Cari ilin iyun ayında Azərbaycanın Xankəndi üzərində nəzarəti ələ keçirəcəyinə dair yayılan məlumatlar Ermənistanda getdikcə daha böyük şok effekti yaratmaqdadır. Bu mənada diqqət çəkən proseslərdən biri də odur ki, Azərbaycandakı ictimai fəallardan birinin öz sosial şəbəkə hesabında paylaşdığı “iyunda Xankəndi Bakının tam nəzarətində olacaq – istər güc, istərsə sülh yolu ilə” sözləri Ermənistanda əməlli-başlı isterikaya səbəb olub.
Xatırladaq ki, Qarabağ separatçıları bununla bağlı xüsusi təkzib yayıblar. Qondarma rejimin “spikeri” Artur Tovmasyan erməniləri sakitləşdirməyə çalışıb və bəyan edib ki, onların təhlükəsizliyinin qarantı "rus sülhməramlıları və Artsax ordusu"dur. Bununla yanaşı, separatçıların təmsilçilərindən biri, qondarma qurumun rəhbərinin keçmiş müşaviri, hazırda isə siyasi ekspert kimi fəaliyyət göstərən Tiqran Abramyan baş verənlərə dair maraqlı şərh verib. O deyib ki, Tovmasyanın “təhlükəsizliyin qarantı "rus sülhməramlıları və Artsax ordusu"dur” fikri təsadüfi deyil. Abramyana görə, Tovmasyan “Qarabağın təhlükəsizliyi” barədə danışarkən bilərəkdən Ermənistanın, Ermənistan ordusunun adını çəkmir. Çünki artıq Ermənistan Qarabağdan əlini üzüb: “Tovmasyan xüsusi qeyd edir ki, təhlükəsizliyin qarantı rus sülhməramlıları və “Qarabağ ordusu”dur. Tovmasyan yaxşı başa düşür ki, Ermənistan bu prosesdə yoxdur, o, Qarabağdan imtina edib və bu, 2020-ci il faciəsinin (44 günlük müharibənin) növbəti mərhələsidir”. Abramyan qeyd edib ki, Ermənistan hökumətilə Qarabağdakı rejim arasında bununla bağlı anlaşma olub.
Həqiqətən də Nikol Paşinyan və Ermənistanın ondan əvvəlki rəhbərləri həmişə rəsmən bəyan edirdilər ki, Qarabağdakı separatçı rejimin təhlükəsizliyinin təminatçısı Ermənistandır. Lakin göründüyü kimi, artıq bu cür bəyanatlar verilmir və separatçılar rəsmi İrəvanın onlardan imtina etdiyini bildirir. Digər tərəfdən məsələ ondadır ki, 10 noyabr sazişinə görə, rus sülhməramlılarının əraziyə daxil olmasına paralel olaraq Ermənistan ordusunun hissələri Qarabağı tərk etməli idi. Bu proses yubadılsa da, tədricən həyata keçirilir. Ermənistan ordusunun Qarabağdan çıxması isə separatçıların narahatlığını daha da artırır. Tiqran Abramyan qeyd edir ki, Ermənistan və Qarabağ hakimiyyətləri bu gün konsensus formalaşdırıblar ki, Ermənistan üçün Qarabağ mövzusu qapanıb. O, bu fonda həqiqətən də iyunda Xankəndiyə nəzarətin Azərbaycana keçəcəyinin istisna olmadığını bildirir. Ermənilər bu fonda ona da diqqət edir ki, bu günlərdə “Azərbaycan Respublikası Dağlıq Qarabağ Bölgəsinin Azərbaycanlı İcması” İctimai Birliyi ictimaiyyətə müraciət edərək təşkilatın buraxıldığını elan edib. Təşkilatın bundan sonrakı fəaliyyəti azad edilmiş ərazilərə böyük qayıdışın başa çatdırılmasına, Qarabağın dirçəldilməsinə yönəldiləcək. Ermənilər bunu təsadüf hesab etmir və diqqəti ona yönəldirlər ki, azərbaycanlılar tezliklə Qarabağa qayıdacaq və ermənilər də əvəzində bu yerləri tərk edəcək. Rusiyalı hərbi analitik Rostislav Juravlyov da bunu mümkün hesab edir və bildirir ki, Ermənistanda hadisələrin bu səpkidə inkişafı hansısa ajiotaja gətirib çıxarmayacaq: “Hər kəs üçün bir şey aydındır: Ermənistanda Qarabağın verilməsi il bağlı güclü qiyam dalğası olmadı, bu dalğa Paşinyanı və onun komandasını sadə bir səbəblə silib aparmadı. 20 il ərzində Ermənistanda Soros Fondu və başqa fondlar Ermənistanın tarixinə qarşı təbliğat aparmışdı. Onlar Ermənistanın əhalisini parçalamışdılar və kateqoriyalara görə bölmüşdülər: kasıblar və imkanlılar arasında süni bölgü yaratmışdılar. İndi isə Nikol Paşinyanın əsas dəstəkçiləri çörək problemi olan, Azərbaycan sərhədindən uzaqda yerləşən şəhərlərin və kəndlərin yoxsul sakinləridir”. Ekspert bildirir ki, hər hansı rəsmi açıqlama olmasa da, sosial şəbəkələrdə və mətbuatda Ermənistan ordusunun hərbi texnikasının Qarabağdakı qalıqlarının Laçın dəhlizi ilə Ermənistan istiqamətində hərəkət etdiyinə dair videolar yayılıb. O hesab edir ki, bu mənada, erməni separatçılarının narahatlığı təsadüfi deyil. Elə digər ekspertlər də məsələyə məhz bu prizmadan yanaşır. Birincisi, Azərbaycan qarşısında qoyduğu hədəfin böyük hissəsinə çatıb. Belə ki, Azərbaycan ordusu işğal altındakı ərazilərin böyük hissəsini azad edib. Ancaq Azərbaycan yerdə qalan ərazilər üzərində də nəzarəti bərpa etməyə hazırlaşır və bunu erməni separatçıları da anlayır. Digər tərəfdən, erməni informasiya saytları son zamanlar belə xəbərlər yayırlar ki, Azərbaycan ordusunun bölmələri Qarabağın müxtəlif istiqamətlərində postlarını irəli çəkir. Yəni Azərbaycan ordusu Qarabağda tədricən irəliləyir. Qarabağdakı erməni separatçıları indiki şərtlər altında Azərbaycan ordusunun irəliləməsinə mane ola bilməyəcək. Ona görə də erməni separatçıları yeganə həll yolunu Rusiyanın bu prosesin qarşısını almasında görür. Onlar istəyirlər ki, Azərbaycan ordusunun əraziləri nəzarət altına almasına Rusiyanın bölgədəki hərbçiləri mane olsun. Lakin ruslar da buna əngəl olmaq iqtidarında deyil. Bundan başqa, erməni separatçıları ondan da qorxurlar ki, Rusiya hakimiyyəti Azərbaycan və Türkiyə ilə tərəfdaşlığa zərər verməmək üçün Qarabağda rəsmi Bakının bütün istəklərini yerinə yetirə bilər. Bu fonda Rusiya və Türkiyə rəsmilərinin tez-tez görüşmələri və fikir mübadiləsi aparmaları da erməni separatçılarını narahat edir.
Nahid SALAYEV
