Baki - Xəbər Qəzeti

Adətən münaqişə şəraitində yaşayan dövlətlər bir-birinə qarşı mübarizədə müxtəlif metodlardan istifadə edir. Belə metodlardan biri də öz ərazisində yaşayan, lakin konfliktdə olduğu dövlətin millətindən olan vətəndaşlardan məhz həmin ölkəyə qarşı istifadə etməkdir.
   Həmişə olduğu kimi, son zamanlarda ermənilər yenə də Türkiyəyə qarşı uydurma soyqırım iddialarını qaldırmağa başlayıb. Amma bu, Türkiyədə yaşayan erməni əsilli vətəndaşların narazılığı ilə qarşılanıb. Belə ki, bu günlərdə Türkiyə vətəndaşı olan erməni diasporunun rəhbəri mətbuata açıqlamasında soyqırım iddialarının uydurma olduğunu və özlərinin həmişə Türkiyənin yanında olacağını bəyan edib. Bununla o, əslində dünyaya səpələnən erməni diasporunun indiyə kimi apardığı mənfur siyasətə sarsıdıcı zərbə vurub. Yəni əslində erməninin iç üzü elə erməninin özü tərəfindən açılıb. Dünya miqyasında mənfur qonşularımızın işğalçı siyasətini ifşa etmək üçün, heç şübhəsiz, bu məqam da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu amildən Azərbaycanda da qəsbkarlara qarşı istifadə etmək mümkündür. Azərbaycanda, xüsusən də paytaxtda 30-40 minə yaxın erməni mənşəli insan yaşayır. Ermənini elə onların özlərinin əli ilə ifşa etmək üçün, Türkiyədə olduğu kimi, ölkəmizdə də erməni mənşəli vətəndaşları təşkilatlandırıb onlardan dövlət maraqlarımız naminə istifadə etmək gərəkdir. Düzdür, işğal prosesi davam etdiyi bir halda bu olduqca həssas məqamdır. Amma dövlət maraqları bir sıra hallarda belə situasiyalara əl atmağı vacib edir. Görəsən, sözügedən məsələyə ekspertlərin münasibəti necədir?
   Millət vəkili Zahid Oruc bu məsələdə ən sərt təpki göstərənlərin haqlı olduğunu deməklə yanaşı, qeyd etdi ki, ölkəmizdə yaşayan ermənilərdən işğalçıya qarşı istifadə də vacibdir: "Bir neçə dəfə, Azərbaycanın rəsmi şəxsləri və parlamentarları olaraq, ölkəmizdə sovet dönəmindən bu yana müəyyən sayda erməninin yaşamaqda davam etdiyini vurğulamışıq. Bunu beynəlxalq aləmə təqdim edərkən həm də o mövqeyi nəzərə çatdırmağa çalışmışıq ki, bu ölkədə bütün etnik zümrələr, o cümlədən erməni millətinə mənsub şəxslər də yaşaya bilir. Azərbaycan özünün milli-etnik tolerantlığı ilə seçilən bir ölkədir. Burada, baxmayaraq ki, Ermənistan münaqişəni milli müstəvidə aparmağa çalışıb və tarix ərzində məruz qaldığımız genosidlər məhz bu aspektdə reallaşdırılıb. Bununla yanaşı, Azərbaycan öz siyasətini hədsiz dərəcədə dözümlülük və bu məsələdə düşmən ermənilə başqa bir təbəqə ermənini ayırmaq səviyyəsində münasibət istiqamətində qurub. Bundan sonrakı dönəmdə həmin erməni amilini bir tərəfdən Qarabağda da ermənilərin Azərbaycan tərkibində yaşaması mümkünlüyü faktına görə təqdim etməlidir. İkinci tərəfdən, bütün baş vermiş faciələr fonunda belə hər bir ermənini düşmən edək siyasəti aparmadığımızı göstərə bilərik". Həmsöhbətimiz qaldırılan məsələnin son dərəcədə həssas olduğuna da diqqət yetirdi: "Əlbəttə, etiraf etmək lazımdır ki, bu son dərəcədə həssas bir problemdir. Türk cəmiyyətinin daxili mühitilə Azərbaycan gerçəkləri xeyli fərqlidir. Biz münaqişənin son dərəcədə böyük ağrılarını bu gün də həyatımızda yaşamaqdayıq. 20 mindən artıq Azərbaycan şəhidinin olması bu rəqəmin 100 minlərlə ailəni əhatə etməsi deməkdir. Məcburi köçkünlərin olması, itirilən torpaq, onların yüz illik zəhməti bahasına başa gələn mülklərin ermələr tərəfindən işğalı öz-özlüyündə ermənilərə dözümlə yanaşmağa imkan vermir. Bu məsələdə mövqe söyləyərkən biz həmin məqamları nəzərə alırıq. Bu heç bir halda günahımız və milli dözümsüzlük kimi qələmə verilə bilməz. Xatırlayırsınızsa, bir vaxtlar Robert Köçəryan bəyan etmişdi ki, bu iki millət dinc yanaşı yaşaya bilməyəcək. Azərbaycan dövləti olaraq, ölkəmizi və onun Konstitusiyasını, qanunlarını tanıyan ermənilərin vətəndaş ola biləcəyini dünyaya göstərməliyik. Qarabağ siyasətində bu mühüm bir amildir. Əslində biz Qarabağ ermənilərinə də müraciət etməliyik. Onlara təklif etməliyik ki, hədsiz dərəcədə ideologiyalaşmış, milli şovinizmlə xəstələnmiş qüvvələrin girovluğundan azad olsunlar. Onlar bu illər ərzində yalnız itiriblər. Hətta guya Qarabağ savaşının birinci mərhələsində hərbi üstünlük qazanıblarsa da, bu onların real həyatında heç bir parametr üzrə özünü göstərmir. Onların hazırkı şəraiti çox yaxşı bəllidir. Ermənilərə münasibətdə Azərbaycan Konstitusiyası və qanunlarına uyğun normal vətəndaş münasibəti göstəriləcək kimi siyasət işlətməliyik. Bu, dövlətimizin xəttində çox mühüm olmalıdır. Etiraf edək ki, bu məsələdə çox sərt təpkilərin olacağı da göz önünə alınmalıdır. Belə çıxmasın ki, bu, ermənilərə yönəlik bir humanizm mövqeyidir. Azərbaycan qanunlarını tanımayan, milli düşmənçilik ideologiyasında yaşayan ermənilərə qarşı son dərəcədə barışmaz mövqe tutmalıyıq. Qarabağı Azərbaycanın ərazisi kimi qəbul edən, soyqırımın baş vermədiyini, əksinə, azərbaycanlıların erməni şovinizminin qurbanı olduğu mövqeyini tanıyan ermənilərə də Türkiyədəki kimi normal münasibət göstərməliyik. Bu, ən azı, Qarabağ probleminin müəyyən bir dönəmdə həlli üçün gərəkdir. Əlbəttə, mən o insanlardanam ki, ermənilərsiz Azərbaycan modelinin qaçılmaz olduğunu dərk edirəm. Nə yazıq ki, ermənilər birgə yaşayış üçün əsaslar qoymur, kiçicik belə kompromis mövqeyi göstərmirlər. O insanlar ki, Azərbaycan qanunlarını tanımayacaq, həmin ölkə hüdudlarında yaşamayacaqlar. Bu mənada, ermənilərsiz Azərbaycanı məhz ermənilərin fəaliyyəti doğurur". Z.Oruc burada Kremlin Çeçenistanda yeritdiyi siyasəti tətbiq etməyi lazım bilir: "Müsahibələrimin birində belə bir model irəli sürmüşdüm ki, Rusiyanın Çeçenistan siyasətini Qarabağa tətbiq etməliyik. Ramzan Kadırov və onun atası kimi rusiyapərəstlər Moskva üçün əlverişli şəxs qismində necə tapıldı və təşkilatlandırıldısa, bu siyasət Azərbaycan tərəfindən də tətbiq olunmalıdır. Əlbəttə, praktik nöqteyi-nəzərdən buna çox şübhəli yanaşacaqlar. Yeni qeyd olunacaq ki, həmin ermənilər baş qaldıracaqları təqdirdə müəyyən bir qüvvəyə çevrilərək yenidən əleyhimizə olacaqlar. Bu mövqedə olanları da anlayışla qarşılamalıyıq. Bu məsələdə ən sərt mövqe göstərənlərin əsasları var. Həqiqətən, bu qədər tökülən qanlar fonunda ermənilərə necə dözümlə yanaşmaq olar? Amma paralel şəkildə dünyanın siyasi reallıqlarını da nəzərə almalıyıq. Ona görə də sözügedən məsələdə həm Bakıda yaşayan ermənilərdən istifadənin vacib olduğunu qeyd edirəm, həm də paralel şəkildə Dağlıq Qarabağ ermənisinə müraciət edərək, onları qəsbkar ermənilərə qarşı qoymaq siyasətinin tərəfdarıyam".
   Elçin Mirzəbəyli isə Azərbaycan vətəndaşı olan ermənilərin sözügedən məsələdə iştirakının tərəfdarı olsa da, onun effekt verməyəcəyini bildirdi: "Bakıda yaşayan ermənilər, məlumatıma görə, qarışıq ailələrdəndir. O insanların da bir çox hallarda adları cəmiyyətə açıqlanmır, gizli saxlanır. Nəinki Bakıda yaşayan erməni mənşəli Azərbaycan vətəndaşlarının, həmçinin işğal olunan ərazilərdəki ermənilərin də bu prosesdə müxtəlif vasitələrlə iştirakının təmin edilməsinin tərəfdarıyam. Dağlıq Qarabağda yaşayan və işğaldan zülm çəkən yetərincə erməni mənşəli insan var və şübhə etmirəm ki, onlar bu və ya digər şəkildə təminat aldıqları halda işğal və Ermənistanın yürütdüyü aqressiv siyasət əleyhinə çıxış edə bilər. Bu istiqamətdə işin aparılmasının tərəfdarıyam. Azərbaycanda yaşayan ermənilər müstəqil şəkildə təşkilatlanaraq ölkəmizin mövqeyinin müdafiə edilməsi istiqamətində addım atmaq istəyəcəksə, hesab edirəm ki, o zaman müəyyən effektiv nəticəyə nail olmaq mümkündür. Hərçənd, bunun nəticə etibarilə böyük dəyişikliklərə səbəb olacağını gözləmirəm. Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad ediləcəyinə, bunun xalqımızın iradəsilə baş verəcəyinə inanıram. Bununla belə, ermənilərdən gələn xeyirin Azərbaycan üçün hər hansı nəticə verəcəyini də gözləmirəm. İlanın ağına da lənət, qarasına da. Türkiyədə yaşayan erməni diasporunun rəhbəri ona görə belə bəyanatla çıxış edir ki, burada geniş imkanlara malikdir və Türkiyəni tərk etmək niyyətində deyil. Yəni öz mövqelərini qorumaq baxımından belə mövqe sərgiləyirlər. Ancaq sizi əmin edirəm ki, hər hansı bir kritik durum yarandıqda, Türkiyəyə qarşı real basqı olduqda, tarixdə olduğu kimi, bu tip insanlar həmin real gücün tərəfinə keçəcək".