30/04/2017 13:05
728 x 90

Bi­nə­qə­di­də­ki I Mə­dən kü­çə­si­nə ap­rel şə­hi­di­miz Fəx­rəd­din Qur­ban­lı­nın adı nə vaxt ve­ri­lə­cək?

Ap­rel şə­hi­di Fəx­rəd­din Qur­ban­lı­nın 23 ya­şı ta­mam olur, onun adı­nı əbə­di­ləş­dir­mə­li olan qə­ra­rın isə...

img

Şə­hid ata­sı Sey­fəd­din Qur­ban­lı: "Öl­kə­mi­zin əra­zi bü­töv­lü­yü uğ­run­da ca­nın­dan ke­çən­lə­rin xa­ti­rə­si­nin əziz tu­tul­ma­sı gənc nəs­lin və­tən­pər­vər­lik tər­bi­yə­sin­də mü­hüm əhə­miy­yət da­şı­yır"

 

İc­ti­mai mü­na­si­bət­lə­rin nor­ma­tiv tən­zim­lən­mə­sin­də əsas və mü­əy­yə­ne­di­ci ye­ri qa­nun tu­tur. Hü­qu­qi döv­lət­də qa­nun ic­ti­mai hə­ya­tın bü­tün əsas tə­rəf­lə­ri­ni əha­tə edir, o, şəx­siy­yə­tin hü­quq və azad­lıq­la­rı­nın, mə­na­fe­lə­ri­nin baş­lı­ca tə­mi­na­tı­dır. Qa­nun­qüv­və­li aktlar isə kö­mək­çi və de­tal­laş­dı­rı­cı rol oy­na­yır. Qa­nun­qüv­və­li aktlar məhz qa­nun­la­rın əsas, prin­si­pi­al müd­də­a­la­rı­nın, müx­tə­lif fər­di ma­raq­la­rın özü­nə­məx­sus xü­su­siy­yət­lə­ri­nin konkret­ləş­di­ril­mə­si­nə yö­nəl­dil­miş­lər, on­lar qa­nun­la­rın hü­qu­qi qüv­və­si­nə əsas­la­nır və ona qar­şı yö­nə­lə bil­məz­lər. 

"Şə­hid adı­nın əbə­di­ləş­di­ril­mə­si və şə­hid ai­lə­lə­ri­nə edi­lən gü­zəştlər haq­qın­da" Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Qa­nu­nu ilk də­fə 3 sentyabr 1993-cü il ta­rix­də o vaxt Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Pre­zi­den­ti­nin sə­la­hiy­yə­ti­ni hə­ya­ta ke­çi­rən Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Ali So­ve­ti­nin səd­ri Hey­dər Əli­yev tə­rə­fin­dən təs­diq­lə­nib. Qa­nun­qüv­və­li akt sa­yı­lan "Şə­hid adı­nın əbə­di­ləş­di­ril­mə­si və şə­hid ai­lə­lə­ri­nə edi­lən gü­zəştlə­rin tət­bi­qi Qay­da­la­rı­nın" təs­diq olun­ma­sı haq­qın­da Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Na­zir­lər Ka­bi­ne­ti­nin 15 yan­var 1994-cü il ta­rix­li 10 say­lı Qə­ra­rı­nın il­kin va­ri­an­tı­nın 3.1.2.-ci bən­din­də gös­tə­ri­lir­di: "Şə­hid adı­nı əbə­di­ləş­dir­mə məq­sə­di­lə yer­li ra­yon (şə­hər) ic­ra ha­ki­miy­yə­ti or­qan­la­rı... şə­hid ad­la­rı­nı kü­çə­lə­rə, mey­dan­la­ra ve­rir­lər, təş­ki­lat­la­ra, mü­əs­si­sə­lə­rə, hər­bi və mül­ki gə­mi­lə­rə ve­ril­mə­si üçün Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Na­zir­lər Ka­bi­ne­ti qar­şı­sın­da və­sa­tət qal­dı­rır­lar". Son­ra­dan hə­min qa­nu­na və ona kö­mək­çi funksi­ya da­şı­yan qə­ra­ra bir sı­ra əla­və və də­yi­şik­lik­lər edi­lib. Hə­min əla­və və də­yi­şik­lik­lə­rin ək­sə­riy­yə­ti şə­hid ai­lə­lə­ri­nə edi­lən gü­zəştlə­rin ar­tı­rıl­ma­sı­na, bu qə­bil­dən olan in­san­la­rın so­si­al ri­fah sə­viy­yə­si­nin yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı­na xid­mət et­sə də, şə­hid adı­nın əbə­di­ləş­di­ril­mə­si mə­sə­lə­sin­də bə­zi məh­dud­laş­dır­ma­lar tət­biq edi­lib. Bu ba­rə­də bir az son­ra...

Azər­bay­can Si­lah­lı Qüv­və­lə­ri­nin əs­gə­ri Fəx­rəd­din Sey­fəd­din oğ­lu Qur­ban­lı 2016-cı il­də ap­rel dö­yüş­lə­ri za­ma­nı şə­hid ol­du, ölü­mün­dən son­ra "Hər­bi xid­mət­də fərqlən­mə­yə gö­rə" III də­rə­cə­li me­da­lı ilə təl­tif edi­lib. O, həm də hə­min dö­yüş­lər za­ma­nı Bi­nə­qə­di­dən olan di­gər hərbçi şə­hid Ma­hir Mir­zə­yev­lə qo­hum idi. Sağ qal­say­dı, yan­va­rın 13-də Fəx­rəd­di­nin 23 ya­şı ta­mam ola­caq­dı.

Cəb­hə­nin Tər­tər is­ti­qa­mə­tin­də hər­bi xid­mə­ti­ni ye­ri­nə ye­ti­rər­kən Sey­su­lan uğ­run­da ge­dən dö­yüş­də şə­hid ol­muş Fəx­rəd­din haq­qın­da in­ter­net­də in­for­ma­si­ya­la­ra göz atı­ram. Sey­fəd­din ata­nın, Hə­zi­mə ana­nın, Nur­lan əmi­oğ­lu­nun mə­nə da­nış­dıq­la­rı­nı ədə­biy­ya­tın gü­cü ça­ta­ca­ğı hü­dud­lar da­xi­lin­də ye­tə­rin­cə tə­sir­li for­ma­da qə­lə­mə alın­mış "Ar­zu­la­rı ya­rım­çıq qa­lan kəş­fiy­yat­çı"; "Hər iki va­li­dey­ni əlil olan şə­hi­din son ar­zu­su: "Ana­mın göz­lə­ri gör­sün"; "Şə­hid əs­gə­ri­mi­zin son sta­tu­su: "Özü­nü­zə yax­şı ba­xın..."; "Ge­dib də gəl­mə­mək, gə­lib də gör­mə­mək var" və baş­qa ürək­dağ­la­yı­cı mə­qa­lə­lər­dən oxu­yu­ram. Fəx­rəd­di­nin ne­cə lə­ya­qət­li oğul ol­ma­sı, or­ta və ali mək­tə­bi fərqlən­mə ilə bi­tir­mə­si, Azər­bay­can Uni­ver­si­te­tin­də oxu­ya-oxu­ya Ver­gi­lər Na­zir­li­yin­də iş­lə­mə­si, öy­rən­di­yi "so­si­al iş" ix­ti­sa­sı üz­rə bil­gi və təc­rü­bə­si­ni püx­tə­ləş­dir­mək üçün qo­ca­lar ev­lə­ri­ni, əlil uşaq­la­rın in­ter­nat mək­təb­lə­ri­ni zi­ya­rət et­mə­si, oxu­du­ğu və iş­lə­di­yi kol­lek­tiv­lə­rin, elə­cə də ya­şa­dı­ğı mə­həl­lə­nin sa­kin­lə­ri­nin se­vim­li­si­nə çev­ril­mə­si, ağ­saq­qa­la, ağ­bir­çə­yə də­rin hör­mət­lə ya­naş­ma­sı, zəh­mə­tə qat­la­şıb ai­lə­si­nə kö­mək et­mə­si, tay-tuş­la­rı sı­ra­sın­da tən­bəl olan­la­rı qı­na­ma­sı, ta­rix, fəl­sə­fə, ri­ya­ziy­ya­tı mü­kəm­məl bil­mə­si, hu­ma­nist tə­bi­ə­ti, əda­lət­se­vər­li­yi və əl­bət­tə ki, və­tən­pər­vər­li­yi mü­ba­li­ğə­siz tə­rən­nüm olu­nub, ya­xın­dan ta­nı­yan­la­rın onun ba­rə­sin­də da­nış­dı­ğı yük­sək fi­kir­lər yer alıb. Ko­man­di­ri Həs­rət Al­ma­sov da mü­sa­hi­bə­lə­rin­də bil­di­rib ki, onun ya­nın­da­kı əs­gər­lə­rin heç bi­ri­nin gö­zün­də qor­xu yox­muş: "On­lar bu Və­tə­ni, bu tor­pa­ğı köy­nək edib əyin­lə­ri­nə ge­yi­nə­rək, QƏ­LƏ­BƏ qa­zan­maq üçün dö­yü­şə atıl­mış­dı­lar. Nə et­sən də, Və­tən uğ­run­da, tor­paq uğ­run­da dö­yüş, qan­sız-qa­da­sız, it­ki­siz ol­mur ki... Sa­mir Ka­ça­yev, Mi­ka­yıl Va­hab­za­də, El­şən Sə­mə­dov, Na­zim Zə­kə­ra­lı­yev, Or­xan Əli­yev, Fir­dov­si Ba­ğır­lı, Ma­hir Qu­li­yev, Rə­şad Nif­ta­lı­lı, Əmi­ras­lan Xe­yir­bə­yov, Fəx­rəd­din Qur­ban­lı, Vü­sal Alı­yev, Al­tun Də­mir­li, Tu­ral Da­da­şov, Əb­dül­mə­cid Axun­dov, Rə­van Nu­ra­yev, El­vin Mir­zə­yev..."

Şə­hid Fəx­rəd­din Qur­ban­lı­nın döv­lət­dən qay­ğı, cə­miy­yət­dən say­ğı gö­rən ai­lə üzvlə­ri heç kim­dən na­ra­zı de­yil­lər. Bi­nə­qə­di İc­ra Ha­ki­miy­yə­ti, baş­qa yer­li qu­rum­lar, döv­lət və qey­ri-hö­ku­mət təş­ki­lat­la­rı, ra­yo­nun və qə­sə­bə­nin təh­sil mü­əs­si­sə­lə­ri, gənclər və id­man təş­ki­lat­la­rı bü­tün bay­ram və əla­mət­dar gün­lər­də, və­tən­pər­vər­lik möv­zu­sun­da təş­kil olun­muş təd­bir­lər­də Fəx­rəd­di­nin xa­ti­rə­si­ni əziz tu­tur­lar. Mə­zu­nu ol­du­ğu Azər­bay­can Uni­ver­si­te­ti 2016-cı il­də Fəx­rəd­di­nin adı­na tə­qa­üd tə­sis edib. Tə­qa­üd proq­ra­mı 2016/2017-ci il­dən eti­ba­rən tət­biq olu­nur. "Hü­quq Dün­ya­sı" Hü­qu­qi Təb­li­ğat İc­ti­mai Bir­li­yi tə­rə­fin­dən "Şə­hid So­si­al İş­çi Fəx­rəd­din Qur­ban­lı" mü­ka­fa­tı tə­sis olu­nub. Mü­ka­fat hər il ap­rel ayı­nın 9-da So­si­al iş sa­hə­sin­də uğur­lu fə­a­liy­yət gös­tə­rən in­san­la­ra ve­ri­lə­cək.

Fəx­rəd­di­nin haq­qın­da ya­zı­lıb, da­nı­şı­lıb, bun­dan son­ra da çox ya­zı­la­caq, çox da­nı­şı­la­caq. Göz ya­şı tök­mə­dən oxun­ma­sı müm­kün ol­ma­yan hə­min ya­zı­lan­lar­da eh­ti­va olu­nan­la­rı tək­rar­la­yıb şə­hi­din ya­xın­la­rı­nın qay­saq tut­ma­yan ya­ra­sı­nı ye­ni­dən qa­nat­maq məq­sə­dim yox­dur. Niy­yə­tim bir hə­qi­qə­ti or­ta­ya qoy­maq­dır ki, Fəx­rəd­di­nin Və­tən uğ­run­da qur­ban ge­dən cə­mi bir ca­nı var idi, o can­la bir şid­dət­li dö­yü­şə gir­di və o ca­nı itir­di. O bir dö­yüş cə­mi bir me­da­lı qa­zan­ma­ğa yet­di. La­kin həm də onil­lik­lər bo­yu həs­rət qal­dı­ğı­mız bir QƏ­LƏ­BƏ-ni tə­min et­di, düş­mən or­du­su­nun gü­cü haq­da mi­fi da­ğıt­dı...

Ar­tıq or­ta­da tə­şəb­büs var - Bi­nə­qə­di qə­sə­bə­si­nin I Mə­dən kü­çə­si­nə Fəx­rəd­din Qur­ban­lı­nın adı­nın ve­ril­mə­si is­tə­yi tək­cə şə­hi­din va­li­deynlə­ri­nə de­yil, kü­çə­nin bü­tün sa­kin­lə­ri­nə məx­sus­dur. Ha­mı­lıq­la im­za­lar da atı­lıb, ai­diy­yə­ti qu­rum­la­ra mü­ra­ci­ət olu­nub. Şə­hi­din ata­sı Sey­fəd­din Qur­ban­lı de­yir ki, öl­kə­mi­zin əra­zi bü­töv­lü­yü uğ­run­da ca­nın­dan ke­çən­lə­rin xa­ti­rə­si­nin əziz tu­tul­ma­sı, on­la­rın ad­la­rı­nın əbə­di­ləş­di­ril­mə­si ye­tiş­mək­də olan gənc nəs­lin və­tən­pər­vər­lik tər­bi­yə­sin­də mü­hüm əhə­miy­yət da­şı­yır: "Bir­cə mə­lum hö­ku­mət qə­ra­rı­nın son­ra­dan əla­və olun­muş şər­ti tə­şəb­bü­sün re­al­laş­ma­sı­na ma­ne olur".

Gö­rək, söh­bət han­sı şərtdən ge­dir. Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Na­zir­lər Ka­bi­ne­ti­nin 25 av­qust 1999-cu il ta­rix­li 139 nöm­rə­li Qə­ra­rı (Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Qa­nun­ve­ri­ci­lik Top­lu­su, 1999-cu il, № 08, mad­də 534) ilə Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Na­zir­lər Ka­bi­ne­ti­nin 1994-cü il 15 yan­var ta­rix­li 10 nöm­rə­li qə­ra­rı ilə təs­diq edil­miş "Şə­hid adı­nın əbə­di­ləş­di­ril­mə­si və şə­hid ai­lə­lə­ri­nə edi­lən gü­zəştlə­rin tət­bi­qi qay­da­la­rı"na bir sı­ra əla­və və də­yi­şik­lik­lər edil­miş­dir. Mə­lum olur ki, hə­min də­yi­şik­li­yə əsa­sən, Qə­ra­rın 3.1.2. bən­di ye­ni re­dak­si­ya­da ve­ril­miş­dir: "Şə­hid adı­nı əbə­di­ləş­dir­mə məq­sə­di­lə yer­li ra­yon (şə­hər) ic­ra ha­ki­miy­yə­ti or­qan­la­rı... Azər­bay­ca­nın Mil­li Qəh­rə­ma­nı olan, ha­be­lə və­tən uğ­run­da dö­yüş­lə­rə gö­rə azı iki or­den­lə təl­tif olu­nan şə­hid ad­la­rı­nı kü­çə­lə­rə, mey­dan­la­ra ve­rir­lər, təş­ki­lat­la­ra, mü­əs­si­sə­lə­rə, ida­rə­lə­rə və mə­də­ni-ma­a­rif ocaq­la­rı­na ve­ril­mə­si üçün Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Na­zir­lər Ka­bi­ne­ti qar­şı­sın­da və­sa­tət qal­dı­rır­lar".

Be­lə çı­xır ki, 25 av­qust 1999-cu il ta­ri­xə­dək yer­li ic­ra ha­ki­miy­yət­lə­ri­nin şə­hid ad­la­rı­nı kü­çə­lə­rə, mey­dan­la­ra ver­mə­si, təş­ki­lat­la­ra, mü­əs­si­sə­lə­rə, ida­rə­lə­rə və mə­də­ni-ma­a­rif ocaq­la­rı­na ve­ril­mə­si niy­yə­ti ilə Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Na­zir­lər Ka­bi­ne­ti qar­şı­sın­da və­sa­tət qal­dır­ma­sı üçün şə­hid­lə­rin Mil­li Qəh­rə­man ol­ma­sı, azı iki or­den­lə təl­tif olun­ma­sı va­cib şərt de­yil­miş. Bəs elə isə han­sı zə­ru­rət­dən mey­da­na gə­lib bu əla­və və də­yi­şik­lik­lər? Bəl­kə şə­hid­lə­rin adı­nı ver­mə­yə ün­van ta­pıl­mır? Ola bil­sin ki, 1994-1999-cu il­lər ara­sı öl­kə­nin iq­ti­sa­di və­ziy­yə­ti­nin çə­tin­li­yi ilə əla­qə­dar qu­ru­cu­luq iş­lə­ri zə­if ge­dir­di. Am­ma bu da da­nıl­maz hə­qi­qət­dir ki, 1999-cu il­dən bu ya­na get-ge­də abad­la­şan, kü­çə və pros­pektlə­ri­nin, park və xi­ya­ban­la­rı­nın, so­si­al ob­yektlə­ri­nin sa­yı ar­tan res­pub­li­ka­mız­da ad qo­yu­la­sı ün­van da ço­xa­lıb.

Bəl­kə, möv­cud ün­van­la­rın ha­mı­sı­nın əzə­li ad­la­rı şə­hid adı­na də­yiş­di­ril­mə­yə­cək qə­dər əziz­dir? Mə­sə­lən, elə Bi­nə­qə­di qə­sə­bə­si­nin I, II, III Mə­dən kü­çə­lə­ri və ya on­la­rın hər han­sı bi­ri şə­hid adı­nı da­şı­yar­sa, nə qə­ba­hət olar? Mə­dən əra­zi­lə­rin­də neft qu­yu­la­rı­nın ço­xu­nun fə­a­liy­yə­ti da­ya­nıb, bu­ra­lar­da çox­say­lı fər­di ev­lər ti­ki­lib. Bir söz­lə, mə­dən mə­dən­lik­dən çı­xıb, ya­şa­yış mas­si­vi­nə çev­ri­lib. Yax­şı ol­maz­mı ki, hə­min kü­çə, onun sa­kin­lə­ri və mü­sa­fir­lə­ri olan uşaq, ye­ni­yet­mə və gənclə­rin və­tən­pər­vər­lik tər­bi­yə­si­nə öz da­şı­dı­ğı ad­la müs­bət tə­sir gös­tər­sin? 

Döv­lət və hü­quq nə­zə­riy­yə­sin­də "nor­ma­tiv hü­qu­qi akt" an­la­yı­şı, onun özü­nə­məx­sus xü­su­siy­yə­ti və hü­qu­qun baş­qa mən­bə­lə­rin­dən fər­qi izah olu­nar­kən gös­tə­ri­lir ki, ic­ti­mai hə­yat in­ki­şaf et­dik­cə, ic­ti­mai mü­na­si­bət­lər mü­rək­kəb­ləş­dik­cə, bu məc­bu­ri qay­da­lar ic­ti­mai tə­rəq­qi­ni lən­gi­dir. Əgər haq­qın­da söz aç­dı­ğı­mız NK-nın mə­lum Qə­ra­rı və ya hə­min Qə­ra­rın han­sı­sa bən­di, qar­şı­sın­da iş­ğal olun­muş tor­paq­la­rı­mı­zı düş­mən tap­da­ğın­dan azad et­mək ki­mi ta­le­yük­lü və­zi­fə da­ya­nan Azər­bay­can xal­qı­nın ye­tiş­mək­də olan ye­ni nəs­li­nin və­tən­pər­vər­lik ru­hu­nu qal­dır­ma­ğa xid­mət edə­cək me­xa­nizmlə­ri məh­dud­laş­dı­rır­sa, onu ləğv et­mə­yə, ya­xud, ona əla­və və dü­zə­liş­lər et­mə­yə dəy­məz­mi? Mə­sə­lən, ol­maz­mı ki, öz­lə­ri ali təh­sil­li, va­li­deynlə­ri əlil, qaç­qın və məc­bu­ri köç­kün sta­tu­su­na ma­lik olan şə­hid­lər üçün də be­lə "əbə­di­ləş­mək im­ti­ya­zı" ta­nın­sın? Da­ha ney­lə­mə­liy­di Fəx­rəd­din və onun ki­mi di­gər igid şə­hid­lər? İkin­ci me­da­lı, or­de­ni qa­zan­maq üçün ye­ni­dən di­ril­mə­liy­di­lər­mi? - bu, müm­kün de­yil! Ya­xud can­la­rı­nı növ­bə­ti dö­yüş­lər­də növ­bə­ti şü­ca­ə­ti gös­tər­mək üçün qo­ru­ma­lı idi­lər­mi? - bu da on­lar­lıq de­yil­di.   

Azər­bay­can­da bir çox qa­nun­lar­da və qa­nun qüv­və­li nor­ma­tiv hü­qu­qi aktlar­da boş­luq­lar gö­rü­nür. Hü­quq­da boş­lu­ğun ya­ran­ma sə­bəb­lə­ri qa­nun­ve­ri­ci­li­yin hə­ya­tın in­ki­şa­fın­dan ge­ri qal­ma­sı, nor­ma­tiv-hü­qu­qi aktla­rın ha­zır­lan­ma­sı za­ma­nı bu­ra­xıl­mış səhvlər və s. ola bi­lər. Hü­quq­da boş­lu­ğun ara­dan qal­dı­rıl­ma­sı­nın əsas va­si­tə­si zı­ru­ri hü­quq nor­ma­sı­nın qə­bul edil­mə­si­dir. Ümid edək ki, bu mə­qa­lə­nin qa­yə­si­ni təş­kil edən 23 yaş­lı sə­nəd­də - "Şə­hid adı­nın əbə­di­ləş­di­ril­mə­si və şə­hid ai­lə­lə­ri­nə edi­lən gü­zəştlə­rin tət­bi­qi qay­da­la­rı"nda za­ma­nın tə­ləb­lə­ri­nə uy­ğun də­yi­şik­lik­lər edi­lə­cək, öm­rü 23-cü ba­ha­rın­da qı­rıl­mış Fəx­rəd­din Qur­ban­lı ki­mi igid Və­tən öv­lad­la­rı­nın şə­ha­də­ti la­yi­qin­cə qiy­mət­lən­di­ri­lə­cək­dir.

Pün­han Şü­kür

Son xəbərlər