Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının İrəvanda keçirilən son iclasında da Azərbaycana qarşı heç nə əldə edə bilməyən Ermənistan indi bu qurmdam uzaqlaşmağı düşünür. Lakin bunun nəticələrinin Ermənistan üçün ağır olacağına dair artıq çoxsaylı proqnozlar verilir. Çünki Rusiya baş verənlərə səssiz qalmaq niyyətində deyil.
Qeyd edək ki, bir müddət öncə Paşinyan KTMT Kollektiv Təhlükəsizlik Şurasının bəyannaməsini imzalamaqdan imtina edib. Onun fikrincə, sənəd kifayət qədər işlənməyib.
Elə bu fonda Rusiyanın Müasir Dövlət İnkişafı İnstitutunun direktoru Dmitri Solonnikov qeyd edir ki, İrəvan qeyri-sabitliyin yeni vektoruna çevrilə bilər.
Onun fikrincə, qlobal tənəzzül prosesinə başlamaq istəyən elitalar Ukrayna ssenarisi üzrə Cənubi Qafqazda böhran təşkil edə bilərlər: “İrəvanda baş verənlər qlobal beynəlxalq proseslərin əksidir. Beynəlxalq böhran, qlobal sabitlik böhranı Cənubi Qafqazdakı vəziyyətdə də özünü göstərir. Bu kiçik münaqişə deyil, bu bütün dünyanı öz cənginə alan yeni qeyri-sabitlik vektorudur. Eyni zamanda, Türkiyənin Suriya və İraqla sərhədində qeyri-sabitlik artır, Belqrad və Priştina, Çin və Tayvan arasında vəziyyət gərginləşir, Ukrayna münaqişəsi hələ də davam edir. Cənubi Qafqazda da dünya nizamının dağılması ssenarisini işə salmaq istəyənlərin qızışdırdığı növbəti münaqişə baş qaldıra bilər”. Ekspert Cənubi Qafqazda münaqişəni süni və səhnələşdirilmiş adlandırıb: “Bu oyun – əvvəlcə mitinqlər, sonra isə Nikol Paşinyanın artıq razılaşdırılmış sazişləri pozması KTMT-nin səmərəsizliyini mediada nümayiş etdirmək üçündür. Vəziyyət Ukrayna ssenarisinə bənzəyir: İnsanları küçələrə çıxarmaq və küçənin təzyiqi altında rəhbərliyi qəbul etdiyi qərarlardan boyun qaçırmağa sövq etmək”. Eyni zamanda o əlavə edib ki, hazırda Ermənistanın KTMT-dən çıxması sərfəli deyil. İnstitut direktorunun sözlərinə görə, baş nazir Nikol Paşinyan ölkənin gələcəyini risqə atmayacaq: “Ermənistanı Avrasiya İqtisadi İttifaqından və Rusiya ilə müttəfiqlikdən ayırmaq vəzifəsi qarşıya qoyulsa, bu baş verəcək. Lakin sabah Ermənistanın bugünki Ukraynaya çevrilməməsi vacibdir”. ABŞ-da yaşayan erməni professor Arman Qriqoryan isə hesab edir ki, sənəd əvvəlcə diplomatik kanallarla müzakirə edilməli, razılaşdırılmalı, yalnız ondan sonra KTMT-nin sammitinə çıxarılmalı idi: “Əgər imzalanmayacaqdısa, bu, sammitin gündəliyinə salınmamalı idi. Paşinyanın sənədi imzalamaması Rusiya prezidenti Putini çox çətin vəziyyətə saldı. Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşeno da bu qərardan qəti razı qalmadı. Əlbəttə, Lukaşenkonun narazılığından xüsusi narahatlığa əsas yoxdur, ancaq Putinin narazılığından narahat olmaq lazımdır. Mən Ermənistanın KTMT-dən ummağa haqqı olduğu barədə fikirləri bölüşürəm, ancaq bu formatda, bu cür yanaşmanı qəti qəbul etmirəm. Əgər sən düşmənə, partnyora və yaxud müttəfiqə qarşı demarş edirsənsə, bunun nəticələrini düşünməlisən: vəziyyətdən çıxa bilərsənmi və bunun alternativi varmı?!”.
Arman Qriqoryan onu da vurğulayır ki, Ermənistanda vəziyyət çox ağırdır. Ekspert qeyd edib ki, ABŞ-ın bu regionda maraqlarının nədən ibarət olduğunu başa düşmək və nəzərə almaq lazımdır: “Gəlib bizi qoruyacaqlar, silah satacaqlar, Türkiyəyə, Azərbaycana, Rusiyaya qarşı İranla ittifaq bağlayacaqlar kimi illüziyalar, boş ümidlər olmamalıdır”. Rus politoloq, Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktoru Sergey Markov isə bunlar fonunda daha maraqlı məqamlara diqqət edir. Onun sözlərinə görə, KTMT ilə ixtilaf Paşinyanla Fransa prezidenti Emmanuel Makron arasında Parisdə keçirilən görüş zamanı əldə olunan razılaşma üzrə baş verib. Politoloq qeyd edib ki, Ermənistan KTMT üzvlərini Azərbaycanla münaqişədə ona kömək etməyə çağırıb: “KTMT üzvləri isə Ermənistana kömək etməyə hazırdırlar, lakin Azərbaycanla münaqişə olmadan. Paşinyan tələb edir ki, KTMT Azərbaycanın Ermənistan ərazisinə zorla girməsini etiraf etsin. KTMT üzvləri isə hesab edirlər ki, bu, zorla girmə deyil, mikromünaqişədir, bunun səbəbi də indiyədək sərhədlərin demarkasiya və delimitasiyasının keçirilməməsidir”. Markovun fikrincə, Ermənistanın baş naziri Qərbin Rusiya ilə münaqişəsi şəraitində Ermənistanı və KTMT-nin digər üzvlərini Qərbin, ilk növbədə, Fransanın müttəfiqinə çevirmək istəyir. Bunu da Rusiya ona bağışlamayacaq. Ermənistan parlamentinin “Hayastan” fraksiyasının deputatı Aqnessa Xamoyan hesab edir ki, yaranmış vəziyyətə görə günahkar Paşinyandır. O qeyd edib ki, Ermənistan hökuməti heç vaxt günahını etiraf etmir: “Onların fikrincə, nə müharibəyə təhrik etməkdə, nə danışıqların uğursuzluğunda, nə də Azərbaycan qoşunlarının “Ermənistan ərazisi”ndə qalmasında günahları yoxdur. Onların heç bir günahı yoxdur. İndi elə bir vəziyyət yaranıb ki, Azərbaycanın KTMT-də Ermənistandan daha çox dostu var. Bu suallar Ermənistan hökumətinə verilməlidir”. Erməni deputat KTMT-nin baş katibi Yuri Xaçaturova qarşı KTMT-nin nüfuzuna xələl gətirən cinayət işini xatırladıb: “Bu həmin Nikol Paşinyandır ki, 2019-cu ildə Putini hava limanında “qəhrəmancasına” qarşılamamışdı. Onun bütün addımları öz hakimiyyətini saxlamaq məqsədi daşıyır. Əgər zamin Rusiyadırsa, o zaman Ermənistanı Rusiya ilə münasibətlərin inteqrasiyası istiqamətində aparacaq, zamin Qərbdirsə, Qərb istiqamətində aparacaq. Əgər hakimiyyət bizim siyasi qüvvəmiz olsaydı, Paşinyanın dövründəki kimi bir vəziyyət qətiyyən olmazdı”.
Samirə SƏFƏROVA
