22/08/2017 20:42
728 x 90

Azər­bay­can Tür­ki­yə­nin qaz ba­za­rın­da - Ru­si­ya me­dia­sı­nın cid­di təh­lil­lə­ri ar­tır...

img

Ya­xın tez­lik­də is­tis­ma­ra ve­ril­mə­si göz­lə­nən TA­NAP qaz kə­mə­ri ener­ji ba­za­rın­da ta­mam fərq­li bir mən­zə­rə ya­ra­da­caq. Bu möv­qe­də olan eks­pert­lər bil­di­rir ki, bu kə­mər Azər­bay­ca­nın Tür­ki­yə və Av­ro­pa­nın ener­ji ba­zar­la­rın­da da­ha güc­lü möv­qe sa­hi­bi ol­ma­sı­na im­kan ve­rə­cək. Mə­sə­lə ilə bağ­lı Ru­si­ya­nın "li­fe.ru" say­tı ya­zır ki, Azər­bay­ca­nın Tür­ki­yə­nin ener­ji ba­za­rın­da ro­lu da­ha da ar­ta­caq.

Bu­nun­la ya­na­şı sayt onu da vur­ğu­la­yır ki, Azər­bay­can qa­zı­nın da­ha bö­yük həcm­də Tür­ki­yə­yə da­xil ol­ma­sı An­ka­ra üçün bir ne­çə cə­hət­dən sər­fə­li­dir. Əv­və­la, Azər­bay­can Tür­ki­yə­yə qa­zı da­ha ucuz sa­tır. İkin­ci bir tə­rəf­dən, Azər­bay­can qa­zı­nın bir his­sə­si Tür­ki­yə üzə­rin­dən Av­ro­pa­ya ge­də­cək və bu da Tür­ki­yə­nin tran­zit möv­qe­yi­ni da­ha da güj­lən­di­rə­cək. Nə­ha­yət, Azər­bay­can va­si­tə­si­lə Or­ta Asi­ya qa­zı­nın da Tür­ki­yə­yə nəq­li göz­lə­nir. Qeyd edi­lən­lər­lə ya­na­şı, "li­fe.ru" say­tı ya­zır ki, Azər­bay­can­dan ma­vi ya­na­ca­ğın id­xa­lı­na gö­rə Ru­si­ya türk ba­za­rın­da­kı pa­yı­nın üç­də bi­ri­ni iti­rə­cək. Ha­zır­da Ru­si­ya Tür­ki­yə­nin qaz eh­ti­ya­cı­nın 59, İran 19, Azər­bay­can 9, Əl­cə­za­ir 9, Ni­ge­ri­ya isə 7 fai­zi­ni tə­min edir. Gö­rün­dü­yü ki­mi, Ru­si­ya türk ba­za­rın­da he­ge­mon­dur. Am­ma Azər­bay­can üzə­rin­dən Tür­ki­yə­yə qaz axı­nı və­ziy­yə­ti təd­ri­cən də­yiş­mə­yə baş­la­ya­caq. Sayt onu da vur­ğu­la­yır ki, Tür­ki­yə həm də Av­ro­pa üçün qaz­pay­la­yı­cı öl­kə­lə­rin önün­də get­mək is­tə­yir. Elə in­di­nin özün­də də ye­ni is­ti­qa­mət­lər­də ener­ji mar­şrut­la­rı məhz Tür­ki­yə üzə­rin­dən Av­ro­pa­ya yö­nə­lir və bu sı­ra­da ilk ola­raq TA­NAP kə­mə­ri­nin adı çə­ki­lir. Bu ara­da TA­NAP-ın baş di­rek­to­ru Sal­tuk Düz­yol bil­di­rib ki, sö­zü­ge­dən qaz bo­ru kə­mə­ri­nin də­niz his­sə­si­nin ti­kin­ti­si­nə ma­yın so­nun­da baş­la­na­caq:"TA­NAP-ın Dar­da­nel bo­ğa­zın­dan ke­çə­cək 17,6 ki­lo­metr­lik də­niz his­sə­si­nin ti­kin­ti­si­nə may ayı­nın son­la­rın­da Asi­ya və Av­ro­pa qi­tə­lə­rin­də yer­lə­şən ti­kin­ti mey­dan­ça­la­rın­da baş­la­na­caq. Bo­ru­la­rın və fi­ber-op­tik ka­bel­lə­rin si­fa­ri­şi ar­tıq ve­ri­lib. Bo­ru­la­rın dü­zül­mə­si­nə bu ilin iyul ayı­nın or­ta­sın­da baş­la­na­caq və sen­tyab­rın or­ta­la­rın­da ye­kun­laş­dı­rı­la­caq. Fi­ber-op­tik ka­bel­lə­rin çə­kil­mə­si­nə isə ok­tyabr­da baş­lan­ma­sı və de­kab­rın əv­və­lin­də ye­kun­laş­dı­rıl­ma­sı plan­laş­dı­rı­lır. TA­NAP-ın də­niz his­sə­si üz­rə bü­tün me­xa­ni­ki iş­lə­rin isə 2018-ci ilin iyu­lun­da ba­şa çat­dı­rıl­ma­sı nə­zər­də tu­tu­lur".

Qeyd edək ki, TA­NAP-ın Əs­ki­şə­hə­rə qə­dər olan his­sə­si­nin 2018-ci ilin or­ta­sın­da is­tis­ma­ra ve­ril­mə­si nə­zər­də tu­tu­lur. Bo­ru kə­mə­ri­nə tə­ləb olu­nan ka­pi­tal xərc­lə­ri 8,5 mil­yard ABŞ dol­la­rı­dır. La­yi­hə üz­rə Azər­bay­can şir­kət­lə­ri­nin xərc­lə­ri­nin isə ümu­mi­lik­də 6,2 mil­yard dol­lar ola­ca­ğı nə­zər­də tu­tu­lur. Be­lə­lik­lə, TA­NAP-ın in­şa­sı sü­rət­lə re­al­la­şır və o, Azər­bay­ca­nın ener­ji ba­zar­la­rın­da möv­qe­yi­ni da­ha da güc­lən­di­rə­cək. Ey­ni za­man­da bu, Tür­ki­yə üçün də çox sər­fə­li­dir. Ru­si­ya Mil­li Ener­ge­ti­ka Təh­lü­kə­siz­li­yi Fon­du­nun eks­per­ti İqor Yuş­kov qeyd edir ki, Tür­ki­yə qaz­pay­la­yı­cı şə­bə­kə ol­maq plan­la­rı­nı hə­ya­ta ke­çir­mək üçün özü­nə müm­kün qə­dər da­ha çox qaz kə­mə­ri­nin çə­kil­mə­si­ni is­tə­yir: "Ru­si­ya­nın Bol­qa­rıs­ta­na çı­xar­maq is­tə­di­yi keç­miş "Cə­nub axı­nı" la­yi­hə­si­nin ye­ni­lən­mə­si türk­lər üçün əl­ve­riş­siz­dir. Av­ro­pa İt­ti­fa­qı isə Tür­ki­yə va­si­tə­si­lə tran­zit mə­sə­lə­si­nə çox diq­qət ye­ti­rir. Azər­bay­can qa­zı ar­tıq Tür­ki­yə va­si­tə­si­lə ge­dir. An­ka­ra İran qa­zı­nı da da­şı­ma­ğı plan­laş­dı­rır". Bu­nun­la Azər­bay­can özü­nün və Tür­ki­yə­nin ener­ji ba­zar­la­rın­da möv­qe­yi­ni da­ha da güc­lən­di­rir. Pro­ses­də Av­ro­pa da ma­raq­lı­dır. Av­ro­pa Ko­mis­si­ya­sı­nın Ener­ji Bir­li­yi üz­rə vit­se-pre­zi­den­ti Ma­roş Şef­ço­viç bil­di­rir ki, Xə­zər qa­zı­nın Av­ro­pa­ya çat­dı­rıl­ma­sı uzun müd­dət­dir gün­dəm­də­dir: "Bu­nun üçün mü­qa­vi­lə­lər im­za­la­nıb. Ar­tıq kon­kret ad­dım­lar atı­lır. "Şah­də­niz" ya­ta­ğı­nın ikin­ci mər­hə­lə­sin­də ha­sil olu­na­caq qa­zın nəq­li üçün TA­NAP, TAP ki­mi bö­yük in­fras­truk­tur la­yi­hə­lə­ri ic­ra olu­nur. Biz əmi­nik ki, Azər­bay­can qa­zı 2020-ci ilə qə­dər Av­ro­pa­ya çat­dı­rı­la­caq. Bu isə Av­ro­pa­nın qaz təc­hi­za­tı mən­bə­lə­ri­nin şa­xə­lən­di­ril­mə­sin­də va­cib ad­dım­dır". Şef­ço­viç "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi" la­yi­hə­si­nə yük­sək si­ya­si sə­viy­yə­də dəs­tək ol­du­ğu­nu vur­ğu­la­yıb. O qeyd edib ki, əsas ma­liy­yə qu­rum­la­rı da bu la­yi­hə­ni dəs­tək­lə­yir: "Bu, eti­bar və əmək­daş­lıq mü­hi­tin­dən irə­li gə­lir".

Şef­ço­vi­çin de­di­yi ki­mi, apa­rı­cı ma­liy­yə qu­rum­la­rı "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"nə tam eti­bar edir. Elə bu­nun nə­ti­cə­si­dir ki, "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi"nin mü­hüm qo­lu olan TA­NAP la­yi­hə­si­nin ti­kin­ti­si üçün Azər­bay­can döv­lə­ti­nin zə­ma­nə­ti­lə Bey­nəl­xalq Ye­ni­dən­qur­ma və İn­ki­şaf Ban­kı tə­rə­fin­dən "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi" QSC-yə ay­rıl­mış kre­dit xət­ti üz­rə bir ne­çə gün əv­vəl 146,3 mil­yon dol­lar məb­lə­ğin­də, elə­cə də Asi­ya İn­fras­truk­tur İn­ves­ti­si­ya Ban­kı tə­rə­fin­dən ay­rıl­mış kre­dit xət­ti üz­rə 219,5 mil­yon dol­lar məb­lə­ğin­də ikin­ci ma­liy­yə tran­şı baş tu­tub. Hər iki bey­nəl­xalq ma­liy­yə ins­ti­tu­tun­dan mü­va­fiq ola­raq 108,4 və 162,6 mil­yon dol­lar məb­lə­ğin­də ilk ma­liy­yə tran­şı ca­ri ilin fev­ral ayın­da ay­rı­lıb.

Bor­ca­lan qis­min­də çı­xış edən və səhm­lə­ri­nin 100 fai­zi Azər­bay­ca­na məx­sus olan "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi" QSC Azər­bay­can­dan Av­ro­pa­ya tə­bii qa­zın çat­dı­rıl­ma­sı üçün ha­zır­da in­şa­sı da­vam edən, uzun­lu­ğu 3 min 500 ki­lo­metr­dən çox olan və Av­ro­pa İt­ti­fa­qı tə­rə­fin­dən dəs­tək­lə­nən "Cə­nub Qaz Dəh­li­zi" bey­nəl­xalq qaz la­yi­hə­sin­də Azər­bay­ca­nın ma­raq­la­rı­nı təm­sil edən şir­kət­dir.

Ta­hir TA­ĞI­YEV

Son xəbərlər