ portalı yazır: “Daşnaksütyun“ Partiyası mitinq təşkil edəcəyini elan edib. Yəqin ki, parlamentdən kənarda qalan “Daşnaksütyun“ Partiyasının siyasi yanaşmalarında artıq çoxdan, yeni şəraitdə Robert Köçəryanın siyasi fəaliyyətinə münasibətdə necə mövqe tutacağı istisna olmaqla, maraqlı bir şey yoxdur. Bu məsələ iki səbəbdən xüsusilə maraq doğurdu.
Birincisi odur ki, “Daşnaksütyun“ Partiyası elə bu günlərdə Qarabağda iştirakçılarının mütləq əksəriyyəti Köçəryanın qeyri-formal komandasının və ya bu qanadın təmsilçiləri olan forum təşkil etdi. Bundan əlavə, tərkiblə birlikdə forumda edilən çıxışların əksəriyyətində siyasi vurğular bu yöndə idi. Bu tədbir siyasi kuluarlarda 9 may bayramı ətrafında baş verən hadisələr kontekstində xüsusilə maraqlı oldu. Bu hadisələrin inkişafı bir tərəfdən Robert Köçəryanın azad olunmasına, digər tərəfdən də, bununla birlikdə, Nikol Paşinyanın məlum çıxışında əks olunduğu kimi, ədalət məhkəməsinin yaradılmasına keçidin və inqilabın yeni mərhələsinin sürətlənməsinə gətirib çıxardı. “Daşnaksütyun“ Partiyasının siyasi mövqeyilə bağlı hələlik yeganə maraq doğuran intriqanı önə çıxaran ikinci səbəbsə Robert Köçəryanın “Reuters” agentliyinə verdiyi müsahibədir.
Həmin müsahibəsində Köçəryan, əmin etdiyi kimi, yeni hakimiyyətə əlcək atacaq yeni və güclü müxalifət qüvvəsinin formalaşdırılmasından söz açır. Ölkənin ikinci prezidenti bəyan edib ki, onun özü də bu qüvvəyə birləşəcək. Bu, həmin qüvvənin onun özü tərəfindən yaradılmasının elan edilməsidir, sadəcə, hələlik format məlum deyil. Çünki böyük hesabla, yalnız Robert Köçəryanın özü tərəfindən yaradılan qüvvə onun dəstəyini, özü də statusundan asılı olmayaraq, onun birbaşa iştirak etməsilə almaq istəyər. Doğrusu, siyasi planda Köçəryan amili ictimai kapitalın toplanması baxımından elə də uduşlu deyil. Ona görə də, yalnız onun özü tərəfindən yaradılan bir qüvvə ikinci prezidenti birbaşa dəstəkçi və ya iştirakçı amil kimi qəbul edər.
Buradan da ortaya belə bir sual çıxır: Robert Köçəryan daha öncül siyasi statusda olacaqsa, “Daşnaksütyun” Partiyası harada olacaq? “Daşnaksütyun“ Partiyası bu qüvvənin özəyi olacaqmı? Yoxsa yalnız bir hissəsi olacaq? Əks halda sual yaranır: bu qüvvəyə münasibətdə “Daşnaksütyun“ Partiyası hansı mövqeni tutacaq? Çünki, böyük ehtimalla, ikinci prezident özünün bu siyasi proqramını həyata keçirdiyi təqdirdə “ultimatum” siyasəti aparacaq və məsələni belə qoyacaq: mənimləsən, yoxsa mənə qarşısan? Beləliklə, “Daşnaksütyun” Partiyasının qarşısında da bu sual duracaq: Köçəryanlasan, yoxsa Köçəryana qarşısan? Görünən budur ki, partiya Köçəryanı seçib və bu da Paşinyanı qarşıdakı günlərdə daha çətin günlər gözlədiyini deməyə əsas verir”.
Nahid SALAYEV
