Son dövrlər avronun dünya miqyasında mövqeyinin zəifləməsi, xüsusən də onun dollar qarşısında yenidən ucuzlaşması bir sıra maraqlı dəyişikliklərə gətirib çıxarmaqdadır. Söhbət, ilk olaraq, avro ilə saxlanan valyuta ehtiyatlarının strukturuna edilə biləcək dəyişikliklərdən gedir. Rusiyanın "nyusinfo" portalının yazdığına görə, dünyanın bir çox ölkələrində bununla bağlı ciddi müzakirələr aparılmaqdadır.

   İstisna olunmur ki, yaxın tezlikdə postsovet ölkələri də analoji addımlar atacaq. Belə dövlətlərə misal olaraq, ilk növbədə Rusiya və Azərbaycanın, həmçinin Qazaxıstan və Türkmənistanın adı çəkilir. Çünki məhz bu dövlətlər postsovet ölkələri arasında valyuta ehtiyatlarına görə fərqlənir. Bu arada isə artıq məlum olub ki, Rusiyanın Mərkəzi Bankı artıq aktivlərində dəyişiklik etməyə qərar verib. Onu da qeyd edək ki, Mərkəzi Bankın maliyyə səbətində hansı valyutanın olması onun fəaliyyət istiqamətinin əsas şərtlərindəndir.

   Azərbaycana gəlincə isə, ilk növbədə o qeyd edilməlidir ki, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının həcmi hələ də azalmaqda davam edir. Məlumata görə, fevral ayında Azərbaycanın beynəlxalq ehtiyatlarının həcmi 1,9% azalaraq 5 milyard 775,3 milyon dollara düşüb.

   Yanvarda Mərkəzi Bankın beynəlxalq ehtiyatlarının həcmi 5 milyard 887,4 milyon dollar təşkil edib. Fevral ayında ehtiyat 112 milyon dollar azalıb. Xatırladaq ki, ölkənin beynəlxalq ehtiyatlarının tərkibində qızıl yoxdur. Məlumat üçün onu da bildirək ki, beynəlxalq ehtiyatlara Neft Fondunun vəsaiti daxil deyil.

   Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatı 2008-ci il dekabrın 31-də ən yüksək həddə çataraq 6 milyard 137 milyon dollar təşkil edib. Bankın valyuta ehtiyatı 2009-cu ilin iyul ayında ən aşağı həddə - 4 milyard 787 milyon dollara düşüb.

   Ekspertlər hesab edir ki, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatı yalnız neftin qiymətindən asılı olaraq arta bilər. Belə hesab edilir ki, neftin qiyməti yenidən 100 dollarlıq həddi keçdikdən sonra hökumət, Neft Fondu ilə yanaşı, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının artması üçün də vəsait ayıra bilər. Əks təqdirdə, proseslər indiki templə gedərsə, Mərkəzi Bank valyuta ehtiyatlarının itkisindən qurtula bilməyəcək.

   Araşdırmalara görə isə, bu il ərzində neftin bir barrelinin orta qiyməti, ən yaxşı halda, 80-90 dollar təşkil edəcək. Yalnız 2011-ci ildə dünya bazarında neftin bir barrelinin orta qiymətinin 110 dollar olacağı gözlənir. ABŞ-ın "Goldman Sachs" bankının analitikləri qeyd edir ki, 2011-ci ildə neftə olan dünya tələbatı artacaq və bu artım ilk növbədə iqtisadiyyatı güclü inkişaf edən ölkələr tərəfindən baş verəcək. Bankın hesablamaları Nyu-York birjasında satılan yüngül Texas nefti əsasında aparılıb.

   "Goldman Sachs" bankı 2010-cu ilin ortalarında Nyu-York birjasında neftin bir barrelinin qiymətinin 90 dollar olacağını gözləyir. Bununla yanaşı, ABŞ bu il Azərbaycanda sutkada 1,1 milyon barrel neft hasil olunacağını proqnozlaşdırıb. Amerikanın Enerji İnformasiyaları Dövlət İdarəsinin (EİA) açıqladığı hesabatda göstərilir ki, 2010, 2020, 2025 və 2030-cu illərdə Azərbaycanda sutkalıq neft hasilatı orta hesabla 1 milyon barrel olacaq. Həmin illərdə dünya bazarında neftin qiyməti yüksək olarsa, bu rəqəm 900 min barrel həcmində proqnozlaşdırılır. Əksinə, neftin qiyməti ucuzlaşarsa, sutkalıq neft istehsalı həcminin 2025-ci ildə 1,2 milyon, 2030-cu ildə 1,3 milyon barrelə çatacağı güman olunur. 2010, 2015 və 2020-ci illərdə isə bu rəqəmin 1,1 milyon təşkil edəcəyi nəzərdə tutulur.

   Enerji İnformasiyaları Dövlət İdarəsi, həmçinin, Xəzər hövzəsində neft hasilatı üzrə gözləntiləri açıqlayıb. Proqnoza görə, Xəzər hövzəsində sutkalıq neft hasilatı 2010-cu ildə 2,9 milyon, 2015-ci ildə 3,8 milyon, 2020-ci ildə 4,1 milyon, 2025-ci ildə 4,3 milyon, 2030-cu ildə 4,6 milyon barrel olacaq ki, bu da 2006-cı ilə nisbətən 2,9 faiz artım deməkdir.

   Neftin qiymətilə bağlı baş verənlər Mərkəzi Banka hələlik valyuta ayrılmasına imkan vermir. Bu isə o deməkdir ki, qlobal maliyyə böhranı ilə bağlı olaraq Mərkəzi Bank Azərbaycanda bu problemdən zərər görən obyektlər sırasında yer alır. Onu da xatırladaq ki, Azərbaycanın valyuta ehtiyatları, əsasən dollar və avro ilə diversifikasiya olunub. Bu səbəbdən nəticə qeyd olunan valyutaların məzənnəsinin enib-qalxmasından da çox asılıdır.

   Ekspertlər, qlobal böhranın ikinci dalğası başlayacağı təqdirdə Mərkəzi Bankın daha çox valyuta itkisilə üzləşəcəyini istisna etmir. Hadisələr bu səpkidə inkişaf edərsə, hökumət Neft Fondundan Mərkəzi Banka müəyyən miqdarda valyuta transfer etmək məcburiyyətində qalacaq. Proseslərin bununla nəticələnəcəyini bildirən ekspertlərin sayı isə artmaqdadır. Çünki bu il ərzində də qlobal maliyyə böhranının davam edəcəyi və onun ikinci dalğasının gələcəyi artıq dünya miqyasında da qəbul olunmaqdadır.