Müasir dövrdə sığorta cəmiyyətin ictimai-iqtisadi həyatının bütün sahələrini əhatə etməklə, əhalinin maddi rifahının və sahibkarlıq risqinin zəmanətçisi kimi çıxış edir, gözlənilməz və fövqəladə hadisələr zamanı əmlak mənafelərinin qorunmasında, dövlətin maliyyə sisteminin möhkəmlənməsində mühüm önəm daşıyır. Sığorta nəinki sığorta hadisələri zamanı büdcəni dəymiş ziyanın ödənilməsindən azad edir, hətta uzunmüddətli investisiyaların mənbəyinə çevrilir.
İstər daşınmaz əmlak, istərsə də aqrar sektorun sığorta olunması önəmlidir. Məlumdur ki, kənd təsərrüfatı bir sıra risqlərin təsiri altındadır. Bu risqlər təbii, iqtisadi və sosial olmaqla, təhlükəsizliyi təhdid edir.
Kənd təsərrüfatında texniki tədbirlərlə qarşısını almaq mümkün olmayan risqlərin tez-tez baş verməsi, ümumiyyətlə, gəlir səviyyəsi aşağı olan fermerləri çox çətin vəziyyətə salır, onların səylərinə mənfi təsir edir. İnkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan bir çox ölkədə kənd təsərrüfatı sığortalarının tətbiqi ilə bu fəlakətlərin səbəb olduğu zərərlərin qarşısı alınır. Kənd təsərrüfatında təbii risqlərin başında dolu, yanğın, quraqlıq, fırtına və sel fəlakəti gəlməkdədir. Bu risqlərin yaradacağı ziyanların tamamilə qarşısını almaq mümkün deyil. Bu səbəbdən sığorta təşəbbüskarın zəmanəti olmaqdadır. Başqa sözlə, kənd təsərrüfatı sığortaları fəlakətlərə qarşı texniki tədbirlər yetərli olmadığında ziyanın aradan qaldırılması üçün zəmanət yaradır.
Danılmaz faktdır ki, Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sığortası sahəsində müəyyən problemlər var. O problemlərdən biri və başlıcası də aqrar sığorta sahəsində kadr problemidir.
Xəyal Məmmədxanlı: “… sığorta üçün risqlər düzgün qiymətləndirilmir”
Sığorta sahəsi üzrə ekspert Xəyal Məmmədxanlı qeyd etdi ki, Sovet dövründə də Azərbaycanda ən geniş tətbiq olunan sığorta növlərindən biri kənd təsərrüfatı sığortası olub: “Hazırda kənd təsərrüfatı sığortası ilə məşğul olan şirkətlərin sayı olduqca azdır. Yalnız 1-2 şirkətin bu sahədə məhsulları var. Onlar fermerlərə bu sahədə müəyyən təkliflər təqdim edə bilirlər. Lakin bu, aqrar sahə üçün olduqca azdır”.
Mütəxəssisin fikrincə, Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sığortası sahəsində ciddi mütəxəssis çatışmazlığı var: “Ölkəmizdə bu sahədə mütəxəssis qıtlığı olduğundan, sığorta üçün risqlər düzgün qiymətləndirilmir. Bu gün fermer təsərrüfatlarının əksəriyyəti standartlardan geridə qalır. Ötən illərin təcrübəsi də onu göstərir ki, Azərbaycanda fermerlərə paylanan mal-qaranın bir hissəsi baxımsızlıqdan məhv olub. Bitkiçilik sahəsində də vəziyyət fərqli deyil. Fermerlər bir çox hallarda aqrotexniki qaydalara əməl etmirlər. Bu da ona gətirib çıxarır ki, aqrar sektor sığorta üçün olduqca risqli sahəyə çevrilir. Sığorta şirkətləri bu sahəyə maraq göstərmirlər”.
Günel CƏLİLOVA
