İslam həmrəyliyini daim zirvədə saxlamaq, həmrəyliyimizi qorumaq, təbliğ etmək, yaşatmaq üçün Azərbaycanda dövlət səviyyəsində kifayət qədər təşəbbüs göstərilir. Prezident İlham Əliyevin islam həmrəyliyinin daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində atdığı addımlar, yürütdüyü siyasət bu baxımdan bütün müsəlman ölkələrinin dövlət başçıları üçün bir nümunədir.
2017-ci ilin Azərbaycanda “İslam Həmrəyliyi İli” elan olunması həmin dövrdə dünya mətbuatının diqqət mərkəzində olub və dünyanın ən nüfuzlu media qurumları Azərbaycanın bu təşəbbüslərini təqdir edən məqalələr veriblər.
2017-ci ildə Çinin SİNXUA agentliyinin bu məsələyə xüsusi diqqət yetirdiyi hər kəsin yadındadır. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi “Biz - müsəlman ölkələri öz aramızda olan problemləri dinc yolla həll etməliyik və həmrəyliyi gücləndirməliyik” fikri agentliyin yayımladığı yazıda xüsusilə vurğulanıb.
İslam həmrəyliyi azərbaycançılığın ayrılmaz xətlərindən biri kimi, Azərbaycan tərəfdən günü-gündən inkişaf etdirilir. Azərbaycanın ortaya qoyduğu islam həmrəyliyi təcrübəsi, bütün mənalarda, diqqətçəkəndir.
“İslam həmrəyliyi ölkəmizdə milli birliyimizin, azərbaycançılıq məfkurəmizin…”
Məlumdur ki, Azərbaycan tarixində həmişə milli-mənəvi dəyərlər əsas rollardan birini oynayıb. Azərbaycan xalqının islam dinini qəbul etməsindən sonra ulu türk əcdadlarımızdan miras qalan, nəsildən-nəslə ötürülən, tədricən müəyyən coğrafiyada və siyasi hakimiyyətlər altında varlığını qoruyan milli dəyərlər islami dəyərlərlə daha da zənginləşib və həmin keyfiyyətlər öz aparıcı rolunu indi də saxlamaqdadır.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Fəlsəfə İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Eynulla Mədətli mövzu ilə əlaqədar olan məqalələrindən birində qeyd edir ki, 1918-ci ildə ilk Cümhuriyyətimizin müdrik qurucuları haqlı olaraq milli mənsubiyyət məsələsinə böyük önəm verib, bayrağımızın üç rəngində milli kimliyimizin - türklüyümüzün simvolu olan səma rəngini başda tutublar. “Ulu öndər Heydər Əliyev deyirdi: “Xalq heç vaxt öz kökünü yaddan çıxarmamalı, öz tarixini öyrənməli, milli mədəniyyətindən heç zaman ayrılmamalıdır”. Ümummilli lider həmin fikirləri davam etdirərək bildirirdi ki, müstəqil Azərbaycanın əsas ideyası azərbaycançılıqdır. Hər bir azərbaycanlı öz milli mənsubiyyəti ilə fəxr etməlidir, biz azərbaycançılığı - Azərbaycan dilini, mədəniyyətini, milli-mənəvi dəyərləri, adət-ənənələrimizi inkişaf etdirməliyik.
Milli dəyərlər bizim fikrimizdə milli şüur və kimlikdə, milli azadlıq mübarizəsində, müstəqillik və dövlətçilikdə ilk növbədə nəzərə alınmalıdır. Vətən, ana dili, milli təfəkkür, dəyərlər, milli ideologiya olmadan ölkədə yalnız iqtisadi bağlılıq, yaxud dini həmrəyliklə nəsə əldə etmək çətindir. Fikrimizcə, islam həmrəyliyi ölkəmizdə milli birliyimizin, azərbaycançılıq məfkurəmizin və müstəqillik siyasətimizin tamamlayıcı tərkib hissəsidir.
Prezident İlham Əliyev 1 mart 2017-ci ildə İslamabadda İslam Əməkdaşlığı Təşkilatının (İƏT) XIII sammitindəki çıxışında deyib: “Azərbaycan müsəlman ölkələri arasında həmrəyliyə xüsusi əhəmiyyət verir... Bu gün islamofobiya dünyada ən ciddi təhlükələrdən biridir. Biz bu tendensiyanı qəti şəkildə pisləyirik. İslamı terrorla əlaqələndirmək yanlış və qərəzli yanaşmadır. Terrordan ən çox əziyyət çəkən məhz müsəlman dövlətləridir. Biz sülh, mərhəmət, dözümlülük və ədalət dini olan islamın dəyərlərinin təşviqini davam etdirməliyik”. Azərbaycanın daxilində islami birliyə nail olunub, müxtəlif dini icmaların bir-birinə qaynayıb-qarışdığı ölkəmizdə hökm sürən zəngin birlik və həmrəylik təcrübəsi bütün İslam dünyası üçün nümunə sayıla bilər. Bakının möhtəşəm Heydər məscidində ölkəmizin islam dininin müxtəlif təriqətlərinə mənsub dindarların bir araya gəlib, eyni sırada namaz qılması, dualar oxuması, müxtəlif ziyarətgahları gəzməsi, qarşılıqlı hörmət və ehtiramla görüşlər keçirməsi İslam dünyası üçün ən yaxşı örnəkdir”.
Azərbaycan və İslam Konfransı Təşkilatı...
İslam həmrəyliyinə tarixən böyük töhfələr verən Azərbaycan 1991-ci ilin dekabrında İslam Konfransı Təşkilatının (İKT) üzvü olub.
İKT dövlət və hökumət başçılarının Putracayada keçirilən X Zirvə Konfransının qəbul etdiyi qətnamələr Azərbaycan-İKT münasibətlərinin hazırkı vəziyyətinin əyani göstəricisidir. Xatırladaq ki, konfrans qeyd edilən siyasi qətnamə ilə yanaşı, “Azərbaycan Respublikasına iqtisadi yardım göstərilməsi haqqında” qətnamə qəbul edib. Qətnamədə Ermənistanın Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ və digər bölgələrinin işğalı, bir milyonadək əhalinin öz yurdundan zorla qovulması ilə müşayiət olunan əməlləri pislənir, ölkənin tarixi üçün belə çətin və böhranlı vaxtda Azərbaycan hökuməti və xalqı ilə tam həmrəylik ifadə olunur, Azərbaycan xalqının əzab-əziyyətini yüngülləşdirmək məqsədilə İKT-yə üzv dövlətlərə, islam qurumlarına və eləcə də beynəlxalq təşkilatlara müraciət edilir ki, respublikamıza lazımi iqtisadi, maliyyə və humanitar yardım göstərsinlər.
Konfrans ölkəmizlə bağlı üçüncü sənəd – “Ermənistan Respublikasının təcavüzü nəticəsində Azərbaycan Respublikasının işğal olunmuş ərazilərində islam tarixi və mədəniyyət abidələrinin məhv edilməsi və dağıdılması haqqında” qətnaməni qəbul edib. Geniş və əhatəli preambula və 7 bənddən ibarət bu qətnamə işğal edilmiş torpaqlarımızdakı mədəniyyət və tarixi abidələrimizin müdafiəsinə yönəlib.
Konfransda bu haqda müvafiq hesabat nəzərdən keçirilərək, erməni təcavüzkarlarının Azərbaycan Respublikasının işğal olunmuş ərazilərində İslam sivilizasiyasının tam məhvinə yönəldilmiş vəhşi hərəkətləri ciddi surətdə pislənib, BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrinin Ermənistan tərəfindən qeyd-şərtsiz və mütləq yerinə yetirilməsi tələb edilib, problemlə bağlı İKT-yə üzv dövlətlərin mövqeyi barədə BMT, ATƏT və digər beynəlxalq təşkilatlara məlumat verməsi İKT Baş katibindən xahiş edilib.
Respublikamızla bağlı bütün qətnamə layihələrinin təqdim etdiyimiz şəkildə, mübahisəsiz, heç bir düzəliş və təftişə məruz qalmadan qəbul olunması bir daha təsdiq edir ki, İslam aləmi problemlərimizlə yaxından tanışdır və bizi dönmədən dəstəkləyir. Bu da, öz növbəsində, düzgün qurulmuş xarici siyasətimizin nəticəsidir.
“Dünya müsəlmanları bilməlidirlər ki, müqəddəs məscidlərimizi dağıdan Ermənistan müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz”
2017-ci ildə keçirilən və 50-dək ölkədən dövlət və hökumət başçılarının qatıldığı “Qüdslə həmrəylik üçün birlikdə hərəkət” devizi altında keçirilən Zirvə toplantısında iştirak edən Prezident İlham Əliyev çıxışında “Azərbaycan islam həmrəyliyi işinə böyük töhfə verir, biz İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının fəal üzvüyük” - deyə bildirib. Prezident İlham Əliyev öz çıxışında diqqəti daha çox işğal altında olan Azərbaycan ərazilərində erməni vandalizminin qurbanı olan abidələrə yönəldirdi. “Fürsətdən istifadə edərək İƏM-ə, onun üzv dövlətlərinə və dünyadakı müsəlman cəmiyyətlərinə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycana göstərdikləri ədalətli dəstəyə görə təşəkkürümü ifadə etmək istərdim. İyirmi ildən artıqdır ki, Ermənistan Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ bölgəsi və ətraf 7 rayonu daxil olmaqla 20 faiz torpaqlarını işğal altında saxlayır. Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın əzəli və tarixi torpaqlarıdır. Ermənistanın təcavüzü nəticəsində 1 milyondan artıq azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşmüşdür. İşğal olunmuş ərazilər tamamilə etnik təmizləməyə məruz qalmış və talan edilmişdir. Ermənistan məscidlər və islam abidələri daxil olmaqla, bütün mədəni abidələri məhv etmişdir.
Bununla bərabər, Ermənistan müxtəlif müsəlman ölkələri ilə dostluq münasibətləri qurmaq istəyir. Bu, ən böyük riyakarlıqdır. Dünya müsəlmanları bilməlidirlər ki, müqəddəs məscidlərimizi dağıdan Ermənistan müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz”.
“İşğal edilmiş torpaqlarımızda Ermənistan rəhbərliyinin göstərişi ilə bütün məscidlərimiz dağıdılıb”
Prezident İlham Əliyev İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının elm və texnologiya üzrə birinci sammitindəki çıxışında da ermənilərin işğal etdikləri Dağlıq Qarabağ torpağında Azərbaycanın qədim və dəyərli tarixi abidələrini dağıtdıqlarını vurğulayırdı: “İşğal edilmiş torpaqlarımızda Ermənistan rəhbərliyinin göstərişi ilə bütün məscidlərimiz dağıdılıb. Şuşa, Ağdam və digər şəhərlərimizin dağıdılmış məscidlərinin fotoşəkilləri erməni vandalizminin sənədli sübutudur”.
Prezident, həmçinin, vurğulayırdı ki, Ermənistanda islamofobiya pik həddə çatıb. Ermənistan çox çalışır ki, müxtəlif müsəlman ölkələri ilə əlaqələrini genişləndirsin. Onların riyakar və yalan sözlərinə inanmaq lazım deyil”.
Bütün İslam dünyası, dünya ölkələri bilməlidirlər ki, Ermənistanın Azərbaycan ərazilərində mədəni irsin məhv edilməsinə və saxtalaşdırılmasına yönələn cinayət əməlləri, ümumilikdə, bəşəriyyətə qarşı soyqırımıdır.
Ekseprtlər qeyd edirlər ki, iki əsrdən artıqdır Azərbaycan xalqına qarşı davam edən erməni təcavüzünün qurbanları təkcə soydaşlarımız deyil, həm də yaşı minillərlə ölçülən tarixi-mədəni abidələrimiz, müqəddəs ocaqlarımız və məbədlərimizdir. Azərbaycanın mədəni irsi bəşər mədəniyyətinin ayrılmaz tərkib hissəsi olduğundan, ölkəmizin ərazisində xalqımızın çoxəsrlik tarixi keçmişindən yadigar qalmış mədəniyyət abidələrinin mühafizəsi beynəlxalq əhəmiyyət kəsb edən problem olaraq qalır. Çünki Ermənistan işğal etdiyi Azərbaycan ərazilərində mədəni irsin məhv edilməsinə və saxtalaşdırılmasına yönələn, beynəlxalq konvensiyalarda bəşəri cinayət kimi qiymətləndirilən əməllər törədir.
Erməni təcavüzkarları işğal olunmuş ərazilərdə Azərbaycanın mədəni irsini təşkil edən mədəniyyət obyektlərini xüsusi qəddarlıqla məhv etmişlər. Ələ keçirdikləri ərazilərdə onlar 12 muzeyi və 6 rəsm qalereyasını, tarixi əhəmiyyətli 9 sarayı qarət etmiş və yandırmışlar. Nadir tarixi əhəmiyyətli 40 min muzey sərvəti və eksponatı talan olunmuş, 44 məbəd və 9 məscid təhqir edilib. Dağıdılan və yandırılan 927 kitabxanada 4 milyon altı yüz min kitab və misilsiz əlyazma nümunələri məhv edilib.
İşğal nəticəsində Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlarda dağıdılan muzeylər, məscidlər, abidələr tək Azərbaycan xalqına deyil, bütün İslam dünyasına, ümumilikdə isə bəşəriyyətə aiddir. Bu, bəşər mədəniyyətinə qarşı təcavüzdür. 1994-cü ildə atəşkəsin əldə edilməsindən sonrakı dövr ərzində işğal altındakı ərazilərdə dağıdılan mədəniyyət, tarixi-dini abidələrin sayı hərbi münaqişə zamanı dağıdılmış abidələrin sayından çoxdur.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, maddi mədəniyyət abidələrinin zənginliyi ilə seçilən Qarabağ bölgəsinin Ermənistan tərəfindən işğalı nəticəsində orada islam mədəniyyətinə aid olan bütün muzeylər, məscidlər, abidələr dağıdılıb. Təkcə islam mədəniyyətinə aid abidələr deyil, digər abidələr də məhv edilir. İlk insan məskənlərindən olmuş məşhur Azıx və Tağlar mağaraları, Qaraköpək, Üzərliktəpə kurqanları hazırda hərbi məqsədlər üçün istifadə edilərək qəsdən dağıdılır. Xocalı, Ağdam, Ağdərə, Füzuli, Cəbrayıl rayonlarındakı kurqanlarla yanaşı, işğal olunmuş Şuşa, Laçın, Kəlbəcər, Qubadlı, Zəngilan, Füzuli rayonlarının ərazilərindəki qəbiristanlar, türbələr, məzarüstü abidələr, məscidlər, məbədlər, Qafqaz Albaniyasına məxsus abidələr və digər milli abidələrimiz məhv edilir.
Erməni təcavüzü, ermənilərin islam abidələri ilə bağlı həyata keçirdikləri cinayətlər bütün İslam dünyası tərəfindən pislənməli, Ermənistanla “can bir qəlbdə olan” müsəlman ölkələri həmrəylik göstərərək, bu ölkə ilə bütün əlaqələri kəsməlidirlər. Erməni təcavüzü və məhv olmuş tarixi, dini abidələrimizin bütün İslam dünyasının sərvəti olduğunu deyən ekspertlər hesab edirlər ki, bu gün islam həmrəyliyinin möhkəmlənməsinə Azərbaycanla yanaşı, başqa müsəlman dövlətləri də ciddi dəstək verməlidirlər.
İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
