Hesablama Palatası “Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsinin icrası haqqında” Qanun layihəsinə və 2020-ci il dövlət büdcəsinin icrasına dair illik hesabat rəyini yayımlayıb. Bu rəydə ötən il Azərbaycan iqtisadiyyatındakı geriləməyə qlobal səhiyyə böhranı və neft qiymətlərinin kəskin ucuzlaşmasının səbəb olduğu bildirilib.
Qeyd edilib ki, bütövlükdə, 2020-ci ildə neftə orta tələb göstəricisi gündə 90.5 milyon barrel olmaqla, əvvəlki illə müqayisədə 10 faizə yaxın azalıb. İl ərzində neft bazarında təklif artıqlığının müşahidə edilməsi və əvvəlki illə müqayisədə neft təklifinin 6.3 faiz azalması bazarda tarazlığı qorumağa yetərsiz qalıb.
Bununla belə, hesabatda bir sıra tənqidi məqamlar yer alıb. Məsələn, Hesablama Palatasının rəyində bildirilir ki, ötən il dövlət büdcəsindən pandemiyanın ölkə iqtisadiyyatına mənfi təsirlərinin azaldılması məqsədilə 1 milyard 390 milyon manat ayrılıb. Bu məbləğin 1 milyard 353 milyon manatı tam istifadə edilib. Əlavə olaraq, iqtisadi dəstək tədbirləri üzrə digər büdcədənkənar mənbələr hesabına 2.5 milyard manat vəsaitin səfərbər edilməsi mümkün olub. Ancaq bütün bu addımlara baxmayaraq, Hesablama Palatasının fikrincə, hökumətin həyata keçirdiyi tədbirlər məhdudlaşdırma tədbirlərinin neqativ təsirlərini qismən yumşaltsa da, iqtisadi artımı təmin etməyə yetərsiz qalıb.
Maraqlıdır, iqtisadi artımın təmin olunması ilə bağlı görülən işlərin yetərsiz olmasının səbəbi nə ilə bağlıdır?
“Pandemiya ilə əlaqədar 4 milyard yox, 10-15 milyard manat yardım olunmalı idi”
Məsələyə münasibət bildirən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov bunun səbəbini pandemiya ilə əlaqədar ayrılan vəsaitin kiçik olması ilə əlaqələndirib: “Məsələ ondadır ki, özəl sektor Azərbaycan iqtisadiyyatının hardasa üçdə ikisini təşkil edir. Yəni ölkədə ümumdaxili məhsulun üçdə ikisi özəl sektorun payına düşür. Bu o deməkdir ki, 81 milyard manat ÜDM yetərincə böyük bir rəqəmdir. Bu cür böyük bir sektor pandemiya səbəbindən bu və ya digər dərəcədə ziyan çəkib, işləməyib. Bəzi bölmələr yarıbayarı işləyib. Praktiki olaraq işləmədən müəyyən xərcləri çəkmək zorunda qalıb. İşçilərini ixtisar etməmək şərtilə onlara minimum əməkhaqqı verib və s. Belə olan təqdirdə bu cür böyük bir iqtisadi sektora, ümumilikdə, 4 milyard manat yardımın göstərilməsi kiçik rəqəmdir. İqtisadi artımın yetərsiz olması əsasən bununla bağlıdır. İş adamları arasında sorğu keçirsək görərik ki, sıradan olan iş adamlarının çoxu bu yardımları almayıb. Həqiqət bundan ibarətdir. Məsələn, mən onlarla iş adamı tanıyıram. Hamısı ilə söhbət edəndə ayrılan yardımdan onlara nəsə düşdüyünü soruşmuşam. Hamısı deyir ki, bizə bu yardımdan nəsə verilməyib. Bu yardımları kim aldığı bəlli deyil. Görünən odur ki, bir çox iş adamı bu yardımlardan faydalana bilməyib. Fikrimcə, pandemiya ilə əlaqədar 4 milyard yox, 10-15 milyard manat yardım olunmalı idi. Belə olardısa, o zaman iqtisadi azalmanı önləmək mümkün idi. Neft Fondunun vəsaitlərindən bu məqsədlə istifadə etmək olardı. Ona görə də hesab edirəm ki, iqtisadi artımın yetərsiz olması yardımların azlığı ilə əlaqədardır”.
Professor onu da qeyd etdi ki, əvvəlki iqtisadi artımı bərpa etmək üçün müəyyən zamana ehtiyac var.
Vidadi ORDAHALLI
