Milli mənşəyi, etnik mənsubiyyəti qarışıq olan, ən azı üç xalqın törəməsi olan haylar özlərinə elə qondarma adlar, tarixi “şəhər”lər, “ölkələr” yaradıblar ki, eşidəndə adam təəccüblənməyə bilmir.
Son illər Rusiyanın ərazilərinə, iri şəhərlərinə qarşı iddia irəli sürən, oralarda “erməni izi”nin “yaşadığını” bəyan edən haylar indi də hazırda Rusiya tərəfindən ilhaq edilən, lakin Ukrayna ərazisi olan Krıma qarşı çox qəribə bir iddia irəli sürüblər. Hayların saxta tarix düzəltmə “sexlər”i gecə-gündüz dayanmadan işləyir. İndi də erməni tarixçiləri iddia edirlər ki, ermənilər ilk dəfə Krım ərazisinə iki min il əvvəl gəliblər və guya o dövrü araşdıran tarixçilər (heç bir tarixçi və mənbə adı çəkmirlər) Krımı “Dəniz Ermənistanı” adlandırıb. Guya haylar Krımda qədimlərdən yaşayıblar və VIII əsrdə növbəti etməni köçü gələndə orada nə türklərin, ukraynalıların, nə də müasir rusların ulu əcdadları varmış. Guya haylar ora slavyanlardan da, türklərdən də əvvəl köçüblərmiş.
Bildiyimiz kimi, əslində Krım türk tatar torpağıdır və burada hayların nə izi, nə də tozu olub. Ortaya bir dənə fakt qoya bilməyən hay alimləri uydurma, yalan məlumatlarla özlərini aldadırlar. “Dəniz Ermənistanı” hayların növbəti yalanı və saxtakarlığıdır, sosial şəbəkələrdən, internet siqmentlərindən istifadə edərək davamlı olaraq bu cür təxribatçı məlumatlar, fotolar, videoroliklər yayırlar.
“Qədim türklərin yaratdığı elə sivilizasiya, şəhər, məskən saldıqları, dövlət qurduqları yer yoxdur ki, haylar oraya qarşı əsassız iddia ortaya qoymasınlar”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstititunun şöbə müdiri, professor Qasım Hacıyev bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, son zamanlar hayların bu cür sərsəm və cəfəng iddiaların sayını, miqyasını genişləndirdiyini təəccüblə qarşılamır, çünki bunun səbəbləri var. “Ermənistan kapituliyasiya etdikdən sonra haylar daha çox yalanlar uydurmağa və öz tayfalarını daha qədimlərə, böyük tarixi ərazilərə bağlamağa çalışırlar. Bilirsiz ki, ermənilərin saxtakarlıq dolu tarixlərinin yazılmasında xaricədəki erməni diasporu xüsusi rol oynayır, onlar həqiqətin üzə çıxamaması üçün daha çox miflərin yaradılmasını tələb edirlər. Vaxtilə Qərb – xristian missonerlərinin göstərişi, dəstəyi ilə saxta ərazilər uydurub özlərinə Qafqazada dövlət qurmağa nail oldular. Tarixdə heç bir dövləti olmayan, Dəclə və Fərat çaylarının arasında kiçik bir canişinliyi olan haylar XX əsrin əvvəllərində gəlib özlərinə Qafqazda dövlət də yaratdılar. Çar Rusiyası onları Qafqaza köçürdü, Qərb missionerləri və hay kilsəsi isə onları Qrqorian bayrağı altında birləşdirərək burada məlum separatizm hərəkətlərinə rəvac verdilər”.
Q.Hacıyevin sözlərinə görə, haylar yalnız Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan ərazilərinə deyil, Ukrayna, Rusiya, İran və başqa ölkələrin də ərazilərinə göz dikirlər. Q.Hacıyev deyir ki, qədim türk torpağı olan Krım Ukraynanın ərazisi olsa da Rusiya tərəfindən ilhaq edilib və belə bir həssas məqamda hayların Krım haqqında uydurduqları nağıl diqqəti çəkir: “Haylar öyrəniblər ki, nökərçilik etdikləri iri dövlətlər onların “xidmət”lərinin haqqını ödəsinlər. Krım məsələsini ortaya atmaları təsadüfi deyil, həm özlərini “qədim xalq” kimi təqdim etmək istəyirlər, həm də ruslara və ukraynalılara “bu torpaqlar da bizimdir” mesajını verirlər. Halbuki, həmin dövrdə bu ərazilərdə ermənilər yaşamırdı. Dünyanın ən qədim dövlətlərindən olan Armeniaya, Urartuya iddia etdilər, ortaya“Dağlıq Ermənistanı”uydurmasını atdılar, Qafqazı “qədim tarixi vətənləri” saydılar, indi də Krımdan danışırlar. Bunlar hamısı cəfəngiyat və yalandır, heç bir qədim mənbədə “Dəniz Ermənistanı” adlı yerin adı qeyd edilmir. Hay alimlərinin əlində olan “mənbələr” və xəritələr özlərinin düzəltdikləridir və heç bir mənbədə Krımın adı “Dəniz Ermənistanı”olaraq çəkilmir. Bu iddia da tamamilə əsassızdır, uydurmadır”.
Kimmerlər tərəfindən e.ə VII əsrdə burada məskunlaşma aparıldığını deyən Q.Hacıyev qeyd etdi ki, Krım yarımadası tarixən müxtəlif qədim dövlətlər tərəfindən işğal olunub, amma heç bir yerdə hayların adları çəkilməyib. “Misir ehramlarından tutmuş qədim xristian dini mərkəzlərinə, hətta Adəm və İsa peyğəmbərlərə qədər hər şeyi erməniliklə, haylarla bağlamağa çalışırlar, bu saxtakarlıq deyil, nədir? Qədim türklərin yaratdığı elə sivilizasiya, şəhər, məskən saldıqları, dövlət qurduqları yer yoxdur ki, haylar oraya qarşı əsassız iddia ortaya qoymasınlar. Harada türkə məxsus nə varsa onu özlərinə çıxırlar. Haylar türklərə məxsus ərazilərdə özlərinə “tarixi məskən” axtarırlar. Bu da səbəbsiz deyil. Uzun illərdir ki, Azərbaycan erməni-hay işğalından əziyyət çəkib, indi qoy bütün dünya onların bütün ölkələrə qarşı ərazi iddialarını görsün. Haylar “Dəniz Ermənistanı” cəfəngiyyatı ilə Krıma qarşı da ərazi iddiası xəyalında olduqlarını göstərirlər. Dünya bunu görməlidir ki, bir ovuc hay nə qədər təxribatlar törədir” deyə Q.Hacıyev vurğuladı.
Q.Hacıyevin sözlərinə görə, bu toplum yalanla sakitlik tapdığı üçün “yeni-yeni ərazilər” xülyası ilə özlərinə təsəlli verir, bu isə onların məhvinə yol açır.
İradə SARIYEVA
