Ermənistan Azərbaycanla müqayisədə hərbi sahədə kifayət qədər geridə qaldığı bir vaxtda Rusiyadan silah almaqla bu istiqamətdə pariteti bərpa etməyə çalışır. Amma görünən budur ki, qeyd edilən səpkidə İrəvanın cəhdləri iflasa uğramaqdadır. Çünki Rusiya Ermənistana sadəcə köhnə silahlarını satır.
Ermənistanın Rusiyadan yeni silahlar almaq istiqamətində də istəkləri iflasa uğramaqdadır. Bu, əsasən də Su-30SM qırıcı təyyarələri ilə bağlıdır. Xatırladaq ki, bu xüsusda daha əvvəl yayılan məlumatlarda bildirilirdi ki, Ermənistan Rusiyadan 100 milyon kredit müqaviləsi çərçivəsində Su-30SM təyyarələri almağa hazırlaşır. 2020-ci ildə 4 ədəd təyyarə Ermənistanın hərbi hava qüvvələrinin arsenalına qatılmalı idi. Bu, Ermənistan üçün “böyük üstünlük” hesab olunur, çünki işğalçı ölkənin hərbi hava qüvvələri nəinki regionda, ümumilikdə dünyada aşağı səviyyəlilər sırasındadır. İrəvanın cəmi 15 ədəd Su-25 təyyarəsi var və bu təyyarələr artıq sıradan çıxmış hesab olunur. Ermənistan hələ gəlib çıxmayan Su-30SM-lərə görə iddia edirdi ki, hərbi hava qüvvələri Azərbaycanla müqayisədə güclənəcək. Lakin indi bəlli olur ki, İrəvanın istəkləri reallaşmayacaq. Bu xüsusda “1-in.am“ saytı yazır: “Əvvəlki məqalə və müsahibələrdə məlumat vermişdik ki, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin komandanlığı hərbi-hava qüvvələrimizi əsaslı yaxşılaşdırmağı planlaşdırır və artıq Rusiyadan çoxtəyinatlı Su-30SM qırıcılarının alqısı haqda anlaşma əldə olunub. Bu haqda Ermənistan müdafiə nazirinn mətbuat katibi və müxtəlif ekspertlər bildirib. İlkin anlaşmaya görə, ilk mərhələdə Ermənistana dörd ədəd qırıcı tədarük olunacaq, amma sonradan bunun sayı çoxalacaq.
Lakin Rusiyanın bəzi ekspertləri iddia edirlər ki, onlarda Ermənistan və Rusiya arasında Su-30SM qırıcılarının alqı-satqısı haqda saziş və ya ilkin razılaşma haqda məlumat yoxdur. Rusiya hərbi siyasətçilər Birliyinin eksperti Aleksandr Perenciyev belə bir fikir ifadə edərək deyib ki, söhbət İrəvanın yaxınlığındakı “Erebuni” aeroportunda yerləşən Rusiya aviabazasının həmin Su-30SM qırıcıları ilə yenidən silahlandırılacağından gedir: “Söhbət alqıdan deyil, Rusiyanın Ermənistandakı aviabazasının yenidən silahlandırılmasından gedir. Hələlik Ermənistana qırıcı satmaq söhbəti yoxdur. Bu məlumatların haradan yayıldığını bilmirəm. Yeri gəlmişkən, bu, Azərbaycanda əsəbi reaksiya doğurur. Amma bir də deyirəm, Su-30SM qırıcıları hələlik Ermənistana deyil, Rusiya aviabazasına tədarük olunur. Mən Ermənistan müdafiə nazirinin bəyanatından xəbərdaram, amma o, hələlik arzu olunanı gerçəklik kimi qələmə verir. Aydındır ki, bu, Ermənistanda yaxşı səslənir, hamı müdafiə nazirindən sitat gətirir, ona inanırlar, amma mən Rusiyadayam və bilirəm ki, bu hələ ki, sözdür – eynilə Türkiyənin bizdən Su-57 qırıcılarını almağa hazırlaşdığı bəyanatı kimi. Amma hələ heç kim qırıcıları nə Ermənsitana, nə də başqa kiməsə satmağa hazırlaşmır”.
Qeyd edilməlidir ki, Rusiyanın “Erebuni” aviaparkının 18 ədəd MİQ-29 qırıcısının həmin sayda Su-30SM-ə dəyişdirildiyi haqda qeyri-rəsmi məlumatı Rusiyanın TASS agentliyi Ermənistan Müdafiə Nazirliyi bu məlumatı təsdiqləyəndən iki ay sonra yayıb. Biz Aleksandr Perenciyevlə bu durumu qeyd edərkən cavab verib ki, TASS-ın məlumatı “azdan-çoxdan mötəbərdir”, amma Ermənistana təyyarə tədarükü haqda məlumatları təsdiq edə bilməz: “Mən hələlik bu məlumatı təsdiqləməyə hazırlaşmıram, çünki bu mənim üçün hər hansı bəlli qaynaqlar tərəfindən təsdiq edilməyib”.
Rusiya hərbi mütəxəssisinin sözlərinə görə, “ümumiyyətlə, Rusiya müəyyən hərbi-siyasi yanaşma göstərir – hücum xarakterli texnikanı Ermənistana tədarük etmək niyyəti yoxdur. Mən bilirəm ki, əslində, təyyarələri Ermənistana tədarük etmək haqda qərar yoxdur. Deməzdim ki, bu yasaqlanıb, amma ən azı, dondurulub. Ermənistan KTMT üzrə müttəfiqimiz olsa da, Ermənistana hava hücumundan müdafiə (HHM) sistemi tədarük edə bilərik. İstənilən HHM sistemini. Burada hər hansı problem yoxdur. Amma zərbə, hücum xarakterli hərbi texnikanı Ermənistana tədarük etməyəcəyik. Bəli, bu, hərbi-siyasi yanaşmadır”.
Bütün bunlar İrəvanın bir daha Azərbaycan qarşısında hərbi cəhətdən aciz durumda qalmaqda olduğunu göstərir. Onu da bildirək ki, Ermənistan Qarabağda baş verə biləcək müharibədə Azərbaycan qarşısında məğlub olacağını anlayır, 2016-cı ilin “aprel müharibəsi” bu təcrübəni gerçəkləşdirdi. Məğlubiyyətdən sonra Serj Sarkisyan hakimiyyəti Su-30SM təyyarələrini almaq və hərbi hava qüvvələrini gücləndirmək üçün Moskvanın qapısını döydü. İki ölkə arasında bağlanan müqavilədə 12 ədəd Su-30SM-in Ermənistana çatdırılacağı qeyd olunsa da, Moskva sonradan prosesi uzatdı və əsas səbəb kimi ermənilərin pulunun olmadığı göstərildi. Rusiya düşməni kimi tanınan Nikol Paşinyan hakimiyyətə gələndən sonra isə Moskva ümumiyyətlə işğalçı ölkəyə silah satışını təxirə saldı, yalnız Paşinyanın Kremldə prezident Vladimir Putinin önündə etdiyi xahişlərdən sonra 100 milyon dollarlıq kredit sazişi çərçivəsində silahların veriləcəyi haqda ehtimallar yarandı. Paşinyan isə ötən ilin iyununda Su-30SM-də çəkilmiş fotosunu paylaşmaqla bu təyyarələri almağa hazırlaşdıqlarını mesajını verdi. Amma mövcud repallıq tamam fərqli mənzərəni üzə çıxarır. İndilikdə Azərbaycan Cənubi Qafqazın hava məkanında mütləq üstünlüyə malikdir. Açıq mənbələrdə yayılmış məlumatlar son illərdə Azərbaycan hərbi hava qüvvələrinin arsenalına 47 döyüş təyyarəsi və 109 helikopterin daxil edildiyi, 30-dan çox PUA-nın alındığını göstərir. Xüsusilə, İsrail istehsalı olan Orbiter-2M, Aerostar, Hermes-450, Searcher və Heron tipli PUA-lar işğalçı ordunun kabusu hesab olunur. Həmçinin, Azərbaycanın müdafiə sənayesi yerli PUA-ları istehsal edir. Erməni ekspertlər də etiraf edirlər ki, ümumiyyətlə, Azərbaycanın son dövrlər nümayiş olunan hava hücumundan müdafiə sistemləri və raket kompleksləri işğalçı Ermənistanı sözün həqiqi mənasında dəhşətə salır. Qarşıdakı dövr ərzində isə Azərbaycan bu üstünlüyünü daha da artıracaq.
Tahir TAĞIYEV
