Türkiyə və Ermənistan arasında yenidən maraqlı proseslər cərəyan etməkdədir. Bunun əsas səbəblərindən biri iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşdırılması üçün yeni sənədin peyda olmasına dair yayılan məlumatlardıra, digər səbəb Qərb dövlətləri tərəfindən Ankara ilə İrəvan arasında qoyulan konkret yeni şərtlərdir.

   Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Türkiyənin "Milliyət" qəzetinin yazdığına görə, Türkiyə parlamentinin deputatı, hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının sədr müavini Suat Kınıklıoğlu həqiqətən Ermənistanla bağlı yeni sənədin olduğunu təsdiq edib. Onun sözlərinə görə, indi Ankara-İrəvan danışıqları masasında yeni sənəd var: "Onun təfərrüatlarını açıqlamayacağam. Yalnız onu deyə bilərəm ki, sənəddə yaxşı təkliflər var. Həmin təkliflərin qəbul olunub-olunmayacağı Ermənistan tərəfindən asılıdır".

   Xatırladaq ki, ötən ilin oktyabrında İsveçrənin Sürix şəhərində Türkiyə ilə Ermənistan arasında münasibətlərin nizamlanmasına və sərhədlərin açılmasına dair imzalanan protokollar, hələ ki, dondurulmuş vəziyyətdədir. İndi bu protokollar bəzi yerli və xarici ekspertlər tərəfindən dünya dövlətlərinin yaratdığı yeni problem kimi də dəyərləndirilir. Düzdür, hadisələrin gedişi bu protokolların tam şəkildə qapadılmasını təsdiq etmir. Protokollar imzalanmazdan əvvəl Türkiyənin Ermənistanla sərhədlərini hələ 1993-cü ildə məhz Kəlbəcərin işğal olunmasına görə bağladığı məlum həqiqətdir.

   "Modern.az" saytına Türkiyə diplomatik dairələrindən verilən məlumata görə, son zamanlar dünyanın super gücləri Türkiyəni Ermənistanla sərhədləri tez bir zamanda açmağa məcbur etməsinin qarışılığında qardaş ölkə həm dünyanın super gücləri, həm də Ermənistan qarşısında yeni şərt qoyub. Sadə və məntiqi şərt: Türkiyə Ermənistanla sərhədləri Kəlbəcərin bu dövlət tərəfindən işğalına görə bağlayıb. Bu rayon işğaldan azad olunacağı təqdirdə sərhədlər açıla bilər. Odur ki, Kəlbəcər işğaldan azad edilməyənə qədər sərhədlərin açılmasından söhbət gedə bilməz.

   Türkiyənin diplomatik qaynaqları onu da bildirir ki, dünya dövlətləri, Ermənistan bu məntiqli arqumentin qarşısına alternativ çıxara bilmir. Odur ki, Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarının boşaldılmasından söhbət gedirsə, öncə Kəlbəcər boşaldılacaq. Kəlbəcər və Laçını danışıqlar peosesinin gedişində oyun quraraq özününküləşdirmək istəyən Ermənistan indi Türkiyə qarşısında siyasi mübarizədə arqumentsiz qalıb. Kəlbəcərin həm strateji, həm də digər əhəmiyyətli tərəfləri Ermənistanı bu bölgədən vaz keçməməyə iştahlandırmışdısa, artıq dünya dövlətlərinin basqısı və Türkiyənin mövqeyi Ermənistanı Kəlbəcəri azad etməyə məcbur edə bilər.

   Xatırladaq ki, 1993-cü ildə Kəlbəcərin zəbt edilməsindən sonra Türkiyə Azərbaycanın digər bölgələrini işğaldan qorumaq üçün Ermənistanla sərhədlərini bağladı.

   Ermənistanın keçmiş xarici işlər naziri Vardan Oskanyan isə bildirir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli məsələsində real addımlar atılmasa və Azərbaycan razılıq verməsə, Türkiyənin Ermənistanla sərhədlərinin açılacağını düşünmək sadəlövhlük olardı. Onun sözlərinə görə, ilk gündən məlum olduğu kimi, Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması prosesi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasından asılıdır.

   Avropa İttifaqı ilə müsəlman dünyası arasında dialoqu gücləndirmək məqsədilə qurulan LİNKS düşüncə dərnəyinin rəhbəri Dennis Sammut də bildirir ki, Ankara ilə İrəvan arasında imzalanan protokolların icrasında rəsmi Bakı həlledici söz sahibidir

   Azərbaycanın xarici siyasətinin əsasını Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin təşkil etdiyini deyən LİNKS sədri bildirib ki, son 10 ildə Azərbaycan, demək olar ki, bütün siyasətini məhz bu problemin həlli üzərində qurub və rəsmi Bakı Dağlıq Qarabağın müstəqilliynin heç vaxt qəbul etməyəcək "Son 10 ildə tez-tez Azərbaycana səfər etdim. Müşahidələrim əsasında deyə bilərəm ki, Azərbaycan 10 il əvvələ nisbətən bu məsələyə daha çox diqqət ayırır. Bu ölkə Dağlıq Qarabağın müstəqilliyini heç vaxt qəbul etməyəcək. Əhalinin əksəriyyəti münaqişənin müharibə yolu ilə həllinə tərəfdardır. Azərbaycan tərəfi isə, vasitəçilərin tərəfsizliyinə inanmasa da, münaqişə ilə bağlı sülh danışıqlarını davam etdirir. Bu ölkənin xarici siyasətinin əsas prioritetidə Dağlıq Qarabağ münaqişəsidir".

   Dennis Sammuta görə, xarici siyasətində mühüm irəliləyişlər müşahidə olunan Azərbaycan Rusiya ilə əlaqələri gücləndirib,ABŞ və İsraillə daha sıx əməkdaşlığa başlayıb. Azərbaycanın yeraltı təbii sərvətlərə sahib olduğunu diqqətə çatdıran LİNKS sədri neft və təbii qaz ehtiyatları ilə zəngin olan bu ölkənin son vaxtlar dünya səhnəsindəki rolunun artdığını da bildirib: "Dünyada enerjiyə olan ehtiyacı nəzərə alsaq, vəziyyət getdikcə Azərbaycanın xeyrinə dəyişir. 10 il əvvəl bu barədə heç söhbət belə gedə bilməzdi. Amma indi Azərbaycan dünya siyasi arenasında özündən daha çox bəhs etdirir".

   Azərbaycanın Türkiyə ilə münasibətlərinə, Ankara ilə İrəvan arasında imzalanan protokollara da toxunan Dennis Sammut sənədlərin icrasında rəsmi Bakının həlledici söz sahibi olduğunu ifadə edib.

   Protokolların imzalandığı ilk vaxtlarda Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətləri xatırladan Sammut Ankaranın Bakının maraqlarına zidd addımlar atmayacağına əminliyini də ifadə edib.