Məlum həqiqətdir ki, son bir neçə ildə Azərbaycanda insanların qida rasionunda ciddi dəyişiklik baş verib. Qida rasionunun düzgün qurulmaması isə son nəticədə bir sıra xəstəliklərin yaranmasına təkan verib. Burada geni dəyişdirilmiş ərzaq növlərinin qida rasionuna daxil edilməsi, eləcə də ərzaq bahalaşması az rol oynamayıb.

   Bu arada Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov bildirib ki, 2010-cu ildə Azərbaycanda insanların ən çox istifadə etdiyi ərzaq məhsulları un və un məmulatı olub. Çörək burada üstünlük təşkil edib. Onun sözlərinə görə, bu, insanların alıcılıq qabiliyyətinin aşağı olması ilə bağlıdır: "Nəticədə istehlakçıların istifadəsindən bəzi ərzaq malları yoxa çıxır. Bizləri çox ət yeyən kimi tanısalar da, ət istehlakına görə azərbaycanlılar dünya ölkələri sırasında xeyli geridə qalır. Bizim rasionumuzdan bəzi məhsullar çıxır. Məsələn, kürü, ağ balıq, nərə balığı növləri, ekoloji cəhətdən təmiz ərzaq növlərini orta və kasıb təbəqənin almaq gücü yoxdur. Hətta bəzi sitrus meyvə növləri də bu təbəqəyə aid deyil".

   Eyyub Hüseynov "modern.az" saytına açıqlamasında belə bir məqama da diqqət çəkib ki, XVII əsrədək qara kürü kasıb kəndli yeməyi sayılırdı. Lakin sonralar əvvəlcə rus çarlarının, ardınca isə Avropa aristokratlarının süfrəsinə yol tapan qara kürü indi dünyanın ən ləziz və delikates ərzaq növü sayılır. Normal qidalanmaq üçün hər bir insanın qida rasionunda, digər ət növlərilə yanaşı, balıq və balıq məhsulları da olmalıdır. Hər bir adam ildə 18-20 kq balıq əti, o cümlədən 150-200 qram qara kürü yeməlidir. Azərbaycanda isə qara kürü yemək çoxları üçün əlçatmazdır.

   Bununla yanaşı, qarşıdakı dövr ərzində qida rasionunda yaşanan dəyişikliklərin davam edəcəyi gözlənir. Buna əsas səbəb ekoloji cəhətdən təmiz məhsulların bir qədər də bahalaşacağının prqonozlaşdırılmasıdır. Bu sıraya daha çox kənd təsərrüfatı məhsulları şamil olunur. Kənd təsərrüfatı məhsullarının bahalaşma tendensiyası təkcə Azərbaycanda yox, bütün dünyada özünü göstərir. Məsələn, BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı ilə birgə hazırladığı və bir müddət əvvəl açıqlanan "2010-2019-cu illər üzrə kənd təsərrüfatı proqnozu" hesabatında göstərilir ki, cari ilin ilk yarısında dünya bazarlarında kənd təsərrüfatı məhsullarının əsas növlərinin qiyməti düşüb. Hesabata görə, qiymətlərin ucuzlaşmasına baxmayaraq, ərzaq səbətinin orta dəyəri 2002-2004-cü illərlə müqayisədə 69 faiz yüksəkdir.

   Ekspertlərə görə, dənsiz bitkilərin yüksək qiyməti, xüsusən də inkişaf etməkdə olan ölkələrdə ərzaq idxalına çəkilən xərcləri yüksək səviyyədə saxlayıb. Cari ilin əvvəlindən indiyə qədərki vəziyyətin təhlili göstərir ki, ölkəmizdə də ərzaq məhsulların bahalaşması yaşanır. Buraya idxal olunan kənd təsərrüfatı məhsulları da daxildir.Təhlillər göstərir ki, son aylarda ən çox bahalaşan ərzaq məhsulları kimi kərə yağı, şəkər tozu, süd, qənnadı məmulatları, düyü çıxış edir. Məsələn, faktdır ki, Yeni Zelandiya istehsalı olan kərə yağı ilin əvvəli ilə müqayisədə 15 faizədək bahalaşıb. Almaniya və Fransa istehsalı olan kərə yağları daha çox bahalaşıb. Həmin malların qiyməti son aylarda 20 faizə kimi yüksəlib.

   Daha bir maraqlı fakt isə ondan ibarətdir ki, bahalaşan malların bir çoxu yerli istehsala aid olunur. Bunlara konkret misal olaraq qarğıdalı və günəbaxan yağları, qənd, şəkər tozu, qənnadı məmulatları, süd və süd məhsullarını göstərmək olar. Ekspertlər belə məhsulların qiymətinin artımı üçün hər hansı səbəb olmadığını bildirir. Çünki ölkədə həmin məhsulların alınması üçün xammala ödənilən xərc artmayıb.

   Proqnozlara görə, 2010-cu ildə Azərbaycanda orta illik inflyasiya 6-7 faiz təşkil edəcək. Ekspertlər isə bahalaşmanın daha böyük rəqəmlərlə ifadə olunacağını istisna etmir. Bunun səbəblərinə toxunan ekspertlər bildirir ki dünya neft bazarında bahalaşma müşahidə edilir. Neftin dünya bazar qiymətinin artması nəticəsində neft sektorundan büdcəyə ödənilən vergilərin həcmində artımlar var.

   Bu isə büdcənin gəlirlər və xərclər hissəsinin artımına səbəb ola bilər. Eləcə də neftin qiymətinin qalxması ölkəyə gətirilən məhsulların qiymətinin artmasına - idxal inflyasiyasının yaranmasına gətirib çıxarır.

   Beləliklə, qarşıdakı dövr ərzində idxal məhsullarının qiymətinin bir qədər də artımı gözlənir. Yerli istehsal məhsullarını bahalaşması isə vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. Təbii ki, bütün bunlar istər-istəməz insanların qida rasionuna da təsir edir və onun daha da kasıb xarakter daşımasına səbəb olur.