30/04/2017 13:06
728 x 90

Gür­cüs­ta­nın Qaz Kor­po­ra­si­ya­sı səhmlə­ri­nin 25 fa­i­zi Azər­bay­ca­nın əli­nə ke­çə bi­lər

img

Azər­bay­ca­nın ener­ji re­sursla­rı­nın dün­ya ba­zar­la­rı­na nəql olun­ma­sın­da əsas tran­zit öl­kə­lər­dən bi­ri olan qon­şu Gür­cüs­tan Ru­si­ya­nın "Qazprom" şir­kə­ti ilə ye­ni prob­lem­lər ya­şa­yır. Bu­nun sə­bə­bi Gür­cüs­tan əra­zi­sin­dən Er­mə­nis­ta­na ötü­rü­lən tə­bii qa­zın tran­zit haq­qı ilə bağ­lı­dır. Be­lə ki, tran­zit haq­qı­nın han­sı qay­da­da ödə­nil­mə­si ilə bağ­lı tə­rəf­lər ara­sın­da cid­di an­la­şıl­maz­lıq­lar qey­də alı­nır.

Qeyd edək ki, "Qazprom" Gür­cüs­tan əra­zi­sin­dən keç­mək­lə Er­mə­nis­ta­na nəql et­di­yi tə­bii qa­zın 10 fa­i­zi həc­min­də Gür­cüs­ta­na "ma­vi ya­na­caq" ve­rir­di. Bu mü­qa­vi­lə­nin müd­də­ti 2016-cı il de­kab­rın 31-də ba­şa ça­tıb. Ha­zır­da Er­mə­nis­ta­na tə­bii qa­zın nəq­li əv­vəl­ki qay­da­da da­vam edir. Ar­tıq "Qazprom"la Gür­cüs­tan tə­rə­fi ara­sın­da iki də­fə da­nı­şıq­lar nə­ti­cə­siz ba­şa ça­tıb. "Qazprom" Er­mə­nis­ta­na sat­dı­ğı qa­zın Gür­cüs­tan əra­zi­sin­dən nəq­li­nə gö­rə gür­cü tə­rə­fi­nə pul kom­pen­sa­si­ya­sı­nın ödə­nil­mə­si­ni tək­lif edir. Gür­cüs­tan isə əv­vəl­ki ki­mi Er­mə­nis­ta­na ötü­rü­lən "ma­vi ya­na­cağ"ın ümu­mi həc­mi­nin 10 fa­i­zi­ni tə­ləb edir. İn­di­yə qə­dər bu is­ti­qa­mət­də apa­rı­lan da­nı­şıq­lar han­sı­sa nə­ti­cə ver­mə­yib.

Gür­cüs­tan baş na­zi­ri­nin mü­a­vi­ni, ener­ge­ti­ka na­zi­ri Ka­xa Ka­lad­ze tə­rəf­lər ara­sın­da da­nı­şıq­la­rın da­vam edə­cə­yi­ni bil­di­rib. O de­yib ki, öl­kə­si­nin möv­qe­yi də­yiş­məz qa­la­caq: "Ru­si­ya tran­zit haq­qı ola­raq Gür­cüs­ta­na ver­di­yi 10% tə­bii qa­zı pul­la əvəz­lə­mək is­tə­yir. Gür­cüs­tan isə öl­kə əra­zi­sin­dən nəql olu­nan tə­bii qa­zın tran­zit haq­qı ki­mi pul is­tə­mir və tə­bii qa­zın 10%-ni is­tə­yir". Am­ma ha­di­sə­lə­rin ge­di­şi gös­tə­rir ki, "Qazprom" möv­qe­yin­də qə­tiy­yən də­yi­şik­lik et­mək is­tə­mir. Bu fon­da tə­rəf­lər ara­sın­da zid­diy­yə­tin get­dik­cə da­ha da də­rin­ləş­mə­si is­tis­na olun­mur. Gür­cüs­tan baş na­zi­ri­nin mü­a­vi­ni, iq­ti­sa­diy­yat və da­vam­lı in­ki­şaf na­zi­ri Ge­or­gi Qa­xa­ri­ya da bil­di­rib ki, öl­kə­si möv­qe­yin­də də­yi­şik­lik et­mə­yə ha­zır­laş­mır. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, məq­səd tə­bii qaz və ener­ji ba­za­rı­nı şa­xə­lən­dir­mək, bu za­man Gür­cüs­ta­nın ma­raq­la­rı­nı yük­sək sə­viy­yə­də qo­ru­maq­dır:"Ar­tıq bir ne­çə də­fə Gür­cüs­ta­nın tə­bii qaz tə­mi­na­tın­da mü­əy­yən prob­lem­lər ya­şa­nıb və risqlə üz­ləş­mi­şik. Bu­nun tək­rar olun­ma­ma­sı üçün bü­tün tə­rəf­lər­lə da­nış­ma­lı­yıq. Da­xi­li ba­za­rı­mı­zın şa­xə­lən­di­ril­mə­si­nə na­il ol­ma­lı­yıq". Na­zir "Qazprom"un Er­mə­nis­ta­na ver­di­yi tə­bii qa­zın Gür­cüs­tan əra­zi­sin­dən nəq­li­nə gö­rə Gür­cüs­ta­na pul ödə­mə­si mə­sə­lə­si­lə bağ­lı de­yib: "Qar­şı­ya qo­yu­lan məq­sə­də na­il olun­ma­sı, ba­za­rın şa­xə­lən­di­ril­mə­si və Gür­cüs­tan iq­ti­sa­diy­ya­tı­nın in­ki­şa­fı na­mi­nə hər şey müm­kün­dür". Am­ma ener­ge­ti­ka na­zi­ri Ka­xa Ka­lad­ze vur­ğu­la­yıb ki, öl­kə­si növ­bə­ti da­nı­şıq­lar­da da öz möv­qe­yin­də qa­la­caq: "Gür­cüs­tan­la Azər­bay­can ara­sın­da im­za­lan­mış mü­qa­vi­lə­yə əsa­sən SO­CAR-dan tə­bii qaz alı­nır. Am­ma bu, öl­kə­nin "ma­vi ya­na­cağ"a olan tə­lə­ba­tı­nı tam ödə­mir. Ha­zır­da Gür­cüs­tan­da əha­li­nin tə­bii qa­za olan tə­lə­ba­tın­da prob­lem yox­dur. Am­ma və­ziy­yət də­yi­şə bi­lər".

İq­ti­sad­çı ekspertlər he­sab edir ki, Gür­cüs­tan öz əra­zi­sin­dən qa­zın nəq­li­nə gö­rə pul al­maq­la əra­zi­si­nin bir his­sə­si­ni "ma­vi ya­na­caq"sız qo­ya bi­lər. Ona gö­rə də hö­ku­mət bu mə­sə­lə­də gü­zəş­tə ge­də bil­məz. Dün­ya ba­za­rın­da qiy­mət­lər də­yi­şir və "Qazprom"un ödə­di­yi pul­la SO­CAR və ya di­gər bey­nəl­xalq şir­kət­dən qaz al­maq müm­kün ol­ma­ya­caq. Ekspertlə­rin fik­rin­cə, bu və­ziy­yət­də Gür­cüs­ta­nın kö­mə­yi­nə yal­nız Azər­bay­can gə­lə bi­lər. Çün­ki öl­kə­də tə­bii qaz ha­si­la­tı artma­ğa baş­la­yır və bu, gür­cü tə­rə­fi­nə əla­və qaz sa­tı­şı­na im­kan ve­rir. Di­gər tə­rəf­dən, be­lə və­ziy­yət  Gür­cüs­ta­nın Neft-Qaz Kor­po­ra­si­ya­sı­nın səhmlə­ri­nin 25 fa­i­zi­nin sa­tı­şın­da mü­hüm rol oy­na­ya bi­lər. Ha­zır­da bu səhmlə­rə iki əsas id­di­a­lı tə­rəf var. Bun­lar­dan bi­ri Gür­jüs­ta­nın an­la­şa bil­mə­di­yi "Qazprom", di­gə­ri isə SO­CAR-dır. İn­di­ki və­ziy­yət­də SO­CAR-ın bu səhmlə­ri al­maq şansla­rı get­dik­cə ar­tır. Qeyd edək ki, Neft-Qaz Kor­po­ra­si­ya­sı­nın səhmlə­ri­nin 25%-nin sa­tı­şa çı­xa­rı­la­ca­ğı­nın elan edil­mə­si Er­mə­nis­tan tə­rə­fi­nin cid­di na­ra­hat­lı­ğı­na sə­bəb olub. Er­mə­nis­ta­nın na­ra­hat­lı­ğı­nı də­rin­ləş­di­rən mə­qam­lar­dan bi­ri də odur ki, qon­şu öl­kə­nin və­tən­daş cə­miy­yə­ti Gür­cüs­ta­nın döv­lət şir­kə­ti­nin səhmlə­ri­nin Ru­si­ya nə­hən­gi­nə sa­tıl­ma­sı­nın yol­ve­ril­məz ol­du­ğu­na işa­rə edir. Be­lə olan hal­da po­ten­si­al alı­cı qis­min­də yal­nız SO­CAR çı­xış edə bi­lər.

Ekspert Gi­ya Xu­xaş­vi­li isə bil­di­rir ki, han­sı­sa şir­kət tə­rə­fin­dən kor­po­ra­si­ya­nın səhmlə­ri­nin 25%-nin alın­ma­sı ona şir­kə­tin fə­a­liy­yə­ti­nə nə­za­rət et­mək im­ka­nı ver­mir: "SO­CAR bey­nəl­xalq sə­viy­yə­də ta­nı­nan şir­kət­dir və öz re­pu­ta­si­ya­sı­na bö­yük önəm ve­rir. Söh­bət bey­nəl­xalq öh­də­lik­lər çər­çi­və­sin­də fə­a­liy­yət gös­tə­rən şir­kət­dən ge­dir. Er­mə­nis­ta­nın təş­vi­şi­ni an­la­yı­ram, la­kin on­la­rı əmin et­mək is­tə­yi­rəm ki, səhmlə­rin sa­tı­şı Er­mə­nis­ta­na qaz nəq­li­nə tə­sir et­mə­yə­cək". Am­ma er­mə­ni­lər bu möv­qe­ni bö­lüş­mür və Azər­bay­ca­nın, səhmlə­ri ala­ca­ğı təq­dir­də, on­la­rın qaz­la tə­mi­na­tı üzə­rin­də nə­za­rə­ti  ələ ke­çi­rə­cə­yi­ni bə­yan edir­lər.

Na­hid SA­LA­YEV

Son xəbərlər