İranda bu məhsula tələbatın artımı tikinti bazarında daha ağır durum yarada bilər
.jpg)
Son dövrlərdə ölkənin tikinti malları bazarında müəyyən bahalaşma qeydə alınmaqdadır. Bahalaşma özünü daha çox dəmir məmulatlarında və idxal mallarında göstərməkdədir. Ümumiyyətlə isə, cari ilin apelindən başlayaraq yaşanan qiymət artımına daha çox səbəb göstərilən amil ölkədə baş verən təbii fəlakətlə əlaqəli olub.
Belə ki, təbii fəalakət yaşanmasından sonra mənzilini itirən sakinlərin evlə təmin olunması istiqamətində hökumət tərəfindən atılan addım tikinti bazarını müəyyən qədər canlandırıb. Hökumətin yeni evlər inşa etməsi tikinti materiallarına tələbatın müəyyən qədər artmasına rəvac verib.
Lakin tikinti materiallarının bahalaşmasına təkcə qeyd edilən məsələ yol açmır. Araşdırmalar göstərir ki, hazırda tikinti materialları bazarında dəmir məmulatları digərlərinə nisbətən daha sürətlə bahalaşmaqdadır. Bu özünü, daha çox, armaturun qiymətində büruzə verir.
"Əmlak Bazarı İştirakçıları" İctimai Birliyinin nümayəndəsi Ramin Osmanov da hesab edir ki, armatur və bəzi dəmir əşyalarının qiymətində kəskin artım müşahidə olunur. Ekspert bildirir ki, bu gedişlə armaturun qiyməti 2 dəfəyədək arta bilər. Hesablamalara görə, hazırda tikinti materialları bazarında armaturunu xüsusi çəkisi təxminən 30 faiz təşkil edir. Ötən ilin müvafiq dövründə bazarda armaturun bir tonu 510 manata təklif olunub. hazırda isə bu qiymət 700 manata çatır. Armaturun qiymətinin artımına əsas səbəblərdən biri isə İranda Azərbaycanın bu məhsuluna tələbatın artmasıdır. Hesab edilir ki, Azərbaycanda istehsal olunan armaturun intensiv şəkildə İrana ixrac olunması yaxın 2-3 ildə ölkəmizdə xammala ehtiyacı artıracaq.
Ramin Osmanov "Exo" qəzetinə açıqlamasında bildirir ki, armaturun qiymətinin bahalaşmasına rəvac verən səbəb məhz bu məhsula İranda ciddi tələbin yaranmasıdır. Halbuki, Azərbaycanın özündə sözügedən məhsula tələb dəyişməyib. Buna əsas səbəb ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə Azərbaycanın tikinti bazarında hər hansı ciddi dəyişikliyin qeydə alınmamasıdır.
Xatırladaq ki, ölkədə artmaturun əsas istehsalçısı "Bakı Steel Kompani"dir. Ötən il yaşanan qlobal böhrana Azərbaycanın maliyyə sistemi davam gətirsə də, onun təsiri, bəzi müəssisələrlə yanaşı, "Bakı Steel Kompani"dən də yan keçmədi. Nəticədə keçən ilin əvvəllərində Azərbaycanın tanınmış müəssisələrindən olan bu şirkət fəaliyyətini dayandıraraq işçilərinin böyük hisəsini qısa müddətə məzuniyyətə göndərdi. Şirkətdə bildirdilər ki, bunun əsas səbəbi məhsulların ucuzlaşmasıdır. O dövrdə metal qırıntılarını satan şəxslər də "Bakı Steel Kompani"nin təklif etdiyi qiymətdən narazılıq edirdi. Əvvəllər zavod belə qırıntının tonunu 200 dollara alırdısa, ötən ilin ilk yarısında bu qiymət 115 dollara kimi endirildi. Şirkətin işi üçün gündə 1500 ton qırıntının tələb olunduğunu deyən təmsilçilər isə zavodun bu qədər qırıntı yığa bilməməsini də etiraf edirdilər.
Metal qırıntılarının qiymətinin aşağı düşməsi isə şirkətin buraxdığı armaturun satış qiymətinin aşağı düşməsilə bağlı idi. Xatırladaq ki, həmin vaxt ölkədə tikinti bumunun dayanması nəticəsində armatura tələbat da azalmışdı və nəticədə qiymətlər aşağı düşmüşdü. Nəticədə əvvəllər "Bakı Steel Kompani" armaturun tonunu 1100 manata satırdısa, sonradan qiymətlər yarıya kimi azaldı. Bundan başqa, Rusiya və Ukraynadan gətirilən armaturun qiyməti də kəskin düşdüyünə görə "Bakı Steel Kompani" də qiymətləri salmaq məcburiyyətində idi.
İndi isə qlobal maliyyə böhranının təsirlərinin tədricən aradan qalxması vəziyyəti dəyişir. Sözügedən şirkət yenə istehsal etdiyi məhsulun həcminə görə seçilməyə başlayır. Düzdür, ölkə daxilində "Bakı Steel Kompani"nin məhsullarına tələbat artmasa da, indi belə tələbat xaricdə, konkret deyilsə İranda özünü göstərir. Ekspertlərə görə, Azərbaycan istehsalı olan armaturların İrana daşınması daxili bazarda bu məhsulun qiymətini xeyli artıracaq. Gözlənir ki, bahalaşma özünü idxal dəmir məhsullarında göstərsin. Bu vaxta qədər isə əsasən metal idxalı ilə məşğul olan yerli müəssisələr və özəl sahibkarlar Rusiyanın qara metal sənayesilə məşğul olan nəhəng "Maqnitaqorsk", "Taqanroq" metallurgiya zavodları və böyüklüyünə görə ikinci poladəritmə kombinatı hesab edilən "Severestal ASC", həmçinin Ukraynadan idxal edilən metal materiallarının qiymətlərində azalma baş verdiyini bildirirdilər. Ancaq indi burada da vəziyyət dəyişib və qiymətlər bahalaşmaya doğru gedir.
Qeyd edək ki, bu gün tikinti bazarındakı qiymət artımı taxtada və təmirdə də müşahidə olunur. Buna əsas səbəblərdən biri həmin məhsulların ixracına Rusiyanın qadağa qoymasıdır. Bunu satıcıla da təsdiqləyir. Satıcıların sözlərinə görə, bir ay bundan əvvəllə müqayisədə taxtanın qiyməti 5-10 manat qalxıb. Əvvəl qiymət 205 manat idisə, indi taxtanın bir kubu 210-215 manatadır. Armatur və digər dəmir məmulatlarının qiymətinə gəldikdə isə, bu, 650-800 arasındadır. Satıcılar bildirir ki, bir ay bundan əvvəl dəmirin bir tonu 450 manat təşkil edirdi. Ekspertlər bildirir ki, ölkə daxilində daşınmaz əmlak bazarında yenidən canlama yaşanarsa, tikinti materiallarının qiyməti daha böyük sürətlə bahalaşacaq.