Məlum olduğu kimi, yanvarın 11-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistan Respublikasının baş naziri Nikol Paşinyan və Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putin üçtərəfli bəyanat imzalayıblar.
Moskvada imzalanan üçtərəfli bəyanatən 3-cü bəndində “Fəaliyyətin əsas istiqamətlərinin reallaşdırılması məqsədilə İşçi qrupunun həmsədrləri bu istiqamətlər üzrə tərəflərin səlahiyyətli hakimiyyət orqanları və təşkilatlarının vəzifəli şəxslərindən ibarət ekspert yarımqruplarının tərkibini təsdiq edəcəklər. Ekspert yarımqrupları İşçi qrupunun iclasından sonra bir ay müddətində layihələrin siyahısını təqdim edəcək, onların reallaşdırılması və tərəflərin yüksək səviyyədə təsdiq etməsi üçün zəruri resursları və tədbirləri əsaslandıracaqlar” - deyə qeyd edilir.
Bəyanatın 4-cü bəndində isə “İşçi qrupu 2021-ci il martın 1-dək Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikası ərazisindən həyata keçirilən beynəlxalq daşımaların, həmçinin, Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikası tərəfindən həyata keçirilən, yerinə yetirilməsi zamanı Azərbaycan Respublikasının və Ermənistan Respublikasının ərazilərinin kəsişməsi tələb olunan daşımaların təşkili, yerinə yetirilməsi və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün zəruri olan yeni nəqliyyat infrastrukturu obyektlərinin bərpasını və tikilməsini nəzərdə tutan tədbirlərin siyahısını və reallaşdırılması qrafikini tərəflərin yüksək səviyyədə təsdiqləməsi üçün təqdim edəcək” fikirləri yer alıb.
11 yanvarda Moskvada imzalanmış bəyanatın qeyd etdiyimiz bəndələrində söhbət yeni nəqliyyat infrastruktur obyektlərinin təmiri və tikintisini müəyyən etməkdən gedir. Burada təxminən hansı nəqliyyat infrastruktur obyektlərinin tikintisindən söhbət gedə bilər?
“...Azərbaycanın Naxçıvana uçuşlar həyata keçirməsi üçün Ermənistan üzərindən hava dəhlizi nəzərdə tutulur”
“Resurs” Analitik İnformasiya Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Rasim Quliyev “Bakı-Xəbər” şərhində bildirdi ki, burada söhbət Azərbaycanla Ermənistan arasında olan bütün nəqiliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin bərpasından gedir: “Burada, ilk növbədə, dəmir yolu və avtomobil yolu, eyni zamanda da Azərbaycanın Naxçıvana uçuşlar həyata keçirməsi üçün Ermənistan üzərindən hava dəhlizi nəzərdə tutulur. Digər tərəfdən, söhbət təkcə heç də iki ölkə arasında nəqliyyat kommunikasiyasının açılmağından deyil, artıq yeni statusda beynəlxalq standartlara uyğun nəqliyyat kommunikasiyasının dövriyyəyə gəlməsindən gedir. Yəni burada əsasən də dəmir yolu və avtomobil yolu ilə Azərbaycanın Ermənistan ərazisinə keçməklə Naxçıvan, oradan İran və Türkiyə vasitəsilə nəqliyyatın şaxələndirilməsindən söhbət gedir. Bu, beynəlxalq kommunikasiyadır, beynəlxalq magistraldır. Dediyim kimi, burada əsas dəmir yolu və avtomobil yolunun tikilib istifadəyə verilməsi və bu infrastrukturun beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması nəzərdə tutulur. Bilirik ki, SSRİ dövründə həmin nəqliyyat infrastrukturu var idi. Yəni Ermənistanın Mehri ərazisindən keçərək Azərbaycanın dəmir yolu, avtomobil yolu fəaliyyət göstərirdi ki, Naxçıvanın Culfa şəhərindən İran ərazisinə Sovet dəmir yolu keçidi var idi. O vaxt bu, ümumi SSRİ dəmir yolu sisteminə aid idi. Eyni zamanda, Bakı-Yerevan qatarı həmin dəmir yolu ərazisindən keçərək Naxçıvana, oradan da Yerevana gedirdi. İndi o dəmir yolunun Naxçıvandan Türkiyəyə də birləşdirilərək beynəlxalq bir şəbəkə yaradılıb istifadəyə verilməsi çox böyük və regiona çox böyük iqtisadi mənfəət gətirən beynəlxalq layihədir. Əlbəttə, burada nəqliyyat kommunikasiyasının tikilərək istifadəyə verilməsi deyəndə təkcə dəmir yolu nəzərdə tutulmur, onun yanı ilə, yaxud başqa keçidlərdə şaxələnən, eləcə də tunellər vasitəsilə avtomobil və qatar yollarının tikilib istifadəyə verilməsindən söhbət gedir. Bu beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılanda, sözsüz ki, dəmir yolunun yanı ilə dəmir yolunu təmin edəcək enerji layihəsi getməlidir. Tutaq ki, avtomobil nəqliyyatı gedəndə bu magistralın texniki təminatını həyata keçirən, elektrik enerjisi ilə təmin edən müəyyən obyektlər ola bilər. Nəzarət etmə obyekti də ola bilər. Yəni söhbət bu beynəlxalq layihənin təminatlı və beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmış formada tikintisindən gedir ki, onun üçün də hər iki tərəfdən, yaxud da lazım olanda İşçi qrupunun fəaliyyətinə beynəlxalq səviyyədə də ekspertlər və mütəxəssislər də cəlb oluna bilər”.
İradə SARIYEVA
