Son dövrlər ölkə mediasında tez-tez müzakirə olunan məsələlərdən biri də kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərində artımların olmasıdır. Bahalaşmanın səbəbləri, ilk növbədə, meyvə-tərəvəz mövsümünün bitməsi, bir neçə regionda baş vermiş təbii fəlakətlər üzündən qıtlıq yaranması ilə əlaqədardır.

   İqtisadçılar hesab edir ki, ilin ikinci yarısında da qiymət artımı gözlənilən və qaçılmaz prosesdir. Sözügedən artımlar istehsala bir o qədər də təsir göstərmir. Yəni bahalaşma olarsa, istehsalçılar öz məhsullarının qiymətini artıracaq. Amma bu artımlar ümumi dövriyyəyə, alıcılıq qabiliyyətinə və əhalinin sosial-iqtisadi durumuna təsir edəcək.

   Lakin bu fonda daha çox diqqət yetirilən məqamlardan biri də taxılla bağlıdır. Artıq Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində etiraf edirlər ki, yerli istehsal taxıla olan tələbatı ödəməyəcək. Taxılçılıq bölgələrindəki taxıl sahələrində və zəmilərdə "sarıpas" xəstəliyinin kütləviləşməsi, eləcə də cari ildə baş verən təbii fəlakətlər üzündən öncədən verilmiş proqnozdan az məhsulun yığıldığı məlumdur. Digər tərəfdən, son zamanlar biçilməmiş taxıl sahələrində və zəmilərdə baş verən leysan yağışları da məhsuldarlığı kifayət qədər azaltmaqdadır.

   Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin bitkiçilik məhsullarının istehsalı, emalı və torpaqlardan istifadəyə nəzarət şöbəsinin müdir müavini Rizvan Mustafayev bildirir ki, sahənin 97 faizində taxıl biçilib: "Biçilmiş zəmilərdən tədarük edilən məhsulun həcmi 1 milyon 811 min 622 tondur. Hər hektar sahədə məhsuldarlıq 19,9 sentner olub. Ötən il isə bu göstərici 26 sentner idi. Builki azalma, daha çox, gözlənilməz yağışlar, yəni hava şəraitinin qeyri-sabit keçməsilə əlaqədardır".

   Onun sözlərinə görə, hətta bəzi rayonlarda qeyri-sabit hava şəraitilə əlaqədar taxıl biçinini davam etdirmək qəlizləşib: "Məhz həmin səbəblər üzündən də dağətəyi və dağlıq rayonlarda biçin müvəqqəti səngiyib. Şəki, Şəmkir, Şamaxı, Quba, Qusar, İsmayıllı, Yardımlı, Tovuz rayonlarında, eləcə də Naxçıvan Muxtar Respublikasında biçilməmiş taxıl sahələri hələ də var. Hətta hava şəraiti imkan vermədiyindən, Gədəbəy rayonunda olan 625 hektarlıq zəminin biçininə hələ də başlanmayıb. Böyük ehtimalla, adıçəkilən rayondakı taxıl sahələrinin biçininə avqustun 7-dən etibarən başlanacaq".

    Rizvan Mustafayev "Həftə içi" qəzetinə açıqlamasında təsdiq edib ki, yerli istehsal taxıla olan tələbatı ödəməyəcək. Onun sözlərinə görə, cari il üzrə öncədən verilmiş proqnoz 2,5 milyon ton məhsul olsa da, sel və daşqınlar nəticəsində subasma və təbii fəlakət zonalarındakı taxıl sahələrinin tamamilə məhv olması və yararsız hala düşməsilə əlaqədar olaraq vəziyyət yenidən təhlil edilib və proqnoz yenilənib: "Yəni yeni proqnozumuza görə, tədarük ediləcək məhsulun həcmi 2 milyon ton olacaq. Onu da deyim ki, Azərbaycanın ərzaq buğdasına olan tələbatının ödənilməsi üçün bizə 1 milyon 620 min ton ərzaq buğdası lazımdır. Ancaq iyulun 26-na kimi respublika ərazisindəki biçilmiş zəmilərdən 1 miylon 283 min 419 ton ərzaq buğdası istehsal edilib. Rəqəmlərdən də göründüyü kimi, tələbatımız ödənilməyəcək. Yəni faktiki olaraq, hazırda 336 min 581 ton ərzaq buğdasına ehtiyacımız var. Ona görə də tələbatımızı ödəmək üçün xarici dövlətlərdən ərzaq buğdası almaq məcburiyyətindəyik. İdxalın hansı həcmdə olacağı və hansı xarici ölkələrdən alınacağı məsələsinə gəlincə, bu proses taxıl biçini başa çatdıqdan və son müzakirələr aparıldıqdan sonra verilən qərarla əlaqədar olaraq həyata keçiriləcək".

   Bu fonda isə taxılın qiyməti günü-gündən bahalaşmaqda davam edir. Biçin vaxtı 16 qəpiyə olan buğdanın kiloqramı indi 25-30 qəpiyə qalxıb. Bahalaşmanın səbəblərilə bağlı müxtəlif fikirlər səslənir. Salyandan olan fermer Elçin Əzizov "Azadlıq" radiosuna bildirir ki, buğdanın ötən illə müqayisədə indi xeyli baha olması, əslində bu sahəyə lazımı diqqət yetirilməməsilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın ehtiyacı daha çox xaricdən gətirilən buğda hesabına ödənildiyindən, ölkədə neçə illərdir taxıl istehsalına lazımı diqqət yetirilmir: "Əsas problem toxum məsələsi və torpağa lazımı qulluğun göstərilməməsilə bağlıdır. Demək olar ki, 1992-ci ildən bəri torpaqlara gübrələr verilmir, bu bəlkə də Azərbaycanın hər yerində belədir. Yer də qüvvədən düşüb, keyfiyyətli toxum yoxdur, bir yandan da məsuliyyətsizlik baş alıb gedir. Yer də qoca, toxum da qoca, bu da avtomatik olaraq taxıl qıtlığına gətirib çıxarır".

   İndi isə gözlənir ki, xaricdən ölkəyə gözlənildiyindən daha çox taxıl gətirilsin. Çünki xaricdən gətirilən məhsul nisbətən ucuz başa gəlir. Xatırladaq ki, ötən ilin sonunda

   Nazirlər Kabineti Dövlət Taxıl Fondu üçün xaricdən gətirilən taxıl və taxıl emalı məhsullarını əlavə dəyər vergisindən azad edib. Dövlət Taxıl Fonduna tədarük edilməsi məqsədilə idxal olunan taxıl və taxıl emalı məhsulları, həmçinin, gömrük rüsumlarından azad olunub. Hökumətin qərarında bildirilib ki, bu addım fövqəladə hallarda istehlakçıların taxıl və taxıl emalı məhsullarına tələbatını ödəmək, taxıl və taxıl emalı məhsulları ehtiyatlarını formalaşdırmaq, lazım gəldikdə daxili taxıl bazarında kəskin qiymət dəyişmələrinin qarşısını almaq məqsədilə hökumət qurumlarının təklifi nəzərə alınaraq qəbul olunub.

   Xaricdən gətirilən taxıl və taxıl emalı məhsullarının əlavə dəyər vergisindən azad edilməsi və ölkəmizdə sözügedən məhsulun bahalaşması idxal taxıl biznesini qazanclı hala gətirir. Lakin bu, yerli taxıl istehsalına ciddi zərbə sayılır.