şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Naxçıvan abidələrinin görkəmini dəyişənlərin əməllərini bir daha görəcəyik - Prezident UNESCO ilə yeni işə start verdi...

Image


Naxçıvan dünyanın ən qədim insan yaşayış məskənlərindən biridir ki, burada bəşər əhəmiyyətli təbiət, arxeoloji və tarix-memarlıq abidələri çoxdur.

Çox zəngin diyar olan Naxçıvanda ( Naxçıvan Muxtar Respublikasında) 1162 tarixi-mədəniyyət abidəsi mövcuddur. Bu abidələrin 58-i dünya, 455-i ölkə, 649-u isə yerli əhəmiyyətlidir. Bunlardan 663-ü arxeoloji abidələr, 285-i memarlıq abidələri, 31-i monumental sənət abidələri, 36-sı tarixi abidələr, 140-ı ziyarətgahlar, 7-si təbiət abidələridir. 

Naxçıvanda yaşı çox qədim olan, eləcə də orta əsrlərdən yadigar qalan abidələr var. Çox təəssüf ki, o abidələrin bəzilərinin - Qarabağlar türbəsinin, Gülüstan türbəsinin, Xan sarayı və digər abidələrin restavrasiya zamanı "müasirləşdirildiyi" deyilir. Məlumatlara görə, Vasif Talıbovun Naxçıvan Ali Məclisinə rəhbərlik etdiyi dönəmdə bu abidələr müasir tikinti materialları ilə bərpa edilib. Demək olar ki, abidələrin görkəmi dəyişdirilib. Bu da o abidələrin qədimliyini, orta əsrlər dövrünə aidliyini bir qədər kölgə altına salır. 

Bu gün Naxçıvan abidələrinin UNESCO-nun müvafiq siyahılarına salınması aktuallaşıb. Bu məsələ hədəf kimi ciddi şəkildə qarşıya qoyulub. Uzun illər "blokada"da olan və artıq xilas olan Naxçıvan abidələri artıq yeni yanaşma tələb edir. 

Naxçıvan Muxtar Respublikasının bəzi tarixi memarlıq abidələrinin UNESCO-nun maddi mədəni irs nümunələri üzrə əsas siyahısına salınması üçün iş aparılacaq.

Bu, Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafına dair 2023–2027-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nda yer alıb.

Bununla bağlı icraçı qurum kimi Mədəniyyət Nazirliyi və Naxçıvan Nazirlər Kabineti müəyyənləşib.

Həmçinin, müvafiq siyahıya salınacaq tarixi memarlıq abidələrinin müəyyənləşdirilməsi, tarixi memarlıq abidələrinin UNESCO-nun maddi mədəni irs nümunələri üzrə əsas siyahısına salınması və Naxçıvan Muxtar Respublikasının turizm cəlbediciliyinin artması və tarixi memarlıq abidələrinin beynəlxalq səviyyədə qorunması ilə bağlı da işlər aparılacaq.

Qeyd edilən işlər 2023–2027-ci illəri əhatə edəcək.

  • "Vaxtilə Naxçıvanda qüsurlu bərpa edilən abidələrin mütəxəssislər tərəfindən tədqiqi, monitorinqi aparılmalıdır" 

AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun əməkdaşı Faiq İsmayılov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, Naxçıvan abidələrinin UNESCO-ya daxil edilməsi prosesinə Mədəniyyət Nazirliyi çoxdan başlamalı idi, lakin hələ bu barədə iş görülməyib. Prezidentin təsdiqlədiyi Dövlət Proqramının əhəmiyyətini vurğulan F.İsmayılov "Abidərin UNESCO-nun müvafiq siyahılara salınması işləri Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin bir nömrəli vəzifəsi olmalıdır. Naxçıvan da daxil olmaqla Azərbaycanın hər yerində olan tarix mədəniyyət abidələrinin üzərində bu istiqamətində iş aparılmalı idi. İş görmək lazım idi və gözləmək lazım deyildi ki, cənab Prezident bu barədə tapşırıq, qərar versin. Bu gün Naxçıvan abidələrinin UNESCO-ya salınması üçün cənab Prezidentin təsdiqlədiyi Dövlət Proqramında xüsusi maddə var və bu yöndə hazırlıq prosesi gedəcək. Halbuki, Mədəniyyət Nazirliyi və yerli qurumlar bunu əvvəl də edə bilərdilər. Amma Naxçıvan abidələrinin UNESCO-ya daxil edilməsi ilə bağlı prosesi Prezident başlatdı. Bu, çox vacibdir və bu abidələr dünyada öz yerini tutmalıdır. 

 O ki qaldı Naxçıvan abidələrinin restavrasiyası zamanı yol verilən nöqsanlara, bu, əsasən Mədəniyyət Nazirliyi üçün bir qüsurdur. Bu nöqsanın aradan qaldırılması olduqca çətin məsələdir. Çünki bizdə bərpa məsələsi çox çətindir. Bilirsiz ki, Azərbaycan ali məktəblərində bərpaçılar hazırlanmır. Abidərin bərpasını sırf bərpaçılar həyata keçirmir. Bu iş Memarlıq və İnşaat Universitetini bitirən iş icraçıları tərəfindən aparılır. Bu zaman da tarix mədəniyyət abidələrinin bərpasında qüsurlara yol verilir.

Nəinki Naxçıvanda, hətta Qarabağdakı abidələrin bərpasında da bu problemlər var. Ümumilikdə götürdükdə, vaxtilə Naxçıvanda qüsurlu bərpa edilən abidələrin mütəxəssislər tərəfindən tədqiqi, monitorinqi aparılmalıdır. Həmin tədqiqatlar nəticəsində abidələrə edilən əlavələr, bərpa zamanı yol verilən nöqsanlar aşkarlanması və o abidələr yenidən bərpa olunmalı, əvvəlki görkəminə qaytarılmalıdır. Yəni bu abidələr öz orjinal görkəmini almalıdır. Abidələrin bərpası zamanı orada tərkibi yoxlanılmamış materiallardan istifadə olunmamalıdır. Hansı abidənin inşaasında hansı materialdan istifadə edildiyini müəyyən etmək üçün o materialların qalıqları laboratoriyadan keçirilməlidir. Bərpa zamanı o materialdan istifadə edilməlidir. Abidələrin bərpa zamanı sement və digər müasir bərkidicilərdən istifadə edilməsi yolverilməzdir. Ermənilər işğal dövründə bizim abidələr üzərində "bərpa" nı bu materiallardan istifadə edərək həyata keçirib. Onlar abidələri betonlayıblar, xarici formasını dəyişiblər. Biz bunu görmüşük. 

Yenə də deyirəm, Prezidentin imzaladığı bu sənəd olduqca böyük əhəmiyyət kəsb edir və Naxçıvan abidələrinin beynəlxalq aləmdə təbliğinə çox geniş imkanlar açacaq".

F. İsmayılov qeyd etdi ki, Mədəniyyət Nazirliyi də indən sonra bərpaçıların yetişdirilməsi üçün fəaliyyətə keçməlidir. O bildirdi ki, hansısa formada dəyişikliyə məruz qalan abidələrin bərpası ilə peşəkarlar məşğul olmalıdır.

İradə SARIYEVA 



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ