27/04/2017 13:04
728 x 90

Ye­ni "ap­rel mü­ha­ri­bə­si"nin xo­fu Er­mə­nis­ta­nı bü­rü­yür - er­mə­ni­lə­rin gö­zü Ru­si­ya-İran-Tür­ki­yə-Qa­za­xıs­tan for­ma­tın­da...

img

Ca­ri il ər­zin­də Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da hər­bi əmə­liy­yat­la­rın bər­pa olu­na­ca­ğı­na da­ir bey­nəl­xalq miq­yas­da edi­lən xə­bər­dar­lıq­la­rın sa­yı son gün­lər­də ye­ni­dən artmaq­da­dır. Bu­na əsas sə­bəb ki­mi da­nı­şıq­lar yo­lu ilə mə­sə­lə­nin həl­li is­ti­qa­mə­tin­də hə­lə də han­sı­sa re­al ad­dım­la­rın atıl­ma­ma­sı və həm­sədr döv­lət­lə­rin fə­a­liy­yət­lə­ri­nin ya­rıt­maz­lı­ğı gös­tə­ri­lir.

Məhz be­lə şə­ra­it­də mü­ha­ri­bə­nin ye­ni­dən alov­la­na bi­lə­cə­yi də qa­çıl­maz sa­yı­lır. Ru­si­ya­lı si­ya­si şərhçi Va­dim Dub­nov da vur­ğu­la­yır ki, Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da bö­yük mü­ha­ri­bə ol­ma­sa da, ap­rel dö­yüş­lə­ri­nin tək­rar­lan­ma re­al­lı­ğı var. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, Ba­kı Alek­sandr Lap­şi­nin ekstra­di­si­ya­sı­na na­il ol­maq­la uğur­lu si­ya­sət yü­rüt­dü: "Azər­bay­can bu­nun­la ha­mı­ya gös­tə­rir ki, Dağ­lıq Qa­ra­bağ onun əra­zi­si­dir". Dub­nov qeyd edib ki, ap­rel mü­ha­ri­bə­si Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si­nə ümu­mi ya­naş­ma­nı də­yiş­di: "Bu ba­xım­dan, ye­ni mü­ha­ri­bə da­la­na di­rən­miş da­nı­şıq­la­rı ye­ni­dən can­lan­dı­ra bi­lər".

İn­di di­gər ək­sər ru­si­ya­lı po­li­to­loq­la­rın da ey­ni möv­qe­dən çı­xış et­mə­si­ni mü­şa­hi­də et­mək müm­kün­dür. Am­ma bu möv­qe­ni tək­cə rus si­ya­sət­çi­lər bö­lüş­mür. Elə bu gün­lər­də ABŞ-ın nü­fuz­lu Xa­ri­ci Əla­qə­lər Şu­ra­sı da Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si zo­na­sın­da hər­bi əmə­liy­yat­la­rın ye­ni­dən baş­la­ya­ca­ğı­nı proq­noz­laş­dır­dı­ğı­nı açıq­la­yıb. Şu­ra­nın ana­li­tik­lə­ri mü­ha­ri­bə ris­qi­nin ge­də­rək artdı­ğı­nı dü­şü­nür: "Va­si­tə­çi­lik səy­lə­ri­nin ta­ma­mi­lə if­la­sa uğ­ra­ma­sı, si­lah­lan­ma ya­rı­şı və atəş­kə­sin tez-tez po­zul­ma­sı şə­ra­i­tin­də Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da hər­bi əmə­liy­yat­la­rın ye­ni­dən baş­lan­ma­sı ris­qi da­im ar­tır". Ame­ri­ka­lı ana­li­tik­lə­rə gö­rə, ef­fek­tiv va­si­tə­çi­lik səy­lə­ri gös­tə­ril­mə­sə, atəş­kə­sin po­zul­ma­sı və ye­ni im­puls qa­za­nan gər­gin­lik Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si­ni ye­ni­dən alov­lan­dı­ra­caq. Nə­ti­cə­də Cə­nu­bi Qaf­qaz­da sta­bil­lik təh­did al­tın­da qa­la­caq. Bri­ta­ni­ya­lı ana­li­tik To­mas de Va­al bu ya­xın­lar­da Bey­nəl­xalq Sülh Na­mi­nə Kar­ne­gi Fon­du­nun rəs­mi say­tın­da dərc olu­nan mə­qa­lə­sin­də ap­rel mü­ha­ri­bə­si­nin ye­ni­dən tək­rar­lan­ma eh­ti­ma­lı­nın yük­sək ol­du­ğu­nu ya­zır­dı. Hər­bi əmə­liy­yat­lar baş­la­ya­ca­ğı təq­dir­də on­la­rın qar­şı­sı­nı al­ma­ğın çox çə­tin ola­ca­ğı­nı vur­ğu­la­yan ana­li­tik 2016-cı ilin ap­rel ayın­da Moskva­nın va­si­tə­çi­li­yi ilə tə­rəf­lə­rin hər­bi əmə­liy­yat­la­rın da­yan­dı­rıl­ma­sı ba­rə­də şi­fa­hi ra­zı­lıq əl­də et­di­yi­ni xa­tır­la­dıb. Es­pert qeyd edib ki, Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da ye­ni mü­ha­ri­bə­nin qar­şı­sı fə­al dip­lo­ma­tik ad­dım­lar­la alın­ma­lı­dır: "Cə­nu­bi Qaf­qaz­da ye­ni mü­na­qi­şə ha­mı, xü­su­si­lə sı­ra­vi er­mə­ni­lər üçün ən ar­zu­o­lun­maz perspek­tiv­dir. Çün­ki əks təq­dir­də mü­ha­ri­bə­nin epi­sentrin­də on­lar qa­la­caq".

Ye­ni mü­ha­ri­bə qor­xu­su bu gün bü­tün Er­mə­nis­ta­nı bü­rü­yüb. Xü­su­sən də ötən ilin son­la­rın­da Azər­bay­can Mü­da­fiə Na­zir­li­yi­nin er­mə­ni di­ver­si­ya qru­pu­nun məhv edil­mə­si­nin gö­rün­tü­lə­ri­ni yay­dıq­dan son­ra bu qor­xu ge­də­rək ar­tır. İn­di "Lra­gir" say­tı ya­zır ki, Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da və­ziy­yət ki­fa­yət qə­dər gər­kin­dir. Qeyd olu­nur ki, Ba­kı Qa­ra­bağ­da sta­tus-kvo­nu də­yiş­mək is­ti­qa­mə­tin­də cid­di ad­dım­la­ra strat ve­rib: "Qa­ra­bağ­da ge­niş­miq­yas­lı mü­ha­ri­bə­nin ol­ma­sı eh­ti­ma­lı yük­sək­dir. Bu eh­ti­mal İrə­van­da, po­li­to­loq­lar­la ya­na­şı, rəs­mi da­ir­lə­ri də na­ra­hat edir". Er­mə­ni po­li­to­loq Ri­çard Ki­ra­kos­yan da bir ne­çə gün əv­vəl be­lə bir açıq­la­ma ilə çı­xış et­miş­di ki, Qa­ra­bağ­da ən ya­xın za­man­lar­da ye­ni mü­ha­ri­bə baş­la­ya bi­lər: "Eh­ti­mal ki, bu, ap­rel­də ola­caq". Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, Qa­ra­bağ ət­ra­fın­da son da­nı­şıq­lar­da "Lav­rov pla­nı" mü­za­ki­rə olu­nur­du: "Plan bu əra­zi­lə­rin qay­ta­rıl­ma­sı­nı nə­zər­də tu­tur­du. Ru­si­ya və Azər­bay­can Er­mə­nis­tan ol­ma­dan bu mə­sə­lə­də ra­zı­laş­mış­dı. Ümu­miy­yət­lə, Ru­si­ya­nın əsas məq­sə­di Qa­ra­ba­ğa öz sülhmə­ram­lı­la­rı­nı yer­ləş­dir­mək­dir. Bu gün Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si ət­ra­fın­da dip­lo­ma­ti­ya da­la­na di­rə­nib və çox təh­lü­kə­li və­ziy­yət ya­ra­nıb. Bu, ya­xın gün­lər­də ye­ni mü­ha­ri­bə­nin baş­lan­ma­sı­na işa­rə­dir. Gü­man ki, ye­ni mü­ha­ri­bə ap­rel­də baş­la­ya bi­lər. Ye­ni mü­ha­ri­bə olar­sa, Azər­bay­can da­ha çox əra­zi əl­də edə­cək".

Di­gər er­mə­ni si­ya­si şərhçi Pa­vel Dal­lak­yan isə id­dia edir ki, Qa­ra­bağ­da ye­ni mü­ha­ri­bə­nin qar­şı­sı­nı Ru­si­ya, İran, Tür­ki­yə ala bi­lər. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, Dağ­lıq Qa­ra­bağ zo­na­sın­da ma­raq­la­rın toq­quş­ma­sı fə­al­la­şa­caq və Ru­si­ya, İran, Tür­ki­yə, həm­çi­nin, Qa­za­xıs­ta­nın özü be­lə sta­tus-kvo­nu də­yiş­mək üçün bir­gə hə­rə­kət edə­cək. Er­mə­ni şərhçi he­sab edir ki, As­ta­na­da Su­ri­ya da­nı­şıq­la­rı Dağ­lıq Qa­ra­bağ üçün ye­ni pre­se­dent ya­ra­dıb. İn­di bu qüv­və­lər də Qa­ra­bağ­da prob­le­min çö­zü­mü is­ti­qa­mə­tin­də re­al ad­dım­lar at­ma­sa, mü­ha­ri­bə qa­çıl­maz­dır.

Ta­hir TA­ĞI­YEV

Son xəbərlər