Mətbuata sızan müharibə sirlərinin araşdırılması və sızmanın vurduğu ziyanın müəyyənləşdirilməsi həftələr sürə bilər. ABŞ-ın Müdafiə nazirliyinin sözçüsü Devid Lapan Wikileaks saytının internetdə yerləşdirdiyi 90 mindən çox hərbi raport haqda belə deyib. Və məxfi məlumatların mətbuata sızdırılmasını "cinayət" adlandırıb.

   Ağ Ev bəyan edib ki, sözügedən sənədlərdə Əfqanıstan müharibəsində iştirak edən resurslar, şəxslər, əməliyyatlar adlarına qədər göstərilib və bu böyük təhlükə törədir.

   Sənədlərdə, həmçinin, 200-ə qədər dinc sakinin NATO əsgərləri tərəfindən qətlə yetirilməsi və gizlədilməsi, ABŞ ordusunun məhkəməsiz-filansız təhlükəli gördükləri yaraqlı liderləri ovlayan xüsusi dəstəsinin olması haqda faktlar da yer alıb.

   Sözügedən məxfi məlumatlarda isə bildirilir ki, Əfqanıstanda NATO qoşunları yüzlərlə günahsız, dinc sakini guya silahlı imiş kimi öldürüb, bu hadisələr heç hesabatlara da düşməyib. "Taliban" əfqan hökumətinə qarşı mübarizəsində Pakistan Kəşfiyyatından yardım alır. ABŞ ordusunun gizli "insan ovçuları" dəstəsi var. "Wkileaks" saytının gizli yolla əldə etdiyi, "Nyu York Tayms", "Qardian" və "Şpigel" jurnalına göndərdiyi məxfi sənədlərdə belə deyilir.

   "Wikileaks" saytı "Əfqanıstan müharibəsi gündəliyi" adı altında 2004-2010-cu illəri əhatə edən 92 min sənədi dərc edib. Saytın təsisçisi Culian Assanj bu sənədlərin saxta yox, əsl olduğunu, amma içindəki məlumatların həqiqiliyinə görə göndərən və qəbul edən təşkilatların məsuliyyət daşıdığını deyir.

   Culian Assanj: "Bu məlumatlardan hansısa yalan olsa, bu bizim etibarımıza zərbə olar. Amma biz heç vaxt saxta sənəd dərc etməmişik və bu dəfə də istisna deyil".

   Saytın təsisçisi Culian Assanj iyulun 26-da "Qardian"a bildirib ki, əldə olunan sənədlər əfqan müharibəsinin əsl üzünü göstərir. Və ilk dəfədir ki, açıqlanır. Məsələn, "373 kod adlı" xüsusi dəstə haqda. Bu, ABŞ ordusunun xüsusi məxfi dəstəsidir, onlar əllərindəki terrorçu siyahısındakıları axtarır, məhkəməsiz-filansız onları aradan götürürlər.

   Assanj keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib ki, indi aşkarlanan bu məxfi sənədlərdəki iddiaları araşdırmaq məhkəmələrin səlahiyyətindədir. Amma burda doğrudan da müharibə cinayətlərindən söhbət gedir.

   Müharibə cinayətləri hissəsində Əfqanıstanda dinc sakinlərin qətlə yetirilməsi haqdakı sənədlər daha çox diqqət cəlb edir.

   "Wikileaks"in dərc etdiyi sənədlərdə 144 olay haqda hesabatlar var. Bu olaylarda müttəfiq qoşunları - NATO əsgərləri tərəfindən 195 dinc sakinin öldürülməsi, 175-nin yaralanmasının təfərrüatları var.

   Bu hadisələrin bir çoxu NATO təyyarələrinin səhv hava zərbələri ilə bağlıdır. Amma bəzilərində NATO əsgərlərinin qorxudan və ya yetərincə bilmədən dinc sakinləri gülləməsindən bəhs edilir:

   - Məsələn, 2008-ci ildə fransız əsgərlərinin uşaqları daşıyan avtobusu atəşə tutması, 8 uşağı yaralaması;

   - ABŞ patrul maşınının adamla dolu avtobusu gülləbaran edib 15 nəfəri öldürməsi;

   - 2007-ci ildə Polşa əsgərlərinin minaya düşən yoldaşlarının qisasını almaq niyyətilə bir kənddəki toy mərasimini minaatanlardan atəşə tutması, aralarında hamilə qadının da olduğu dinc sakinləri qətlə yetirməsi faktları, xüsusilə

   "Wikileaks" saytının dərc etdiyi 180 sənəddə Pakistan kəşfiyyatının "Taliban"çılarla əlaqələrini iddia edir. Bu sənədlərdə Pakistan kəşfiyyatının zaman-zaman yaraqlılara təlim keçməsi, onlara xüsusi partlayıcılar ötürməsi və düzəltməyi öyrətməsi iddiaları var. Hətta "Taliban"çıların Pakistan Kəşfiyyat İdarəsindən yer-hava tipli raketlər istəməsi haqda da sənəd var.

   Sənədlərə əsasən, Əfqanıstan prezidenti Həmid Kərzaiyə sui-qəsd və hətta NATO əsgərləri üçün nəzərdə tutulan pivənin zəhərlənməsi cəhdi də pakistanlı xüsusi xidmət orqanlarının ayağına yazılır.

   Sənədlərdə ara-sıra İran xüsusi xidmət orqanlarının da Əfqanıstandakı yaraqlılara etdiyi yardımlar, onları silahlandırmasından söz açılır.

   Hesabatın internetə yerləşdirilməsindən sonra ABŞ və müttəfiqləri informasiyanın haradan sızdırılması üzərində baş sındırmaqla bərabər, həm də ciddi şəkildə sənədlərin təkzibilə məşğuldur.

   Amma iddiaların 2004-2009-cu illər arasında baş verməsinə işarə edən prezidentin müşaviri Cim Cons bildirib ki, "dərc edilənlər ABŞ-ın Pakistan və Əfqanıstanla əməkdaşlığına təsir etməyəcək".

   Consun sözlərinə görə, prezident Obama hakimiyyətə gələndə Əfqanıstan siyasətində çatışmazlıqların olduğunu bilirdi və ona görə "Taliban" və "Əl-Qaidə" ilə mübarizəni gücləndirmək təşəbbüsü ilə çıxış edib".

   Pakistanın ABŞ-dakı səfiri Hüseyn Haqqani isə deyib ki, dərc edilənlər Əfqanıstan-Pakistan sərhədinin hər iki tərəfində yaşayanların yaydığı boş və əsassız iddialardan başqa bir şey deyil.

   Əfqanıstan prezidentinin sözçüsü Vahid Ömər bildirib ki, onlar baş verənlərin əksəriyyəti haqda, məsələn, dinc sakinlərin ölümü haqda narahatlıqlarını daha öncə də qərbli tərəfdaşlarına bildiriblər. Pakistan kəşfiyyatı haqda iddialar isə əvvəldən onlarda şübhələr oyadıbmış, amma iddiaları tam araşdırandan sonra konkret mövqe bildirəcəklər.

   Qərb mətbuatı yazır ki, Pentaqonun məmurları hazırda ancaq bir suala cavab tapmaq istəyir: məlumatları internetə kim sızdırıb?

   Əsas şübhələr hələlik Amerika ordusunun sabiq əsgəri Bradley Manningə yönəlib. 22 yaşlı Manning bir müddətdir ki, ABŞ-ın Küveyt ərazisindəki hərbi həbsxanasında saxlanır. Bir qədər əvvəl Wikileaks öz səhifəsində Amerika əsgərlərinin vertolyotdan gunahsız adamları gülləbaran etməsi haqda məxfi videogörüntülər yerləşdirmişdi. Bu videonun Wikileaksə Manningin verdiyi ehtimal olunur, ona görə də onu həbsdə saxlayırlar. İndi Pentaqon yeni sənədlərin də Bradley Manning tərəfindən sızdırılması versiyasını yoxlayır.

   Xəbər verilir ki, Pentagon Manningin kompüterini yenidən yoxlayıb, orada Əfqanıstan haqda məlumatların izlərini axtarır və hərbi müstəntiqlər hərbi qulluğunu İraqda çəkmiş Manningin Əfqanıstandakı əməliyyatların da sirlərinə çıxışının olub-olmadığını araşdırır.

   Hələ iyun ayında "The İndependent" yazırdı ki, Pentaqon hərbi sirlərin internetə sızdırılması təhlükəsilə üzləşib. Hərbi idarənin yaydığı bəyanatda deyilirdi ki, bu sənədlərin açıqlanması Amerikanın təhlükəsizliyinə ciddi zərbə vura bilərdi.

   İraq videosu ilə birlikdə, Manningin Wikileaksə daha 260 000 məxfi sənəd ötürdüyü də ehtimal olunurdu.