23/11/2017 00:33
728 x 90

Azər­bay­can-İs­ra­il əla­qə­lə­ri Er­mə­nis­ta­nın qor­xu­su­nu get­dik­cə ço­xal­dır...

img

Bu gün Er­mə­nis­tan­da xü­su­si təş­viş­lə qar­şı­la­nan mə­sə­lə­lər­dən bi­ri də Azər­bay­can və İs­ra­il ara­sın­da di­na­mik in­ki­şaf edən mü­na­si­bət­lər­dir. Er­mə­nis­tan­da he­sab edi­lir ki, bu və­ziy­yət İrə­va­nın Ba­kı qar­şı­sın­da məğ­lub möv­qe­yi­ni güc­lən­di­rən əsas fak­tor­lar­dan bi­ri­dir. Ya­ran­mış du­rum­da İs­rai­lin Er­mə­nis­tan­la mü­na­si­bət­lə­ri­nin so­yuq ol­ma­sı, yə­hu­di lob­bi­si ilə er­mə­ni di­as­por qüv­və­lə­ri ara­sın­da tez-tez ya­şa­nan zid­diy­yət­lər də diq­qət­dən kə­nar­da qal­mır.

Mə­sə­lə­nin bu tə­rə­fi­nə nə­zər sa­lan er­mə­ni po­li­to­loq İqor Mu­rad­yan qeyd edir: "Av­ro­pa­da, Ru­si­ya­da və ABŞ-da İs­rai­lin dost­la­rı Er­mə­nis­ta­nın Av­ro­pa İt­ti­fa­qı ilə ya­xın­laş­ma­sı­na im­kan ver­mir. Bu gün İs­ra­il İran­dan son­ra Er­mə­nis­ta­nı özü­nün ikin­ci ən bö­yük düş­mə­ni he­sab edir". Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, İs­ra­il və Ru­si­ya ara­sın­da qar­şı­lıq­lı ma­raq­la­rın bir­ləş­di­yi çox nöq­tə var: "Həm­çi­nin, İs­rai­li Tür­ki­yə və Azər­bay­can­la da bir­ləş­di­rən ma­raq­lar möv­cud­dur. Tür­ki­yə ilə iş da­ha mü­rək­kəb və­ziy­yət­də­dir, la­kin Ru­si­ya və İs­ra­il Azər­bay­can­la sıx əmək­daş­lıq edir. Hər şey­dən ön­cə bu əmək­daş­lıq hər­bi sfe­ra­da­dır. İs­ra­il Azər­bay­ca­na tək­cə müa­sir si­lah­lar sat­mır, həm də is­teh­sa­lın­da İs­ra­il fir­ma­la­rı­nın iş­ti­rak et­di­yi Ru­si­ya si­lah­la­rı­nı Ba­kı­nın al­ma­sı­na dəs­tək ve­rir. İs­ra­il-Tür­ki­yə-Ru­si­ya xət­ti Er­mə­nis­ta­nı mü­ha­si­rə­yə ala­raq, onun NA­TO və Av­ro­pa İt­ti­fa­qı ilə ya­xın­laş­ma­sı­na im­kan ver­mir. 1980-90-cı il­lər­dən baş­la­ya­raq in­di­yə ki­mi er­mə­ni xa­dim­lə­ri Ru­si­ya­da məhz İs­rai­lin dost­la­rı­nın nə­za­rə­tin­də­dir". İ.Mu­rad­yan qeyd edir ki, ha­zır­da İs­ra­il üçün ən ak­tu­al mə­sə­lə İra­nın mü­ha­si­rə­yə alın­ma­sı və Teh­ra­nın ABŞ-la ya­xın­laş­ma­sı­nın qar­şı­sı­nı al­maq­dır: "Bu pro­ses İran­la əla­qə­lər sax­la­yan Er­mə­nis­tan üçün təh­lü­kə­li­dir. Ya­xın dövr­də İs­rai­lin bi­zim öl­kə­mi­zə hü­cum­la­rı, güc­lü təz­yiq­lə­ri baş ve­rə­cək. Nə­ti­cə­də, Er­mə­nis­tan ta­ma­mi­lə blo­ka­da­ya dü­şə­cək. Bu, acı­na­caq­lı son de­mək­dir. Hal­bu­ki, Er­mə­nis­tan ha­ki­miy­yə­ti Av­ro­pa İt­ti­fa­qı ilə əla­qə­lə­rə önəm ve­rə­rək və­ziy­yət­dən çı­xa bi­lər­di. La­kin bu baş ver­mə­di".

Xa­tır­la­daq ki, hə­lə ötən ilin ap­rel mü­ha­ri­bə­si za­ma­nı Azər­bay­ca­nın İs­ra­il­dən al­dı­ğı si­lah­lar­dan er­mə­ni or­du­su­na qar­şı is­ti­fa­də et­mə­si İrə­van­da cid­di na­ra­zı­lıq­la qar­şı­lan­mış­dı. İrə­van bu xü­sus­da İs­rai­lə dip­lo­ma­tik xə­bər­dar­lıq edə­rək Azər­bay­can­la hər­bi əmək­daş­lı­ğa son qoy­ma­ğa ça­ğır­sa da, son­da rədd ca­va­bı al­dı. Ək­si­nə, İs­ra­il bun­dan son­ra da Azər­bay­can­la əmək­daş­lı­ğı də­rin­ləş­dir­mək­də ma­raq­lı ol­du­ğu­nu bə­yan edir.

İs­rai­lin Azər­bay­can­da­kı sə­fi­ri Den Stav bu­nun­la bağ­lı bil­di­rir: "Azər­bay­can­la İs­ra­il ara­sın­da əla­qə­lər əla­dır və mən bu­nu tam sə­mi­mi de­yi­rəm". Sə­fir bil­di­rib ki, iki öl­kə və in­san­la­rı ara­sın­da əla­qə­lə­rin in­ten­si­fi­ka­si­ya­sı mü­hüm­dür: "Azər­bay­can­da ya­şa­yan yə­hu­di­lər heç vaxt ay­rı­seç­ki­li­yə mə­ruz qal­ma­yıb və cə­miy­yə­tin bir his­sə­si ki­mi ya­şa­yır­lar". Dip­lo­mat əla­və edib ki, İs­ra­il döv­lə­ti Azər­bay­ca­nın Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si ilə bağ­lı möv­qe­yi­ni və əra­zi bü­töv­lü­yü­nü dəs­tək­lə­yir. Er­mə­nis­ta­na gə­lin­cə, bu­ra­da ar­tan an­ti­se­mi­tizm və fa­şiz­min ye­ni­dən dir­çəl­dil­mə­si İs­ra­il­də xü­su­si na­ra­hat­lıq­la qar­şı­la­nır. Bey­nəl­xalq mü­na­si­bət­lər sa­hə­sin­də ta­nın­mış is­ra­il­li eks­pert Ar­ye Qut İs­rai­lin "News From Is­ra­el" in­for­ma­si­ya-ana­li­tik por­ta­lı­na bu gün­lər­də ver­di­yi mü­sa­hi­bə­sin­də qeyd olu­nan xü­sus­da çox ma­raq­lı fakt­la­ra to­xu­nub: "Bu gün da­nıl­maz fakt­dır ki, Av­ra­si­ya əra­zi­sin­də heç bir öl­kə­nin İs­ra­il­lə Azər­bay­can qə­dər sıx və sə­mi­mi əla­qə­lə­ri yox­dur. Bu gün Azər­bay­can Cə­nu­bi Qaf­qaz re­gio­nun­da cid­di geo­si­ya­si və geo­iq­ti­sa­di pers­pek­tiv­lə­ri olan şək­siz li­der­dir. 25 il ər­zin­də İs­ra­il­lə Azər­bay­can ara­sın­da çox cid­di stra­te­ji tə­rəf­daş­lıq mü­na­si­bət­lə­ri ya­ra­nıb. İs­ra­il Azər­bay­ca­na hə­mi­şə bö­yük diq­qət və sə­mi­miy­yət­lə ya­na­şıb. Özü də tək­cə ona gö­rə yox ki, bu öl­kə­də heç vaxt an­ti­se­mi­tizm ol­ma­yıb və in­di də yox­dur. Rəs­mi Ba­kı baş­qa öl­kə­lər­də an­ti­se­mi­tiz­min hər han­sı tə­za­hür­lə­ri­ni də­fə­lər­lə pis­lə­yib və ye­nə pis­lə­yir".

A.Qut bil­di­rir ki, Azər­bay­can­dan fərq­li ola­raq, Er­mə­nis­tan fa­şiz­mi dir­çəl­dir: "Bu­nun­la əla­qə­dar Azər­bay­can Mil­li Elm­lər Aka­de­mi­ya­sı­nın Hü­quq və İn­san Haq­la­rı İns­ti­tu­tu­nun nü­fuz­lu ali­mi Moi­sey Bek­ke­rə is­ti­nad et­mək is­tər­dim. Bir ne­çə il bun­dan əv­vəl o, er­mə­ni ta­ri­xi­nə aid dərs­lik­lər­də və Er­mə­nis­ta­nın küt­lə­vi in­for­ma­si­ya va­si­tə­lə­rin­də "Daş­nak­sut­yun" təş­ki­la­tı­nın fə­al üz­vü, "Dro" lə­qə­bi ilə da­ha çox məş­hur olan er­mə­ni an­ti­se­mit Dras­ta­mat Ka­na­ya­nın tə­ri­fi­nin gö­yə qal­dı­rıl­ma­sı fak­tı­nı gös­tə­rib. Xa­tır­lat­maq ye­ri­nə dü­şər ki, Dro İkin­ci Dün­ya mü­ha­ri­bə­si il­lə­rin­də min­lər­lə yə­hu­di­nin məhv olun­ma­sın­da şəx­sən iş­ti­rak edib. Er­mə­ni eks­pert­lə­rin fik­rin­cə, bu qa­tı an­ti­se­mit və fa­şist, azad Er­mə­nis­tan uğ­run­da "mü­ba­riz" öl­kə­nin in­di­ki ha­kim dai­rə­lə­ri­nə öz­lə­ri­nin eks­pan­sio­nist plan­la­rı­na haqq qa­zan­dır­maq və bö­yü­mək­də olan nəs­li baş­qa xalq­la­ra nif­rət ru­hun­da tər­bi­yə et­mək üçün bir sim­vol ki­mi la­zım­dır.

Er­mə­ni­lər bir fa­şis­ti tə­rif­lə­mək­lə ki­fa­yət­lən­mə­di­lər. 2016-cı ilin may ayın­da er­mə­ni fa­şist an­ti­se­mit ge­ne­ral Njde­yə Er­mə­nis­ta­nın pay­tax­tın­da qo­yul­muş abi­də­nin rəs­mi açı­lış mə­ra­si­mi ke­çi­ril­di. Er­mə­ni fa­şist və an­ti­se­mit ge­ne­ral Njde­nin xa­ti­rə­si­nin "əbə­di­ləş­di­ril­mə­si" bia­bır­çı­lıq və Ho­lo­kost qur­ban­la­rı­nın xa­ti­rə­si­nə təh­qir­dir. Bu gün ar­tıq da­nıl­maz fakt­dır ki, Er­mə­nis­tan­da yə­hu­di­lər uzun il­lər bo­yu mə­nə­vi zo­ra­kı­lı­ğa mə­ruz qa­lır. Bu zo­ra­kı­lıq an­ti­se­mit ruh­lu ki­tab­la­rın dərc edil­mə­sin­də, te­le­vi­zi­ya­da an­ti­se­mit ve­ri­liş­lər gös­tə­ril­mə­sin­də, Ho­lo­kost qur­ban­la­rı­nın xa­ti­rə­si­nə İrə­van­da qo­yul­muş me­mo­ri­al löv­hə­nin də­fə­lər­lə mur­dar­lan­ma­sın­da ifa­də olu­nur. Er­mə­ni fa­şist və an­ti­se­mit ge­ne­ral Njde­yə abi­də qo­yul­ma­sı bir da­ha təs­diq edir ki, müa­sir Er­mə­nis­tan­da həm bi­zim xal­qın nü­ma­yən­də­lə­ri­ni, həm də so­vet əs­gər­lə­ri­ni məhv et­miş bu fa­şist­lə­rə pə­rəs­tiş kam­pa­ni­ya­sı təş­kil edi­lib". Bü­tün bun­lar isə İs­rai­lin Er­mə­nis­tan­la mü­na­si­bət­lə­ri­nə tə­sir­siz ötüş­mür.

Ta­hir TA­ĞI­YEV

Son xəbərlər