Türkiyənin "Referans" qəzeti PKK terror təşkilatının hələ layihə şəklində olan, lakin reallaşması üçün müəyyən əməli addımlar atılan "Nabukko"nu hədəfə alması ilə bağlı maraqlı məlumat yayıb. PKK-nın Ankaraya enerji təzyiqlərini gücləndirdiyini yazan qəzet bildirir ki, son bir ayda PKK İrandan Türkiyəyə gələn təbii qaz kəmərini iki dəfə partlada bilib.

   Partlayış səbəbindən İrandan Türkiyəyə təbii qaz nəqli dayandırılıb. Bərpa işlərinə bir həftə tələb oluna bilər. Bu haqda qaz kəmərinin operatoru olan Türkiyənin BOTAŞ şirkəti xəbər verib. Qeyd olunduğu kimi isə, son 1 ay ərzində ikinci dəfədir ki, kəmərin partlaması qaz ixracını dayandırır.

   Xatırladaq ki, bundan əvvəl iyulun 21-də həmin xətdə partlayış olmuşdu. O zaman qaz təchizatının bərpa edilməsinə 10 gün tələb edilmişdi. Həmin partlayışın da arxasınad PKK-nın durduğu bildirilir. Sözügedən terror təşkilatı özü bu barədə hər hansı açıqlama yaymayıb. Lakin bundan əvvəl PKK silahlıları neft və qaz kəmərləri üzərinə hücumlara görə məsuliyyəti üzərinə götürmüşdü.

   İndi PKK-nın enerji xətlərini hədəfə almasına xüsusi diqqət çəkən "Referans" qəzeti yazır ki, terror təşkilatının qaz daşıyan kəmərləri partlatması konkret məqsədə xidmət edir. Qəzet bildirir ki, həl əiyulun 21-də İrandan gələn qaz kəməri partladılanda "Şimali İraq Gündəliyi" adlanan qəzetdə "PKK "Nabukko"nu vurdu" adı altında xəbər yayıldı. Daha sonra "Nabucco Gas Pipeline İnternational" şirkəti tərəfindən Türkiyə-Gürcüstan, Türkiyə-İraq sərhədlərində ötürücü xətlərin inşa ediləcəyinə dair qərar açıqlandı və yenə enerji xətlərinə qarşı terror törədildi. Qəzet yazır ki, terror təşkilatının hədəfi Türkiyənin enerji dəhlizi olmaq imkanlarının qarşısını almaqdır. "Referans" vurğulayır ki, PKK Azərbaycan, Türkmənistan və İraq qazına güvənən "Nabukko" layihəsini də ciddi təhlükə altında qoyur və bu, təşkilatın əsas hədəfləri sırasında yer alır. Qəzet bildirir ki, bununla PKK Rusiyanın enerji asılılığından xilas olmaq istəyən Avropaya, eləcə də ABŞ-a ciddi bir mesaj göndərir.

   Beləliklə aydın olur ki, PKK "Nabukko" vasitəsilə Azərbaycan qazının Türkiyə üzərindən keçməsinə ciddi maneə yaratmaq niyyətindədir. Belə bir vaxtda Türkiyənin enerji və təbii ehtiyatlar naziri Taner Yıldızın verdiyi açıqlamalar da xüsusi maraq doğurur. Onun sözlərinə görə, hazırda "Nabukko" üçün üç tədarükçü ölkə nəzərdə tutulur. Nazir bildirib ki, bunlardan ikisi - Azərbaycan və İraq ən aktual tədarükçülərdir. Digər tədarükçü isə Türkmənistandır. Nazirin sözlərinə görə, "Nabukko" kəmərinə üç təməl nöqtədən qaz nəql oluna bilər: "Bunlardan birincisi Gürcüstan sərhədindən Azərbaycan qazının girişidir. Biz ötən həftə Bakıda da bu məsələni geniş müzakirə etmişik. İkincisi isə İraqın şimalından qaz nəqlidir. İraq rəhbərliyi "Nabucco" üçün qazın həcmini 15 milyard kubmetrə çatdıracağını da bəyan edib. Üçüncü nöqtə ilə bağlı, yəni Türkmənistan qazının nəqlinə dair danışıqlar isə davam edir".

   Xatırladaq ki, Türkmənistanın "Nabukko" layihəsinə qoşulması ilə bağlı sazişin imzalanması bir müddət əvvəl təxirə salınıb. "Nabukko" layihəsinin səhmdarlarından olan RWE enerji konserninin təhcizat və ticarət şöbəsinin direktoru Ştefan Yudiş da bunu təsdiqləyib. RWE-nin İdarə heyətinin sədri Yurgen Qrossmanla birgə Türkmənistan rəhbərliyi ilə görüşən Yudiş bildirib ki, rəsmi Aşqabad layihəyə qoşulmaqla bağlı siyasi qərar verən kimi sazişi imzalayacaq: "Amma bu, bizim ümid elədiyimiz vaxtda - 2010-cu ildə baş verməyə bilər". Türkmənistan qaz ehtiyatlarının zənginliyinə görə dünyanın 4-cü ölkəsi olsa da, hələ ki, Rusiyadan keçmədən Avropaya qaz ixrac edəcək "Nabukko" layihəsilə bağlı siyasi qərarını açıqlamayıb.

   Lakin "Nabukko" layihəsinin indi reallaşma ehtimalı daha çoxdur. Belə ki, burada iştirak etmək istəyən dövlətlərin sayı artıb. Məsələn, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) IPIC dövlət konserni "Nabukko" qaz kəməri layihəsinə qoşulmaq imkanlarını nəzərdən keçirir.

   "Financial Times Deutschland" qəzeti yazır ki, BƏƏ-nin dövlət investisiya konserni olan IPIC bu haqda yekun qərarını payızda verə bilər. Xatırladaq ki, IPIC artıq "Nabucco" layihəsinin iştirakçısıdır. Məsələ ondadır ki, o, layihənin reallaşdırılmasında iştirak edən Avstriyanın OMV neft-qaz konserninin səhmlərinin 20%-nə sahibdir

   BH-Gas Bosniya Milli Şirkətinin rəhbəri Almir Bekareviç isə bildirir ki, təhlükəsizlik baxımından ölkəsinin qaz təchizatı iki istiqamətdən - "Nabukko" qaz kəməri və TAP-dan (Transadriatik qaz kəməri) mümkün olmalıdır. O qeyd edib ki, BH-Gas şirkəti qaz tədarükünün diversifikasiyasını və Bosniyanın istehlak üçün bütün lazımi karbohidrogen həcmini (ildə 350 mln. kubmetr) aldığı Rusiyadan asılılığını azaltmağı planlaşdırır. Hazırda Bosniya rus qazını Ukrayna, Macarıstan və Serbiya ərazisindən qəbul edir.

   Bekareçivin sözlərinə görə, BH-Gas şirkəti "Botas"ın tərəfdaşlığı ilə "Nabucco" və TAP layihələrinə qoşulmaq niyyətindədir. "Botas" şirkətinin nümayəndəsi Fazil Senel isə öz növbəsində bəyan edib ki, Bosniyanın "Nabukko" və TAP layihələrində iştirakı barədə Qarşılıqlı Anlaşma Memorandumu gələn ayın axırında imzalayacaqlar. Lakin belə bir vaxtda "Nabukko" üçün PKK təhlükəsinin artması kəmər ətrafında hələ də böyük geosiyasi oyunların getdiyini təsdiq edir.