Qlobal iqtisadiyyatda yaşanan yeniliklər cari il ərzində koronavirus pandemiyası fonunda özünü daha qabarıq formada büruzə verməkdədir. Tanınımış araşdırma institutları, ekspertlər də bildirir ki, indi dünya iqtisadiyyatında tam yeni era başlayıb. Artıq neftin əsas enerji daşıyıcısı kimi ön plandan çəkilməsi, ABŞ iqtisadiyyatının hegemonluğuna söykənmiş dünya iqtisadi sisteminin sürətlə çöküşü yeni reallığın mühüm göstəricilərindəndir.
Almaniyanın məşhur banklarından olan “Deutsche Bank”ın analitiklərinin də tədqiqatında bildirilir ki, son 40 ildə dünyada davam edən qloballaşma dövrü “qarışıqlıq və xaos əsri” ilə əvəz olunmağa başlayır. Məruzə müəllifi Cim Reydin və həmkarlarının proqnozuna əsasən, Çin iqtisadiyyatının güclənməsi və onun ABŞ iqtisadiyyatını üstələməsi yeni dövrün fərqləndirici cəhətinə çevrilib. Analitiklər ehtimal edir ki, ölkələrin qarşıdurması daha çox iqtisadi sahədə baş verəcək və zaman-zaman soyuq müharibə dövrünün Vaşinqton-Moskva münasibətlərini xatırladacaq. Bu durumda ölkələrin hansı mövqedə olması onların siyasətindən, xüsusən də iqtisadi manevrlərindən asılı olacaq. Belə vəziyətdə ekspertlər Azərbaycanda yürüdülən siyasətin, xüsusən də davamlı xarakter alan islahatların artıq mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayır. Məsələ bundadır ki, dünya iqtisadiyyatında artım templərinin aşağı düşməsi, qlobal maliyyə sabitliyinin kövrəkliyinin artması, xüsusilə ilin əvvəllərindən başlanan koronavirus pandemiyası fonunda Azərbaycan iqtisadiyyatı qarşısında yeni strateji vəzifələri hökumət vaxtında qiymətləndirir. Bu durumda əldə edilmiş sosial-iqtisadi göstəricilərin qlobal mühitdə davamlı olaraq saxlanması və daha da yüksəldilməsi üçün milli iqtisadiyyatın beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsi artıq ön plandadır. İndi yeni iqtisadi artım və inkişaf modelinə keçid üçün zəruri addımlar atılır. Bu həm də iqtisadi siyasətin yeni idarəetmə çərçivəsi olmaqla, postpandemiya dövründə ölkənin sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsini və milli iqtisadiyyatın müasirləşdirilməsini nəzərdə tutur. Qeyd edilənlərin daha bir real təzahürü özünü İqtisadi Şuranın yaradılmasında göstərdi. Ölkə başçısının müvafiq fərmanı ilə yaradılan şura yeni bir platforma olaraq dünya və milli iqtisadiyyat üçün mürəkkəb bir dövrdə ən çətin tapşırıqları kollegial şəkildə müzakirə etmək, ortaq məxrəcə gəlmək üçün əlverişli institut sayılır.
Xatırladaq ki, Prezidentin tapşırığına əsasən, İqtisadi Şura iqtisadi siyasətin çərçivələrinə dair proqram hazırlamalıdır. Dövlət investisiyalarına paralel olaraq özəl yerli və xarici investisiyaların cəlbi yeni dövr iqtisadi siyasətin əsas istiqaməti olmalı, özəl sektorun aparıcı rolu təmin edilməli, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması üçün ciddi və radikal addımlar atılmalıdır. Makroiqtisadi və maliyyə sabitliyinin qorunması, iqtisadiyyatın illik artım tempinin yüksəldilməsi üçün yeni mexanizmlərinin formalaşdırılması da əsas missiyalardan sayılır. İqtisadiyyata özəl investisiyaların, o cümlədən birbaşa xarici investisiyaların cəlb olunması, qeyri-neft ixracının genişləndirilməsinə əsaslanan milli inkişaf prioritetlərinin müəyyən edilməsi, investisiya mühitinin daha da yaxşılaşdırılması, ölkə iqtisadiyyatının beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsi, sosial-iqtisadi rifah səviyyəsinin yüksəldilməsi və digər strateji vəzifələr də məhz yeni şuraya aid edilib. Bütün bu vəzifələrin icrasını təmin etmək məqsədilə Prezidentin Fərmanında İqtisadi Şuraya iqtisadiyyatın bütün sahələrində, o cümlədən pul, maliyyə-bank sahələrində, real sektorda, özəl investisiyaların təşviq edilməsində, dövlət müəssisələrinin fəaliyyətinin tənzimlənməsində, sosial müdafiə sisteminin səmərəliliyinin artırılmasında, səhiyyə və təhsilin inkişafında dünyada mövcud olan uğurlu modellər əsasında təkliflər hazırlanması tapşırılıb. İqtisadi Şura fərmanda nəzərdə tutulan tədbirlərin həyata keçirilməsi məqsədilə yerli və xarici ekspertləri, beynəlxalq təşkilatları və elmi müəssisələri cəlb edə bilər. İqtisadi Şura hər altı aydan bir görülmüş işlər barədə Prezidentə məruzə edəcək.
Ekspertlər indiki vaxtda bütün bunları çox vacib sayır. Məsələn, hesab edilir ki, İqtisadi Şuranın ildə iki dəfə ölkə başçısına hesabat verməsi həm qurumun məsuliyyətini artırması, həm də səmərəliliyin yüksəlməsi baxımından vacib məqamdır. Eyni zamanda bu ondan xəbər verir ki, İqtisadi Şuranın fəaliyyəti birbaşa Prezidentin nəzarətində olacaq. Elə millət vəkili Vüqar Bayramov da məsələyə məhz bu prizmadan yanaşır. Onun sözlərinə görə, bu şuranın yaradılması ölkədə iqtisadi islahatların sistemli şəkildə davam etdirilməsi baxımından çox vacibdir:“İqtisadi Şura təkcə pandemiya dövründə dəyən iqtisadi ziyan və xarici maliyyə şoklarının minimallaşdırılması deyil, eyni zamanda fərqli sektorlarda qiymətləndirmənin aparılması və bu istiqamətdə proqram və layihələrin həyata keçirilməsini təmin edəcək. Bundan əlavə, İqtisadi Şura ölkədə investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı təkrar paket hazırlayacaq. Xarici sərmayənin cəlb edilməsi üçün mövcud imkanların inkişaf etdirilməsinə, biznesin dəstəklənməsinə də töhfələr verəcək. Burada diqqət çəkən məqamlardan biri də şura tərəfindən fərqli sektorların mövcud vəziyyətinin qiymətləndirilməsindən sonra təkliflərin hazırlanmasıdır. Çünki vəziyyəti qiymətləndirdikdən sonra real təkliflərin hazırlanması və bu təkliflərin həyata keçirilməsi mümkündür. Bu, pozitiv yanaşmadır”.
Belə vəziyyətdə hesab edilir ki, Azərbaycan dünya iqtisadiyyatında yeni yaranmış vəziyyətdə öz mövqeyini daha güclü hala gətirmək imkanı qazanacaq.
Ramil QULİYEV
