Siyasi gündəmin diqqət mərkəzində olan aparıcı mövzulardan biri yenə də Rusiya və Ermənistan arasında imzalanan yeni hərbi müqavilədir. Müqavilənin arxasında duran əsas məqsədlər barəsində isə indi ən müxtəlif fikirlərə rast gəlmək mümkündür. Bel əfikirlərdən biri də Rusiya İslam Komitəsinin sədri Hedyər Camal tərəfindən səsləndirilib.

   Onun sözlərinə görə, Moskva sözügedən müqaviləni imzalamaqla Qarabağda başlayacaq müharibəni müəyyən müddətə təxirə salmağı düşünür.

   Hedyər Camal məsələ ilə bağlı "day.az" portalına verdiyi müsahibədə qeyd edir ki, Qarabağda yeni müharibənin başlanma tarixinin gələn ilin sonlarına təsadüf etmə ehtimalı böyükdür: "Müharibə istənilən halda baş verəcək, o qaçılmazdır. Lakin müəyyən qüvvələr onun başlanmasını bir qədər ləngitmək istəyir". Rusiya İslam Komitəsinin sədri bildirir ki, maraqlı qüvvələr sırasında ABŞ-ın Respublikaçılar partiyası, Moskva, İran kimi dövlətlər çıxış edir. Onun iddiasına görə, Respublikaçılar yenidən hakimiyyətə qayıtmaq üçün bu məsələdən öz maraqları naminə istifadə etməyi düşünür. Moskva da burada keçiriləcək seçkilərə yaxın bir dövrdə müharibənin başlanmasına razılıq verə bilər. İran isə, ekspertə görə, NATO qüvvələrinin regiona gəlişindən ehtiyatlanaraq, ümumiyyətlə, Qarabağ münaqişəsinin yenidən hərbi müstəviyə keçməsinə yol verməməyə çalışır və bu səbəbdən Rusiya ilə Ermənistan arasında hərbi razılaşmanı dəstəkləyir.

   Lakin Rusiya İslam Komitəsinin sədri onu da vurğulayır ki, Azərbaycan böyük dövlətlərin istəyindən tez müharibəyə başlayaraq onların planlarını poza bilər. Qarabağda müharibə ehtimalının yüksək olduğu Türkiyənin tanınmış siyasi eksperti Sinan Oğan tərəfindən də istisna olunmur. Onun sözlərinə görə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsini sülh yolu ilə həll etmək mümkün deyil. Bu ideya artıq Azərbaycanda xeyli güclənməkdədir: "Bakıda səsləndirilən bəyanatlarda vurğulanır ki, son 7 ildə ölkənin hərbi xərcləri 13 dəfə artaraq 2,12 milyard dollara çatıb. Ermənistan da rəqibilə ayaqlaşmaq üçün Rusiya ilə hərbi sahədə əməkdaşlığını genişləndirir. Minsk Qrupunun səyləri isə uğurla nəticələnmədi, hətta qərarın qəbul olunmasını gecikdirdi. Heç kim Ermənistana problemin həlli üçün təzyiq göstərmir. Bakıda isə deyirlər ki, siz bunu etmirsinizsə, biz özümüz də bacararıq".

   Ekspertin qənaətincə, istənilən hərbi əməliyyatlar qısamüddətli olacaq. Bu əməliyyatlar Dağlıq Qarabağ ətrafındakı 7 rayonda aparılacaq: "Azərbaycan Qarabağa hücum etməyəcək. Hərbi əməliyyatları yalnız ətraf işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsi üçün aparacaq". Bununla belə, ekspert hərbi əməliyyatlar bərpa olunacağı təqdirdə Rusiyanın ona qoşulacağını düşünmür: "Lakin Medvedyevin İrəvana son səfəri, bəlkə də, Moskvanın müharibə istəməməsilə bağlı Bakıya mesajdır. Rusiyanın Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonlara müdaxilə etməyə haqqı yoxdur. Ola bilsin, hətta Rusiya kiçik münaqişədən Ermənistana bu problemi həll etmək üçün təzyiq kimi istifadə edəcək. Çünki Kreml status-kvonun saxlanmasını istəmir".

   Kremlin keçmiş siyasi texnoloqu, prezident administrasiyasının keçmiş məsul işçisi Modest Kolerov da Gümrü bazasına dair müqavilənin imzalanmasından sonra yaranan situasiyanı şərh edərkən deyib ki, Azərbaycan danışıqların tükəndiyini görüb hərbi əməliyyatlara əl atsa, Qarabağda yeni müharibə 3-5 gündən çox çəkməyəcək. Onun fikrincə, belə müharibə nəticəsində cəbhə xətti də əhəmiyyətli şəkildə dəyişməyəcək. Kolerova görə, başqa variant mümkün deyil.

   Ermənistanın "İrs" Partiyasının sədri Raffi Ovannisyan isə bildirir ki, Rusiyanın atdığı addım bölgədə tarazlığın qorunub saxlanmasına xidmət etdiyi qədər, Ermənistanın da müstəqilliyini sual altına salır. "Rusiya maraqlarını təmin etmək üçün çalışır. Amma Ermənistanla bağladığı müqavilədə qarşı tərəfə qəti bir şans vermir. Əksinə, birtərəfli şəkildə diqtə eləyən tərəf kimi çıxış edir. Həmçinin bunun nəticəsi odur ki, Ermənistan bütünlüklə Rusiyanın təsirinə deyil, nəzarətinə düşür ki, bu da istənilən ölkənin müstəqilliyinin təhlükə altında olması deməkdir. Çünki belə dövlətlər sərbəst siyasət yürüdə bilmədikləri kimi, istədikləri fikirlərini də səsləndirə bilmirlər".

   KTMT-dən Ermənistanın çıxmasını tələb edən partiya sədri bunun İrəvan üçün zərərli olmadığını vurğulayır. Ovannisyan hesab edir ki, KTMT-dən çıxdıqdan sonra Ermənistan üzünü NATO-ya tutmalı və rus hərbi bazalarından xilas olmaq barədə düşünməlidir: "Azərbaycanla Ermənistan arasında gərginlik var və müharibə hər an başlaya bilər. Bu məsələdə İrəvanın KTMT-yə güvənməsi absurddur. Çünki Gürcüstanla müharibədə Rusiyaya bu birliyin üzvləri heç bir dəstək vermədi. Bu qədər etibarsız bir təşkilatın üzvü olmağa vaxt sərf etməkdənsə, NATO ilə əməkdaşlıq edib daha çox təminat almaq faydalıdır".

   Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru Riçard Kiraqosyan isə bəyan edir ki, Rusiyanın verdiyi vədlərin hamısı yalandır: "Mən Rusiyanın Ermənistana hərtərəfli yardım edəcəyi barədə verdiyi vədlərin heç birinə inanmıram. Bunların hamısı yalandır. Ermənistan öz gücünü artırmalıdır və ümidini istər NATO olsun, istərsə də Rusiya və ya başqa bir super dövlət olsun, xarici dövlətlərin yalan sözlərinə bağlamamalıdır".