Son illər ölkəmizin müxtəlif regionlarında, xüsusilə Zaqatala və Balakəndə qızılgül əkinləri sahələri artmaqdadır. Adıçəkilən rayonların qızılgül əkini üçün seçilməsi təsadüfi deyil. Hələ Sovet illərində Zaqatalada qızılgüldən ətirlər istehsal olunub. Üstəlik, torpaq-iqlim şəraiti də sözügedən bölgələrdə əkinə zəmin yaradır. O illərdə Azərbaycanda qızılgüldən əsasən ətriyyat hazırlanıb. Qızılgül yağının istehsalına isə çox da fikir verilməyib. Halbuki, indi dünyada qızılgül yağı tələbatın olduğu maddələrdən sayılır.
Məlumat üçün bildirək ki, gül yağları əsasən distillə yolu ilə alınır. Bunlardan ən geniş yayılanı isə qızılgül, lavanda, qərənfil və sitrus yağlarıdır. Dünya üzrə 10 əsas efir yağının illik istehsalı həcmi 100 min tondan çoxdur. Bunların içində ən bahalısı qızılgül yağıdır. Onun illik istehsal həcmi 5 tonu keçmir. Efir yağlarının istehsalı üzrə lider ölkələr Fransa, Bolqarıstan, Türkiyə, İran, Çili və İndoneziyadır.
Tarixi mənbələrə əsasən, qızılgül yağını ilk dəfə qədim romalılar çəkib. Bundan sonra ərəblər bu işi mənimsəyiblər. Orta əsrlərdə isə tarixi Azərbaycan ərazilərində bu sahə sanballı gəlir mənbəyinə çevrilib.
Müasir dövrdə qızılgül yağı əsasən Dəməşq qızılgülündən çəkilir.
Azərbaycanda da qızılgül istehsalı yenidən təşəkkül tapır. Vaxtilə Zaqatala rayonunun timsalında əminliklə söyləmək olar ki, Azərbaycan bu sahədə öncüllər sırasında ola bilər. Qeyd edək ki, qızılgül yağının 1 litri 7 min avrodur. Bu səbəbdən də ölkəmizdə də gülçülük sahəsinə və güldən hazırlanan efir yağına xüsusi diqqət göstərilir.
Son illər dövlət dəstəyilə Zaqatalada yenidən inkişaf etdirilən gül yağı istehsalında bu il bir qədər də artım gözlənir. Məlumatlara görə, artıq 125 hektar sahədə qızılgül yığımına başlanıb. Bu il 125 hektar ərazidən 350 tona qədər gül ləçəyi yığılması proqnozlaşdırılır. Bundan isə 130 kq yağ emal olunacaq. Gələcəkdə bu plantasiyalardan ildə 500 ton gül ləçəyinin toplanması planlaşdırılır. Qeyd edək ki, gül ləçəyindən yağ almaq üçün bu rayondakı zavod da yenidən qurulub. Burada hər 4 ton güldən bir kilo yağ əldə olunur. Emal olunan gül yağı farmokoloji, qida və kosmetoloji sənayedə istifadə olunması üçün xarici bazarlara çıxarılır.
Artıq ölkəmizdə istehsal olunan qızılgül yağı xaricə ixrac edilir. "Azərrose" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, şirkət xaricə qızılgül yağı ixrac etmək üçün danışıqlar aparır: "Artıq danışıqlar yekunlaşmaq üzrədir. Çox güman ki, yaxın vaxtlarda danışıqlar yekunlaşacaq və yağ ixracına başlayacağıq. Hazırda Fransa, İsveçrə, Almaniya və Bavariyaya qızılgül yağı və lavanda yağı ixrac etmək üçün danışıqlar aparılır. Həmin yağlar "Made in Azerbaijan" brendi altında, "Roseoil" və "Lavandoil" adı ilə ixrac ediləcək”.
Fuad İbrahimli: “Made in Azerbaijan” brendi adı altında istehsal olunacaq qızılgül yağı rəqabətyönümlü olmalıdır ki, xarici bazarda özünə yer tuta bilsin”
Qızılgül yağının ixracının artırılmasının əhəmiyyəti barəsində danışan iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, istehsal olunan hər bir məhsul rəqabətqabiliyyətli olmalıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, gülçülük elə bir sahədir ki, bu sahəyə tələbat var. Tələbat olmaqla yanaşı, xarici bazarda bu sahə üzrə öz sözlərini demiş ölkələr var: “Məlumdur ki, qızılgül yağı olduqca bahalı məhsuldur və yağın ixracı ölkəyə xeyli valyuta gətirər. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, hər ölkədə qızılgül yağı istehsal olunmur. “Made in Azerbaijan” brendi adı altında istehsal olunacaq qızılgül yağı rəqabətyönümlü olmalıdır. Bazar iqtisadiyyatı prinsiplərinə əsasən, xarici bazara çıxarılacaq məhsul qonşu ölkələrlə müqayisədə ucuz olmalıdır”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, qızılgül yağının ixracını genişləndirmək üçün qeyd olunan sektoru daha da inkişaf etdirmək lazımdır: “Bəllidir ki, qızılgül yağına tək parfumeriyada deyil, eyni zamanda, qida və farmokoloji sahələrdə tələbat var. Vaxtilə Azərbaycanda qızılgül yağı daha çox istehsal olunurdu. Eyni ənənənin yenidən bərpa olunması gözlənir. Adıçəkilən məhsul rəqabətqabiliyyətli olarsa, xarici bazarda özünə yer tutar”.
Günel CƏLİLOVA
