Aqil Abbas: "Bunun yazarların təbliğatında çox önəmli rolu var"
Qulu Ağsəs: "Düşünürəm ki, bütün bunlar ədəbiyyata marağı bir qədər artıracaq"
Respublikamızda kitab sənayesi dirçəlsə də, hələ də yerli nəşr evləri tərəfindən çap olunan kitabların bazarı yoxdur. Bu sahədə uzun illər davam edən böhran bu gün tam şəkildə aradan qaldırılmayıb. Rusiya, Türkiyə, Gürcüstan, Ermənistan kimi qonşu ölkələrdə keçid dövrünün gətirdiyi bu problem çoxdan öz həllini tapıb.
Artıq bu respublikalarda yazıçı və şairlərin əsərlərinin əcnəbi dillərə tərcümə edilərək yayılması geniş vüsət alıb. Bu işləri isə özəl qurumlar, kitab markentinqilə məşğul olan təşkilatlar həyata keçirir. Onlar şair və yazıçıların kitab mağazalarında, kitabxanalarda görüşlərini təşkil edir, oxucuları yeni nəşr edilən kitabla tanış edirlər. Yaxud kitab təbliğilə məşğul olan təşkilatlar nəşriyyatlarla və müəlliflərlə müqavilə bağlayaraq, nəşr olunan kitabların satışını həyata keçirir. Dünyanın müxtəlif ölkələrində kitab mağazaları və kitabxanalar yazıçı və ictimaiyyət arasında etibarlı körpü rolunu oynayır.
Bizdə isə bu özünü yeni-yeni göstərməyə başlayır.
Azərbaycan yazıçı və şairlərilə oxucular arasında hazırda elə də bir yaxınlıq yoxdur. Mətbuat var gücü ilə kitabın, ədəbiyyatın təbliğatını aparsa da, hələ itirilən oxucu kütləsini ədəbiyyata qaytara bilmir.
Ədəbiyyatımız təbliğ olunmursa, bir qrup adam bunun günahını Yazıçılar Birliyində görür. Deyirlər ki, Birlik hər bir yazarın yeni əsərini təbliğ etməlidir. Əslində isə, keçmiş ittifaq respublikalarının heç birində Yazıçılar Birliyi ədəbiyyatın təbliğilə məşğul olmur. Rusiyada, Gürcüstanda, Ermənistanda Yazıçılar Birliyi sisteminin tamamilə ləğv edildiyi bildirilir.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyi isə ən ağır dönəmlərdə Birlik üzvü olan bəzi yazıçıların çap olunmuş kitablarının təbliğatını həyata keçirib. Hazırda Birliyin nəzdində "Bayatı" kitab mağazası fəaliyyət göstərir. Bir ildən artıqdır ki, "Bayatı" kitab mağazasında Azərbaycanın müasir yazıçı və şairlərinin "imza günü" keçirilir. Burada əsas məqsəd yazıçıların təzə nəşr olunmuş kitablarını satmaqdır. İndiyə qədər bir sıra tanınmış, istedadlı qələm sahibinin kitabları "Bayatı"da təqdim olunub, müəlliflərin "imza günü" keçirilib.
Çingiz Abdullayev, Yunus Oğuz, Elçin Hüseynbəyli, Fəxri Uğurlu, Aqil Abbas, Qulu Ağsəs, İlqar Fəhmi və digər yazarların "imza günü" "Bayatı" tərəfindən təşkil olunub.
Məlumatımıza görə, artıq şəhərimizdə fəaliyyət göstərən bəzi kitab mağazaları da "imza günü" keçirməyi planlaşdırır.
Bir məsələ var ki, bu "imza günü"nə yalnız ədəbi ictimaiyyət nümayəndələri gəlir. Çox nadir hallarda bu törənlərə adi vətəndaşlar, ədəbiyyatla heç bir əlaqəsi olmayan adamlar qatılır. Onsuz da ki, kimin nə yazdığından, necə yazdığından ədəbiyyat adamları gec-tez xəbər tutacaq. Amma hansısa bir əsərin çap olunmasından sıravi oxucular xəbərsiz qalacaq.
Bəzi ədəbiyyat adamları təklif edir ki, "imza günü" bölgələrdə, rayon və şəhərlərdə təşkil edilməlsin və oxucuların yeni nəşr olunan kitablardan xəbəri olsun.
Yazıçı-tədqiqatçı Yunus Oğuz "imza günü" ideyasını bəyənsə də, onun başqa formatda davam etdirilməsini daha məqsədəuyğun sayır: "Bu imza günləri yazıçı və şairin öz təşəbbüsü ilə keçirilir. Ora o öz dost-tanışını dəvət edir və onlara kitab paylanır. Əslində, "imza günü" ideyasının özü gözəldir. Amma bura geniş oxucu kütləsi cəlb edilməlidir. Bu tədbirlər yalnız Yazıçılar Birliyində, "Bayatı" kitab mağazasında keçirilməli deyil. Bu həm Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, həm Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti, həm ayrı-ayrı rayonların rəsmi qurumları ilə birgə keçirilməlidir. Yazıçı və şairlərin imza gününü rayonlarda geniş oxucu kütləsinin iştirakı ilə keçirmək lazımdır. İmza günlərini böyük bir bayrama çevirmək olar. Hələ ki, "imza günü"nün formatı xoşuma gəlməsə də ideyanın öz, yaxşıdır. Onu daha geniş şəkildə tətbiq etmək mümkündür".
Y.Oğuz hesab edir ki, imza günlərində yazıçı və şairlər oxucularla görüşməli, onları maraqlandıran suallara cavab verməlidir":Belə bir format gələcəkdə olarsa, çox gözəl olardı".
Yazıçı, millət vəkili Aqil Abbas "Bakı-Xəbər"ə bildirdi ki, imza günlərini dəstəkləyir. Bunun ədəbiyyatın inkişafında, oxucularla yazarlar arasında əlaqə yaratmaq sahəsində böyük rol oynadığını deyən Aqil Abbasın sözlərinə görə, yalnız Azərbaycanda deyil, dünyanın əksər ölkələrində imza günləri keçirilir.
Bir müddət əvvəl Türkiyədə nəşr edilən "Dolu" romanından danışan A.Abbas dedi ki, Türkiyədə beş kitab mağazasında onun imza günü keçirilib: "Mən imza günlərini çox bəyənirəm. Hesab edirəm ki, bunun ədəbiyyatın, yazarların təbliğində çox önəmli rolu var. Mən Bakıda keçirilən imza günlərinin hamısına gedirəm və burada müəllifin kitabı ilə yanaşı, 4-5 dənə də başqa yazıçının kitabını alıram. Bu çox yaxşı işdir.
Mənim Türkiyədə kitabım çıxandan sonra kitab mağazalarında "imza günü" keçirildi. Bu çox maraqlı bir tədbir idi. Oxucular özləri kitaba xoş sözlər yazmışdı, mən isə yalnız onları imzalayırdım. 5 kitab mağazasında 2000 min oxucuya imza verdim. Dünyanın hər yerində yazıçılarla oxucuların bu şəkildə görüşləri keçirilir. Əvvəlcədən elan olunur ki, filan yazıçı filan kitab mağazasında, yaxud kitabxanadadır. Oxucular ora gəlir və həm yazıçı ilə ünsiyyətdə olur, həm də onun kitabını alır. "İmza günü" çox maraqlı bir mərasimdir".
Şair-publisist Qulu Ağsəs bizimlə söhbətində "imza günü"nün böyük əhəmiyyət daşıdığını bildirdi. Oxucuların kitabdan qaçdığı bir dövrdə bu cür mərasimlərin keçirilməsinin ədəbiyyata fayda verəcəyini düşünən Q.Ağsəs deyir ki, yazar həm də burada kitabını sata bilir: "Bilirsiniz ki, indi kitaba maraq son dərəcə azdır. Ümumiyyətlə, bütün dünyada ədəbiyyata maraq əvvəlki kimi çox deyil. Azərbaycanda oxucular, demək olar ki, kitab oxumur. Əvvəllər belə bir misal vardı":İstedadlı oxucular daha çoxdur, istedadlı yazıçılar isə onlardan azdır. Ona görə də istedadlı oxucuları qorumaq lazımdır". Amma təəssüf ki, bu dissbalans aradan götürülüb, indi bir balans yaranır. Az qala, hazırda istedadlı oxucu qədər də istedadlı yazıçı var. Belə çıxır ki, özümüz yazıb özümüz özümüzü oxuyuruq. Ona görə də, sovet dövründə beş illikdə deyildiyi kimi, ədəbiyyata əlavə qüvvə səfərbər eləmək həddindən artıq çətindir. Amma təbii ki, cəhdlər də var. Onlardan biri də kitab şəbəkəsinin qurulması, o cümlədən də kitab mağazalarında imza günlərinin keçirilməsidir".
Q.Ağsəsin sözlərinə görə, yalnız "Bayatı" deyil, "Əli və Nino" kitab mağazasında, "Etüd" sərgi salonunda da kitabın təbliği və satışı ilə bağlı tədbirlər keçirilir. Q.Ağsəs bu tədbirlərə yalnız ədəbiyyat adamlarının gəldiyindən təəssüf hissi keçirir: "Doğru deyirsiz ki, bu tədbirlərə gələnlər yalnız ədəbiyyat adamlarıdır. Yəqin biz ədəbiyyata marağı onda qaytara bilərik ki, bu imza mərasimlərinə, kitab satışı törəninə təkcə ədəbiyyat adamları, yəni müəllifin dostları deyil, həm də başqaları gələcək. "Bayatı" kitab mağazasında keçirilən tədbirlərin bir neçəsində iştirak etmişəm. Ən çox satılan kitab mənim "Nabran novellası" kitabım oldu. Sevindirici hal isə ondan ibarət idi ki, bu mərasimə müxtəlif sahələrin təmsilçiləri qatılmışdı. Burada modelyer də vardı, incəsənət adamı da, tikinti biznesilə məşğul olan da. Kitabımın tez bir zamanda satılması məndə xoş təəssürat yaratdı. Amma buna baxmayaraq, məndə bir nigarançılıq var. Bu haqlı bir nigarançılıqdır. Onlar aldıqları kitabı oxuyurlarmı? Onlar mənim nə yazmaq istədiyimi anlayırlarmı, demək istədiyim söz onlara çatırmı? Yəni kitabımızı satdırmağımız, hələ o demək deyil ki, biz oxucunu fəth etmişik. Oxucu piar sayəsində kitabı ala, amma oxumaya bilər, yaxud oxuyar, heç nə anlamaz.
Ona görə də, hesab edirəm ki, "imza günü" o cəhdlərdən biridir. Frans Kafka ağır xəstəlikdən müalicə olunmağa gedəndə dostu ona deyir ki, sən onsuz da bunun mənasız olduğunu bilirsən, nəyə görə müalicəyə gedirsən? Cavab verir ki, ölümə məhkum olunmuş müttəhim də son söz istəyir, deyəcəyi son sözün heç nəyi dəyişməyəcəyini bilsə də. Amma bu, onun bir az daha artıq yaşaması deməkdir. Bizim ədəbiyyatın daha çox yaşaması üçün etdiyimiz cəhdlərdən biri də kitab mağazalarında keçirilən imza törənləridir. Düşünürəm ki, bütün bunlar ədəbiyyata marağı bir qədər artıracaq və ədəbiyyat ancaq ədəbiyyatsevərlər, sözü anlayanlar üçün olacaq. Bütün bu tədbirləri təqdir edirəm. Amma ədəbiyyatın kütləviləşməsinin tam əleyhinəyəm".