Avropa İttifaqının 2012-ci il iyulun 1-dən İran neftinə embarqo qoyması və bunun nəticələri ilə bağlı siyasi və iqtisadi mərkəzlərdə ən müxtəlif səpkidə müzakirələr aparılmaqda, hadisələrin inkişaf ssenerisi cızılmaqdadır. Bununla bağlı dünya mediasında da olduqca maraqlı fikirlər səslənir. Diqqət yetirilən ilk əsas məqam ondan ibarətdir ki, Avropa İttifaqının qərarı artıq dünya birjalarına da təsir göstərib. Belə ki, "qara qızıl"ın qiyməti bahalaşmağa başlayıb.

   Məsələ ilə bağlı "Times" qəzeti yazır ki, baş verənlərə rəğmən, Qərb dünyasının "qorxu respublikası" adlandırdığı İrana qarşı nəşrdə dərc olunan məqalədə bildirilir ki, öz vətəndaşlarının ən adi haqlarını əzən bir rejimin nüvə proqramının dinc məramlı olması heç də inandırıcı deyil. Almaniyada çıxan "Şpigel" jurnalı ekspertlərinin fikrincə isə, Brüsselin qərarından daha çox Avropanın özü ziyan çəkəcək: "İran amerikalı və avropalı istehlakçılarını itirsə də, bundan ölkə iqtisadiyyatı cüzi itkiyə məruz qalacaq, çünki Hindistan, Çin və Cənubi Koreya İran neftindən imtina etmək niyyətində deyil. Qərbə daşınacaq yanacağa qoyulan qadağa qara bazarı fəallaşdıracaq ki, bu da öz növbəsində regionda qeyri-sabit vəziyyət yaradacaq. "Sanksiyalardan İranın yalnız kiçik və orta biznesi zəifləyəcək, dövlət isə əksinə, güclənmiş olacaq"... "Finansial times" qəzeti isə embarqonun Tehranı nüvə araşdırmalarından uzaqlaşdırmayacağını yazıb. Məqalə müəlliflərinin fikrincə, belə olan halda planet iki qorxulu ssenari ilə qarşılaşa bilər. Ya İran atom silahı istehsal edərək düşmənlərinə tutarlı cavab verəcək, ya da Birləşmiş Ştatlar və Avropanın birgə qüvvələri özlərinin keçmiş müttəfiqinə qarşı hərbi əməliyyata başlayacaq. Bundan başqa, embarqoya start verilməsi ilə neftin qiyməti kəskin artacaq ki, bu da inkişaf etmiş dövlətlərin ümumdaxili məhsulunun həcminə mənfi təsirini göstərəcək.

   İngiltərənin "Guardian" qəzeti isə Avropa İttifaqının İran neftinə qoyduğu embarqonun iyunun 1-ə qurulan saatlı bomba kimi qəbul olunduğunu yazır və vurğulanır ki, Avropa neftə olan tələbatının 20 faizini İran hesabına ödəyir: "Eyni tarixdə ABŞ-ın İran neftinin dünya maliyyəçisini hədəfə alan sanksiyaları dövriyyəyə girəcək. İran Asiyaya bir miqdar neft ixrac edə biləcək. Amma böyük miqdarda satış etmək üçün qiymət endiriminə getmək məcburiyyətində qalacaq. Əvvəlki sanksiyalardan fərqli olaraq, budəfəki neft embarqosu hər bir İran vətəndaşına təsir edir və hakimiyyətə qarşı bir təhdid formalaşdırır".

   Qəzet daha sonra yazır ki, Tehran bu cür addımların müharibə elan edilməsi mənası daşıyacağını bəyan etmişdi: "Bəzi Qərb hüquqşünasları da eyni fikirdədir. Amerikanın təyyarədaşıyan gəmisinin bazar günü Hörmüz boğazından toqquşma olmadan keçməsi bu günlük mümkündür. Amma neft embarqosu qüvvəyə mindikdən sonra vəziyyət gərginləşməyə başlayacaq. Amerikanın bölgədəki hərbi varlığını gücləndirməyə başladığı bir vaxtda İran İnqilab Ordusu Hörmüzdə hərbi təlimlərə başlayacağını bəyan edir".

   Xatırladaq ki, İranın bütün hədələyici addımları Qərbdə heçə sayılır və bunun nəticəsidir ki, ABŞ prezidenti Barak Obama növbəti dəfə İranın ünvanına təhdidedici bəyanat səsləndirib. Onun sözlərinə görə, Amerika İranın nüvə proqramının reallaşdırılmasına mane olmaq üçün istənilən təzyiq vasitəsinə əl atacaq: "ABŞ İranın nüvə silahı hazırlamasına mane olmaq fikrində qətidir və bu yolda hər hansı vasitəni istisna etmirəm". Xatırladaq ki, ABŞ və İsrail, İranın nüvə proqramının hərbi xarakter daşıya biləcəyini əsas gətirərək, rəsmi Tehranı hərbi zərbələr endirməklə təhdid edib.

   Vəziyyətin ciddiliyini anlayan İran indi özünü daha çox danışıqlar tərəfdarı kimi göstərməyə çalışır. Lakin bunun üçün şərtlər də irəli sürür. Məsələn, İran Məclisinin Xarici siyasət və milli təhlükəsizlik komissiyasının rəhbəri Əlaəddin Burucerdi bildirib ki, Qərb nüvə proqramı üzrə İran ilə danışıqları bərpa etməkdə maraqlıdırsa, siyasi oyunları dayandırmalıdır: "İran nüvə proqramı üzrə danışıqları hər zaman bərpa etməyə hazır olduğunu bəyan edib, bununla belə, bu məsələdə ilkin şərt irəli sürülməməlidir". İrana qarşı yeni sanksiyalar paketinin qəbul olunması ilə bağlı İran XİN-in nümayəndəsi Ramin Mehmanpərəst bəyanatla çıxış edib. O bu sanksiyaları ədalətsiz və məntiqsiz adlandırıb: "Avropa ölkələri ABŞ-ın maraqlarına deyil, öz maraqlarına xidmət etməlidir. Ortaq məxrəcə sanksiyalar tətbiq etməklə deyil, yalnız konstruktiv danışıqlar yolu ilə nail olmaq mümkündür. Avropa İttifaqının ABŞ-ın təşəbbüsü ilə İrana qarşı qəbul etdiyi birtərəfli sanksiyalar ədalətsizdir və iflasa uğrayacaq". R.Mehmanpərəst qeyd edib ki, belə tədbirlər İranın sülh nüvə proqramının həyata keçirilməsinin qarşısını ala bilməz.

   O bildirib ki, Avropa İttifaqı qərarı ABŞ-ın siyasi təzyiqi altında qəbul edib və quruma üzv dövlətlərə öz maraqları çərçivəsində davranmalarını məsləhət görüb: "Görünür, Amerika hakimiyyəti Tehrana siyasi təzyiq göstərmək bəhanəsi ilə Avropadakı rəqiblərinin iqtisadi potensialını zəiflətmək üçün addımlar atır". Onun sözlərinə görə, neft embarqosu İrana ciddi təsir göstərməyəcək: "Avropanın hansısa istehlakçısı İrandan neftin idxalını dayandırmaq niyyətini bildirsə, dərhal digər istehlakçı ilə əvəz ediləcək".