21/07/2017 22:38
728 x 90

Dün­ya neft ba­za­rın­da Azər­bay­can üçün çox mü­na­sib qiy­mət pro­se­si baş­la­yır

img

Neft ba­zar­la­rın­da son və­ziy­yət bu məh­su­lun qiy­mə­tin­də ya­xın tez­lik­də cid­di də­yi­şik­lik­lə­rin ol­ma­sı­nı is­tis­na et­mir. Ən azın­dan ona gö­rə ki, ba­zar­lar­da neft eh­ti­yat­la­rı­nın azal­ma­sı ar­tıq onun üzə­rin­də spe­kul­ya­tiv oyun­la­rın qu­rul­ma­sı­nı çə­tin­ləş­di­rir. Be­lə və­ziy­yət­də nef­tin qiy­mə­tin­də də­yi­şik­lik­lər ol­ma­sı, əsas eti­ba­rı ilə ar­tım­lar ya­şan­ma­sı qa­çıl­maz sa­yı­lır.  

Be­lə bir vaxt­da OPEK-in baş ka­ti­bi Mə­həm­məd Bar­kin­do bə­yan edib ki, dün­ya­nın neft eh­ti­yat­la­rı bu ilin bi­rin­ci ya­rı­sın­da 100 mil­yon bar­rel aza­lıb. Bu isə müt­ləq şə­kil­də qiy­mət­lə­rə tə­sir edə­cək. Bun­dan əla­və, Mə­həm­məd Bar­kin­do bil­di­rib ki, 2017-ci il ər­zin­də ABŞ-da şist nef­ti ha­sil edən şir­kət­lər­lə növ­bə­ti da­nı­şıq­lar apa­ra­caq: "Bir il ər­zin­də müt­ləq gö­rü­şə­cə­yik". M.Bar­kin­do onu da qeyd edib ki, bu ilin mar­tın­da Hyus­ton­da baş tu­tan əv­vəl­ki gö­rüş çox sə­mə­rə­li ke­çib. He­sab edi­lir ki, ABŞ-la ra­zı­lı­ğa gə­lin­sə, OPEK neft qiy­mət­lə­ri­nin dün­ya ba­zar­la­rın­da da­ha sü­rət­lə yük­səl­mə­si­nə na­il ola­caq.

Ru­si­ya­nın ener­ge­ti­ka na­zi­ri Alek­sandr No­vak da vur­ğu­la­yır ki,  ca­ri ilin üçün­cü rü­bün­də dün­ya ba­za­rın­da nef­tə tə­lə­bat ar­ta bi­lər və bu rüb neft ba­za­rı üçün sə­ciy­yə­vi ola­caq: "Öl­kə­lər ba­zar­da ar­tıq məh­sul­dan qaç­ma­ğa ça­lı­şır. Bu pro­ses sü­rət­li ol­mur. Və­ziy­yə­ti iz­lə­mək, onun ne­cə in­ki­şaf et­di­yi­nə bax­maq la­zım­dır. Əmi­nik ki, üçün­cü rüb sə­ciy­yə­vi ola­caq. Bu dövr­də tə­lə­bat ar­ta­caq ki, bu da ha­si­la­tı sut­ka­da 1,8 mil­yon bar­rel azalt­ma­ğa im­kan ve­rə­cək". Na­zi­rin söz­lə­ri­nə gö­rə, qiy­mət böh­ra­nı hə­lə ki, ara­dan qalx­ma­yıb, la­kin neft ha­si­la­tı­nın azal­dıl­ma­sı ba­rə­də ra­zı­laş­ma özü­nü neft ba­za­rın­da gös­tə­rib:"Biz müs­bət tə­si­ri gö­rü­rük. Və­ziy­yət ya­rım il bun­dan əv­vəl ol­du­ğun­dan da­ha yax­şı­dır". Bir da­ha xa­tır­la­daq ki, OPEK üzv­lə­ri neft qiy­mət­lə­ri­nin sa­bit­ləş­mə­si məq­sə­di­lə Vya­na­da ke­çən il no­yab­rın 30-da neft ha­si­la­tı­nı ok­tyabr sə­viy­yə­sin­dən gün­də­lik 1,2 mil­yon bar­rel azalt­maq ba­rə­də ra­zı­lı­ğa gə­lib­lər. De­kab­rın 10-da isə OPEK üzv­lə­ri ilə təş­ki­la­ta da­xil ol­ma­yan 11 öl­kə, o cüm­lə­dən Azər­bay­can ümu­mi ha­si­la­tın sut­ka­da 558 min bar­rel azal­dıl­ma­sı ba­rə­də sa­zi­şə im­za atıb. Da­ha son­ra neft ha­si­la­tı­nın azal­dıl­ma­sı­na da­ir sa­zi­şin müd­də­ti­nin 2018-ci ilin bi­rin­ci rü­bü­nün so­nu­na­dək uza­dıl­ma­sı ba­rə­də ra­zı­lıq əl­də olu­nub. Am­ma bu ra­zı­lıq­dan son­ra da spe­kul­ya­tiv oyun­lar ba­zar­lar­da nef­tin qiy­mə­ti­ni aşa­ğı sa­lır­dı. İn­di­lik­də isə ba­zar­lar­da neft eh­ti­yat­la­rı­nın azal­ma­sı ye­ni və­ziy­yət ya­ra­dır.

Məş­hur "Sa­xo Bank"ın ana­li­tik­lə­ri də bil­di­rir ki, be­lə və­ziy­yət­də neft qiy­mə­ti­lə­rin­də cid­di yük­sə­liş göz­lə­nir.  Ban­kın val­yu­ta ba­za­rı üz­rə stra­te­gi­ya şö­bə­si­nin rəh­bə­ri Con Har­di qeyd edir ki, ABŞ dol­la­rı ət­ra­fın­da ya­ra­nan və­ziy­yət də nef­tin qiy­mə­ti­nə tə­sir gös­tə­rir. Ban­kın əm­təə ba­zar­la­rı üz­rə stra­te­gi­ya şö­bə­si­nin rəh­bə­ri Ole Han­sen isə qeyd edir ki, yay ay­la­rın­da tə­lə­bat ar­ta­ca­ğı təq­dir­də, ix­ra­cı ha­zır­kı sə­viy­yə­də dəs­tək­lə­mək OPEK öl­kə­lə­ri­nə çə­tin ola­caq: "ABŞ-da ikin­ci rüb­də neft ha­si­la­tı bi­rin­ci rüb­lə mü­qa­yi­sə­də 2 də­fə­dən çox aza­lıb. Bu da ABŞ neft­çi­lə­ri­nin is­tə­ni­lən qiy­mət üçün ha­si­la­tı ar­tır­ma­ğa ha­zır ol­ma­dı­ğı­nı gös­tə­rir. Bu hal­da OPEK üçün şans ya­ra­nıb və hər şey alı­nar­sa, ya­xın ay­lar­da nef­tin qiy­mə­ti 55 dol­lar sə­viy­yə­si­nə qa­yı­da­caq". Ban­kın mak­ro­iq­ti­sa­diy­ya­tın ana­li­zi üz­rə rəh­bə­ri Kris­to­fer Dem­bik qeyd edib ki, av­ro­zo­na iq­ti­sa­diy­ya­tı­na mü­na­si­bət­də olan op­ti­mizm də bu­ra­da nef­tə tə­lə­bi ar­tı­ra bi­lər ki, bu da sö­zü­ge­dən məh­su­lun qiy­mət yük­sə­li­şi­nə cid­di tə­sir gös­tər­mək iq­ti­da­rın­da­dır.

Be­lə­lik­lə, pro­ses­lər nef­tin qiy­mə­tin­də ar­tım­lar ola­ca­ğı­nı gös­tə­rir. Be­lə və­ziy­yət­də Azər­bay­ca­nın da ha­si­lat­çı öl­kə ki­mi neft gə­lir­lə­ri­nin, bu fon­da val­yu­ta eh­ti­yat­la­rı­nın həc­mi­nin art­ma­sı göz­lə­nir. Ha­zır­da val­yu­ta eh­ti­yat­la­rı 41 mil­yard dol­la­ra ya­xın­la­şıb. Am­ma neft gə­lir­lə­ri­nin yük­səl­mə­si fo­nun­da bu gös­tə­ri­ci­nin tez­lik­lə da­ha yük­sək rə­qəm­lə ifa­də olun­ma­sı ta­ma­mi­lə göz­lə­ni­lən sa­yı­lır. Onu da bil­di­rək ki, Azər­bay­can döv­lət büd­cə­sin­də nef­tin bir bar­re­li­nin qiy­mə­ti 40 dol­lar nə­zər­də tu­tul­du­ğun­dan, hə­lə­lik möv­cud qiy­mət­lər də öl­kə­miz üçün məq­bul he­sab edi­lə bi­lər. Nef­tin dün­ya ba­zar qiy­mə­ti­nin 40 dol­lar­dan aşa­ğı düş­mə­si Azər­bay­can iq­ti­sa­diy­ya­tı üçün ar­zuo­lu­nan de­yil. Bu, tə­diy­yə ba­lan­sı­na və xü­su­sən də öl­kə­yə da­xil olan val­yu­ta­nın həc­mi­nə mən­fi tə­sir gös­tə­rə­cək. Am­ma yu­xa­rı­da qeyd olun­du­ğu ki­mi, qiy­mət­lər tez­lik­lə ar­ta­caq və be­lə və­ziy­yət öl­kə­yə val­yu­ta axı­nı­nı da­ha da sü­rət­lən­di­rə­cək. 

Ta­hir TA­ĞI­YEV

Son xəbərlər