Bir müddət əvvəl Prezident İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən “Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti (AZAL), “Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti, “Bakı Metropoliteni” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti və Bakı Nəqliyyat Agentliyinin tabeliyindəki “BakuBus” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin idarəetməsinə verilib. Nazirlər Kabinetinə bu Sərəncamdan irəli gələn məsələləri həll etmək tapşırılıb.
İqtisadiyyat Nazirliyi və Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi bu Sərəncamdan irəli gələn məsələlərin həlli üçün zəruri tədbirlər görəcək. Qeyd olunan nəqliyyat sektorları sırasında “AZAL”-ın fəaliyyəti və xüsusilə də şübhəli qiymət siyasətilə bağlı ciddi narazılıqların şahidi oluruq. Görülən tədbirlərə və atılan addımlara rəğmən, bu sahədəki mövcud problemlər aradan qalxmır. Hava nəqliyyatında olan başlıca problem “AZAL”-ın astronomik qiymətlər tətbiq etməsidir. “AZAL” uzun müddətdir ki, dünyanın ən bahalı aviaşirkəti adını özündə saxlayır. Elə bununla da ölkə turizminə çox ağır zərbə vurur. Ölkə əhalisinin imkanları xaricində satılan aviabiletlər, xidmət keyfiyyətinin aşağı olması insanların bu qurumdan narazılığını pik həddə çatdırıb. Demək olar ki, hər kəs “AZAL-ın monopoliyasına son!”, “rəqabətli mühit, ucuz biletlər istəyirik” kimi şüarları öz ürəyində də olsa səsləndirir. Həqiqi rəqabət mühitinin olmaması və ölkəyə başqa aviaşirkətlərin buraxılmaması narazılığı daha da artırır.
Əkrəm Həsənov: “Səmərəlilik hər aviauçuşdan az qazanmaqla, çoxlu müştəri cəlb etmək deməkdir”
İqtisadçı Əkrəm Həsənov hesab edir ki, Azərbaycanda “AZAL” -la rəqabət apara biləcək alternativ aviaşirkətin yaradılması ideyası perspektivsizdir: “Yəni Azərbaycan kimi kiçik ölkələrdə “Azərsu”, “Azərenerji” kimi təbii inhisarçılar var, “AZAL” da onlardan biridir. Balaca ölkədə bu cür quruma rəqib heç kim yarada bilməyəcək. Hətta digər ölkələrdə də aparıcı aviaşirkətlərlə kiçik şirkətlər rəqabətə girə bilmir. Odur ki, bizdə mövcud problemlərin yeganə həll yolu normal idarəetmə və ictimai nəzarət yaratmaqdır. “AZAL” da artıq Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinə verilib. Yəqin Müşahidə Şurası yaradılacaq ki, şirkətlərin səmərəliliyi artsın. Səmərəlilik hər aviauçuşdan az qazanmaqla, çoxlu müştəri cəlb etmək deməkdir. Burada qiymətlərin xarici şirkətlərlə müqayisədə niyə üstün olduğunun da izahı verilməlidir. Yəni dövlət aviaşirkəti buna məcbur etməlidir”.
Əkrəm Həsənovun sözlərinə görə, “AZAL” həm uçuşları həyata keçirən aviaşirkətdir, həm də hava limanına nəzarət edir: “Yəni hava limanına xarici şirkətlər gələndə də tarifləri “AZAL” müəyyən edir. Amma elə etmək lazımdır ki, həmin qiymətləri “AZAL” müəyyən etməsin. Belə olan halda xarici aviaşirkətlərlə “AZAL” arasında rəqabət yaranacaq. Yəni “AZAL” elə edə bilər ki, onun təyyarələri üçün hava limanına daxil olmaq, orada parking etmək ucuz, amma xarici aviaşirkət üçün bu xidmətlər baha olsun. Bu halda isə həmin aviaşirkətlərin qiymətləri aşağı olsa da, xərci çox yüksələcək. Ona görə də bərabərlik olmalıdır. Bunu isə, yəqin ki, Tarif Şurası müəyyənləşdirməlidir”.
Natiq Cəfərli: “Bu cür qiymət siyasətinə baxmayaraq, “AZAL” həm də qeyri-rentabelli işləyir”
Digər iqtisadçı Natiq Cəfərlinin sözlərinə görə, bu cür qiymət siyasətinə baxmayaraq, “AZAL” həm də qeyri-rentabelli işləyir: “2018-ci ildə “AZAL” rəsmi məlumatlara görə 208 milyon manat ziyan edib. Halbuki, insiharçı şirkətdir, bazara digərlərinin buraxılmasına maneçilik törədir. Heç də təsadüfi deyil ki, Azərbaycan vətəndaşları pandemiyadan öncə xaricə Gürcüstan üzərindən uçmağa üstünlük verirdilər. Çünki orada biletlərin qiyməti daha ucuzdur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
