Bu ilin yanvar-mart aylarında ümumilikdə müxtəlif ölkələrdən olan 141,7 min insan Rusiya vətəndaşlığını qəbul edib. Ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə bu göstərici 19,3 min nəfər və ya 12 faiz azalıb.
Fikirlər səslənir ki, bu azalma Rusiyanın Ukraynadakı hərbi əməliyyatı ilə əlaqələndirilə bilər. Lakin xatırladaq ki, bu əməliyyat fevralın 24-də başlayıb və hələ də davam edir. Ona görə də burada bir vacib məqamı nəzərə almaq lazımdır. Vətəndaşlıq üçün müraciət etmək uzun bir prosesdir. Ona görə də hərbi əməliyyat amili bu sahəyə təsir edəcəksə, əsasən martdan sonrakı aylarda olacaq. Onu da bildirək ki, Rusiyanın yeni vətəndaşlarının böyük əksəriyyəti postsovet respublikalarındadır. Estoniya, Latviya və Litva istisna olmaqla yanvar-mart aylarında ümumi göstəricidə postsovet ölkələrinin payı 97 faiz təşkil edib. Bu ölkələrdə Rusiya vətəndaşlığını qəbul edənlərin ümumi sayı da yanvar-mart aylarında 18,9 min nəfər və ya 12,1 faiz azalıb. Ancaq istisnalar da var. Söhbət Ermənistandan gedir. Yanvar-mart aylarında 10,9 minə yaxın Ermənistan sakini Rusiya vətəndaşlığını qəbul edib. İllik əsasda bu göstərici 0,7 min nəfər və ya 7,1 faiz artıb. Ümumiyyətlə, Rusiyada həyat səviyyəsi Ermənistandan çox yüksəkdir. Bundan əlavə, bəzi maneələrə baxmayaraq, Rusiya vətəndaşlığını almaq, məsələn, Avropa ölkələri və ya ABŞ-dan daha asandır. Lakin Rusiyanın hərbi əməliyyatından sonra vəziyyət kəskin şəkildə dəyişib. Rusiyalı ekspertlərin fikrincə, yaxın aylarda ölkədə qeydə alınan işsizliyin səviyyəsi artacaq. Tikinti ilə bağlı pessimist proqnozlar var. Ermənistandan çoxlu əmək miqrantının məşğul olduğu sahə də məhz tikintidir. Rusiyada ikirəqəmli inflyasiya proseslərin mənfi inkişafında öz rolunu oynayacaq. Bütün bu amillər mövsümi əmək miqrasiyasına mənfi təsir göstərəcək. Məhz o zaman Rusiya vətəndaşlığını almaq istəyənlərin sayı daha da azalacaq. Lakin burada yenə Ermənistan vətəndaşlarının istisnalıq təşkil etməsi gözlənilir. Məsələ ilə bağlı Ermənistanın “nyus.am” portal yazır: “Ermənistandakı mənzərənin Rusiyadan daha yaxşı olduğunu deməyə dəyməz. Vətəndaşlarımızın mühacirətinə daha çox ölkənin qeyri-sabit vəziyyəti, Ermənistanın sərhədyanı rayonlarındakı gərginlik və sair öz töhfəsini verir. Qeyd etmək yerinə düşər ki, bu amillər də ölkəmizə çox ehtiyac duyulan xarici investisiyaların axınına mənfi təsir göstərir. Aydındır ki, məşğulluq və aşağı gəlirlərlə bağlı xroniki problemlərin yaxın gələcəkdə həll ediləcəyi ehtimalı azdır. Yəni mühacirət üçün indiki stimul davam edəcək. Rusiya vətəndaşlığını almaq istətən ermənilər üçün daha bir motiv əlavə edək. Heç kimə sirr deyil ki, pensiya yaşına çatmış bir çox vətəndaş ölkəmizdəkindən qat-qat yüksək pensiya almaq üçün Rusiya vətəndaşlığını almağa çalışır. Və tez-tez bu vətəndaşlığı əldə edərək, həmin insanlar Ermənistanda yaşamağa davam edir, burada Rusiya pensiyası alırlar. Yuxarıda deyilənlərə əsasən, Ermənistan sakinlərinin Rusiya vətəndaşlığını alması prosesində yalnız müvəqqəti səngimə gözləmək olar. Ukraynadakı müharibənin gözlənilməz nəticəsi və Rusiyanın Qərbin sanksiyaları ilə bağlı problemlərin həllindən çox şey asılıdır. Bir şey aydındır - kütləvi mühacirət ölkəmizi ağır nəticələrlə təhdid edir. Qeyd edək ki, 2017-2021-ci illərdə və bu ilin yanvar-mart aylarında 165 minə yaxın vətəndaşımız Rusiya vətəndaşlığını qəbul edib. Bu, Ermənistanın daimi əhalisinin 6%-ni təşkil edir. Biz buna daha kiçik miqyasda olsa da, vətəndaşlarımızın başqa ölkələrə daimi yaşamaq üçün getməsini də əlavə etməliyik. Əslində, son illərdə baş verənləri Ermənistandan daha bir güclü mühacirət dalğası hesab etmək olar”.
O da qeyd ediilir ki, Ermənistan insan resursları sarıdan getdikcə daha ciddi problemlərlə üzləşəcək. Beynəlxalq qurumların da hesabatına əsasən, Ermənistanda ölkə əhalisi sürətlə azalır. Bu cür kəskin azalma tendensiyası ölkədə doğum nisbətinin aşağı düşməsi, daha da önəmlisi isə miqrasiya səviyyəsinin artması ilə əlaqədardır. Mühacirətin davamlı xarakter alması bu ölkə üçün tükəndirici faktora çevrilə bilər və hazırda çevrilməkdədir. Demoqraflar həyəcan təbili çalaraq bildirirlər ki, Ermənistan “yaşlanır” və bunun əsas səbəblərindən biri də miqrasiyadır. Ölkədən gedən insanların yaş qrupları üzrə bölgüsünə baxdıqda problemin daha da dərin olduğunu görmək olar. Ermənistanın bəzi kəndlərindən böyük sayda mühacirət olduğunu və kəndlərdə artıq gənclərin, demək olar ki, qalmadığını Ermənistanda da etiraf edirlər. Erməni ekspert Anna Hovhannisyan bildirir ki, ölkədən miqrasiya axını yaş qruplarının tərkibində ciddi kənarlaşmalara səbəb olur. Düzdür, Ermənistanda miqrasiya heç də yeni fenomen deyil. Ölkənin müstəqillikdən sonrakı dövrü davamlı olaraq buradan miqrant axını ilə xarakterizə olunur. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, Ermənistandakı ailələrin üçdə biri miqrantların, xüsusilə mövsümi əmək miqrantlarının evlərinə göndərdikləri pul köçürmələri hesabına yaşayır. Qısamüddətli perspektivdə ölkənin tədiyyə balansı üçün müsbət amil kimi görünsə də, uzunmüddətli perspektivdə xaricdən pul köçürmələrindən bu cür asılılıq ölkənin xarici iqtisadi şoklara qarşı həssaslığını olduqca artırır. Bundan əlavə, mütəxəssislərin qısamüddətli miqrant ailələri ilə müsahibələri də göstərir ki, pul köçürmələri əsasən yaşamaq üçün ən vacib olan gündəlik ehtiyaclara istifadə olunur. Ümumilikdə, bu kimi tendensiyalar yavaş-yavaş Ermənistanda istehlakyönümlü iqtisadiyyatın formalaşmasına gətirib çıxarıb.
Samirə SƏFƏROVA
