.jpg)
Son günlərdə iqtisadi gündəmi zəbt edən əsas mövzulardan biri yenə avro ilə bağlıdır. Bir neçə gün öncəyə qədər bu valutanın ucuzlaşması əsas müzakirə mövzusu idisə, indi avronun möhkəmlənməsi xüsusi diqqət mərkəzindədir.
Ekspertlər avronun belə sürətlə bahalaşmasının Azərbaycan iqtisadiyyatına həm müsbət, həm də mənfi təsirlərinin olacağını vurğulayır. İqtisadçılar qeyd edir ki, Azərbaycanın valyuta bazarında avronun manata nisbətən məzənnəsində son günlər ciddi artımların müşahidə edilməsi, əvvəla, avro ilə saxlanan valyuta ehtiyatlarının manatla ifadədə artmasına səbəb olur. Ancaq bu heç də avronun dollara nisbətən məzənnəsinin bundan öncəki kəskin azalmasından dəyən ziyanın, belə demək mümkünsə, kompensasiyası anlamına gəlməməlidir. Bununla yanaşı, avronun məzənnəsinin yüksəlməsi avrozonadan Azərbaycana idxal edilən məhsulların qiymətinin artmasına gətirib çıxaracaq. Bu isə, Avropa mallarının Azərbaycanda daha baha satılmasına səbəb olacaq. Son məzənnə yüksəlmələri bir sıra xidmətlərin, eləcə də nəqliyyatın qiymətinin artmasına səbəb olacaq. Bu isə təbii ki, yay mövsümündə xaricdə dincəlmək istəyənlər üçün heç də xoş sürpriz olmayacaq.
İqtisadçıların fikrincə, avronun manata nisbətən son yüksəlişi yerli iş adamlarının ixrac qabiliyyətini artırmaq üçün kifayət deyil. Əvvəlla, hələ də avro ilə manatın məzənnəsi valyuta bazarının diqtə etdiyi müvazinət deyil. İkincisi, son dəyişikliklərdən sonra da avrozonada Azərbaycan məhsulları "bahalı məhsullar" statusunu qoruyub saxlayır ki, bu da onların rəqabət imkanlarını azaldır.
Bir sıra ekspertlər hesab edir ki, Mərkəzi Bankın məzənnə siyasətinə yenidən baxması və sərt siyasətdən yumşaq valyuta siyasətinə keçməsi olduqca vacibdir.
Onu da qeyd edək ki, yayılan məlumatlara görə, avronun məzənnəsindəki artımlar Azərbaycan valyuta bazarına psixoloji təsirlər göstərib. İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov bildirib ki, artıq bəzi valyutadəyişmə məntəqələri avronun alışını həyata keçirsə də, satış dayandırılıb: "Bu da, avronun dünya bazarında məzənnəsinin yüksəlməsi və son günlər Mərkəzi Bankın manatın avroya nisbətən məzənnəsini hər gün əvvəlki günə nisbətən daha yüksək məzənnə ilə müəyyənləşdirməsilə bağlıdır. Hansı ki, bütün bunlar avroya tələbatı artırıb".
V.Bayramov qeyd edib ki, son günlər yalnız rəsmi məzənnədəki kəskin artımlar valyutadəyişmə məntəqələrinin avronun alqı-satqısı yönündə tərəddüdlər yaradıb: "Valyutadəyişmə məntəqələrində avronun alışı ilə bağlı kurs elan edilsə də, satış kursu elan olunmur.Onlar daha çox avro yığmağa üstünlük verir. Başqa tərəfdən, valyutadəyişmə məntəqələri öz kursunu müəyyənləşdirməyə çalışmır. Onlar Mərkəzi Bankın elan etdiyi məzənnədən cəmi 3 faiz artıq məzənnə ilə xarici valyutanı alıb-sata bilər. Bu da, praktiki, avronun satışı ilə bağlı qara bazarın yaranmasına təkan verir. Belə ki, valyutadəyişmə məntəqələri avronunun satışını elan etmir. Amma avroya tələbat yarandığı halda daha yüksək məzənnə ilə avronu vətəndaşa satırlar". Onun fikrincə, avronun məzənnəsinin yüksəlməsi bu valyutanın yığım vasitəsi kimi yenidən dirçəlməsinə şərait yaradır.Güman edilir ki, yarımillik yekunlar elan edildikdən sonra avronun məzənnəsindəki artımlar daha da ciddiləşəcək.
Spekulyativ faktorlara toxunan mütəxəssisin rəyinə görə, bəzi dövlətlər, o cümlədən investorlar avronun məzənnəsinin aşağı düşməsində maraqlı idi. Bununla belə, V.Bayramov hesab edir ki, spekulyativ faktorlar uzun müddət fəaliyyət göstərə bilməz: "Avronun məzənnəsinin yüksəlməsi prosesinin yaxın vaxtlarda da davam edəcəyi gözlənir. Bunu nəzərə alaraq, ötən aylardan avro ilə saxlanan ehtiyatların satılmasının məqsədəuyğun olmadığını deyirdik. Eyni zamanda, əhaliyə avronun məzənnəsinin aşağı düşdüyü müddətdə avro ilə yığımlarını artırmalarını təklif etmişdik. Çünki belə yığımları, adətən, valyutanın məzənnəsinin düşdüyü vaxtda etmək iqtisadi baxımdan daha məqsədəuyğun və rentabellidir. Yəni valyutanın ucuz qiymətə alınması onun baha qiymətə satılmasına imkan yaradır".