ABŞ və Türkiyə arasında qondarma "erməni soyqırımı"na görə yaranan ziddiyyətin miqyası daha da böyüyə bilər. Belə ki, Türkiyə Nümayəndələr Palatasının Xarici Əlaqələr Komitəsində məlum məsələnin müzakirəsindən sonra "soyqırım" sözügedən palatanın müzakirəsinə çıxarılacağı təqdirdə, Amerika Birləşmiş Ştatlarındakı səfirini geri çağıra biləcəyini bəyan edib

   "Türkiyənin öz elçisini geri çağırması mümkünmü" sualına cavab verən və adının çəkilməsini istəməyən türk rəsmisi "Associated Press" agentliyinə bildirib ki, hər bir variant masa üzərindədir. Agentlik xəbər verir ki, rəsmi anonimlik şəraitində danışıb və məsələnin həssaslığı baxımından adının çəkilməsini istəməyib.

   Xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlu isə bildirib ki, qətnamə Türkiyə-ABŞ münasibətlərinə, eləcə də Türkiyənin Ermənistanla barışıq səylərinə zərər vura bilər: "Dünyada və regionda sülhün əldə edilməsinə çalışan ölkənin belə bir qətnaməni qəbul etməsi başadüşülən olmazdı. Hamı bunu nəzərə almalıdır". Davudoğlu hazırda Vaşinqtonda olan Türkiyə nümayəndə heyətinin bunun qarşısını almaq üçün fəal iş apardığını xatırladıb: "Amma komitə qətnaməni qəbul edərsə, biz onun Konqresdə səsverməyə çıxarılmasının qarşısını almaq üçün səylər göstərəcəyik". Ankara ilə təzyiq dilində danışmağın mümkün olmadığını bir daha bildirən Əhməd Davudoğlu "Kim bizə təzyiq etmək istəyirsə, Türkiyəni yaxşı tanımır" deyərək qətnamənin qəbulunun Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşdırılması prosesinə zərbə vuracağını bəyan edib.

   Xatırladaq ki, sonuncu dəfə ermənilərin Birinci Dünya Müharibəsi zamanı öldürülməsinin tanınmasına çağıran qətnamə Nümayəndələr Palatasına iki il yarım əvvəl göndərilib. Ondan sonra isə Türkiyə tərəfi bunu "insanlığa qarşı ən böyük ittiham" adlandıraraq, heç bir ölkənin belə böhtanı qəbul edə bilməyəcəyimi bəyan edib. Bu vaxta qədər Türkiyə qətnamənin qəbul olunmaması üçün milyonlarla dollar xərcləyib və buna nail olub.

   Vaşinqtona təzyiqlər 2007-ci ildən sonra səngidi. İndi problemin yenidən qabarması üzündən Türkiyədə millətçi əhval-ruhiyyə gərgindir və qətnamə keçərsə, buna reaksiya emosional olacaq.

   Qeyd edək ki, ABŞ qanunvericiliyinə əsasən, Komitədə istənilən məsələ ilə bağıl səsvermədən sonra qanun layihəsinin yeni ünvanı 435 nəfərlik Nümayəndələr Palatası olur. Konkret olaraq "soyqırımla" bağlı sənədin isə Palatanın müzakirəsinə çıxarılıb-çıxarılmayacağı hələ məlum deyil. Bu məsələdə son qərar spiker Nensi Pelosinindir. O isə 1915-ci il hadisələrinin "soyqırım" olmasına inanan və erməni lobbisinə yaxın olan siyasətçidir.

   Nümayəndələr Palatası ilə yanaşı, oxşar qanun layihəsi 100 nəfərlik Senatda da müzakirəyə çıxarılmalıdır. Hazırda Senatın xarici əlaqələr komitəsində də "soyqırım"la bağlı qanun layihəsi var. Amma onun müzakirəsi hələ gündəliyə salınmayıb. Bu baxımdan, sənəd Nümayəndələr Palatasında müzakirə edilsə, hətta səs qazansa da, bu, sənədin qüvvəyə minmiş olması demək deyil. Bunun keçmişdə də örnəkləri olub. Oxşar qanun layihələrinin hər il 24 aprel ərəfəsində gündəmə gəlməsi bir ənənəyə çevrilib. Əvvəllər dörd dəfə belə cəhdlər olub. 1975 və 1984-cü illərdə Nümayəndələr Palatasında qanun layihələri qəbul olunub. Lakin sənəd Senatdan keçmədiyi üçün qüvvəyə minməyib. 2000 və 2007-ci illərdə isə ABŞ prezidentlərinin müdaxiləsindən sonra Nümayəndələr Palatası məsələni müzakirə olunmamış saxlayıb. Onu da bildirək ki, ABŞ-da prezidentin qanunvericilik proseslərinə müdaxilə etmək səlahiyyəti yoxdur. Amma milli təhlükəsizlik və dövlət maraqları təhlükə altında olanda prezident Senat və Nümayəndələr Palatasına xəbərdarlıq edə bilir.

   ABŞ Nümayəndələr Palatasının Xarici Əlaqələr Komitəsində "erməni soyqırımı" ilə bağlı qanun layihəsinin səsverməsi başa çatdı. Qanun layihəsinin əleyhinə 22, lehinə isə 23 nəfər səs verib.

   Səsvermədən əvvəl Komitə üzvləri məsələyə münasibətlərini bildiriblər. Mayk Penke Türkiyənin ABŞ-ın böyük müttəfiqlərindən biri olduğunu bildirib. O bildirib ki, qanun layihəsinə "yox" deyəcək. Mayk Penke Türkiyənin Əfqanıstandakı rolunun önəminə də diqqət çəkib və İncirlik hərbi bazasının ABŞ üçün dəyəli olduğunu deyib.

   Respublikası Maykl T.Makkaul isə qanun layihəsi ilə bağlı mövqeyini belə açıqlayıb: "Keçmişdə bu qanun layihəsini dəstəkləyənlərdən biri idim. Bir irqin yox edilməsindən bəhs edildi. ABŞ Konqresi 25 il əvvəl bir qanun qəbul etmişdi. Mən Türkiyə hökumətinin də bunu qəbul etməsini istərdim. Türkiyə ilə Ermənistan arasındakı ilişkilərin normallaşması çox önəmlidir. Məncə, ermənilər və türklər keçmiş problemləri öz aralarında müzakirə etməlidirlər. Protokol var və hər iki hökumət bu prosesi davam etdirə biləcək durumdadır. Bu qanun layihəsinin protokolların ratifikasiyasının qarşısını alacağı düşüncəsindəyəm. Bu qanun layihəsi Ermənistana faydadan çox zərər verəcək. Nəticədə sənəd bizə və əsgərlərimizə də ziyan vuracaq".

   Demokrat Eni Faleomavaqa da Türkiyə ilə Ermənistan arasında müzakirələrə diqqət yetirib. O, Komitə sədri Hovartd Bermana sual verib ki, danışıqlar davam etdiyi bir şəraitdə qanun layihəsinin müzakirəyə çıxarılmasına nə ehtiyac olub.

   Komitə sədri Hovard Berman da dinləmələrin açılışında "Türkiyə bizim müttəfiqimizdir" deyib, lakin Türkiyənin soyqırımı iddialarını tanımalı olduğunu bildirib.

   ABŞ-da müzakirələrin getdiyi bir zamanda Türkiyə prezidenti Abdulla Gül baş nazir Rəcəb Tayib Ərdoğanla Çankaya Köşkündə görüşüb. Türkiyənin "İhlas" agentliyinin verdiyi məlumata görə, tərəflərin görüşü təxminən 1 saat 20 dəqiqə çəkib. Hələlik görüşün təfərrüatları barədə məlumat verilmir. ABŞ Konqresinin Xarici Əlaqələr Komitəsində "erməni soyqırımı" qərar layihəsinin qəbul edilməsi ilə bağlı Türkiyə hökuməti açıqlama yayıb. APA-nın Türkiyə Nazirlər Kabinetinə istinadən verdiyi xəbərə görə, hökumət açıqlamasında layihənin qəbulundan təəssüfləndiyini bildirib: "Türk xalqının heç vaxt törətmədiyi bir cinayətdə ittiham edilməsini pisləyirik".

   Açıqlamada Türkiyənin ABŞ-dakı səfiri Namiq Tanın artıq geri çağırıldığı da bildirilib.