Azərbaycanda səfərdə olan Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) IV Maddə üzrə missiyası Mərkəzi Banka (MB) ölkədə fəaliyyət göstərən bankların sayını azaltmağı tövsiyə edib. Mətbuatın yazdığına görə, bunu missiyanın rəhbəri xanım Ninke Omes bildirib. Onun sözlərinə görə, BVF MB-yə ölkənin bank sektorunda konsolidasiya həyata keçirməyi tövsiyə edib:

   "Hazırda Azərbaycanda 46 bank fəaliyyət göstərir ki, bu da bir qədər çoxdur. Əvvəllər isə Azərbaycanda 80-ə yaxın bank işləyirdi. MB bunların sayını azaltdıqdan sonra ölkənin bank sektoru bir qədər inkişafa doğru getdi. Bankların sayı az olsa, MB tərəfindən onlara dəstək vermək asan olar". N. Omes onu da bildirib ki, BVF Azərbaycanın bank sektorunda rəqabəti bir qədər də gücləndirməyi tövsiyə edir. Qeyd edək ki, Azərbaycanda kommersiya banklarının nizamnamə kapitalı 10 milyon manat müəyyənləşdirilib. Artıq il yarımdır davam edən maliyyə böhranı banklara da ziyan vurub. Onlar bir tərəfdən xarici donorlarından məhrum olub, digər tərəfdən də yerli kredit alıcıları azalıb. Vaxtilə kredit alanlar da onu qaytarmaqda çətinlik çəkir. Belədə, bankların əksəriyyətində problemli kreditlərin həcmi katastrofik həddə çatmaqdadır. Bundan çıxış yollarından biri bankların birləşməsidir. Yəni bəzi banklar öz kapitallarını birləşdirməklə böhrandan üzüağ çıxa və gələcəkdə daha mühüm mövqe əldə edə bilər. Lakin təəssüf ki, Azərbaycandakı banklar, hətta müflisləşmə təhlükəsilə üz-üzə qalsalar da, birləşməyi özlərinə yaxın buraxmır. Görəsən, yerli mütəxəssislərin BVF-nin Azərbaycan bankları barədə verdiyi tövsiyələrə münasibəti necədir?

   İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramovun da fikrincə, özəl bankların sayı, ən azından, onların öz maraqları naminə azaldılmalıdır: "Bu gün Azərbaycanın bank sektorunda kifayət qədər ciddi problemlər var. Fevralın axırlarında əksər kommersiya banklarının hətta kiçik kredit verilişini dayandırması ondan xəbər verir ki, bu bankların likvidlik dərəcəsi aşağıdır. Belə bankların əksəriyyəti kreditlərin verilməsi və buna görə faizlərin alınması funksiyasını yerinə yetirə bilməyib. Bu gün kommersiya banklarının problemli kreditlərinin məbləği 300 milyon manata yaxındır. Problemli kreditlərin miqdarı beynəlxaq standartlarda olduğundan iki dəfə çoxdur. Bütün bunlar problemli kreditin kifayət qədər kritik həddə olduğundan xəbər verir. Bu faktlar bank sektorunda problemlərin olmasını göstərir. Beynəlxalq Valyuta Fondu Azərbaycanda makroiqtisadi stabilliyin tərəfdarıdır. Həmin qurumda başa düşürlər ki, bu gün Azərbaycanda olan kommersiya banklarının bəziləri əslində müflis olmaq həddindədir. Onlar nəinki kredit vermir, depozit öhdəliklərini yerinə yetirmir, hətta Mərkəzi Bankın müəyyənləşdirdiyi nizamnamə kapitalını formalaşdırmaq imkanları belə yoxdur. Mərkəzi Bank da problemli bankların olduğunu etiraf edir. Amma bununla belə, o, böhran başlanandan bəri heç bir bankın lisenziyasını geri almayıb. Mərkəzi Bank bunu ona görə etmir ki, bank sektoruna inamın azalması ehtimalından ehtiyatlanır. Bu səbəbdən də Beynəlxalq Valyuta Fondunun təklifi başadüşüləndir. Mərkəzi bank da başa düşür ki, bəzi ölmüş bankları saxlamaqla bank sektorunu inkişaf etdirmək mümkün deyil. Ona görə də 2009-cu ilin sonlarında Mərkəzi Bank bəzi kommersiya banklarına birləşmək təklifini irəli sürdü. Amma təəssüf ki, onlar bu təklifi nəzərə almayıb. Azərbaycan reallığı və sahibkarlıq mentaliteti buna imkan verməyib. Bizdə sahibkarlar müflis olmaqla barışır, amma birləşməyə üstünlük vermirlər. Bunun nəticəsidir ki, bəzi özəl banklar müflisləşmə ərəfəsindədir. Birləşdikdə isə onların birgə kapitalı Mərkəzi Bankın müəyyənləşdirdiyi limitdən çox olar və onlar fəaliyyətlərini bərpa edə bilərlər. O baxımdan, kommersiya banklarının sayının azaldılması vacibdir. Bu addım kifayət qədər radikal görünsə də, bank sektorunun sağlamlaşdırılmasına imkan verir. Azalma və bankların birləşməsi baş verərsə, onların kredit vermək və digər funksiyaları bərpa oluna bilər. Bankların sayının azalması qaçılmazdır. Belə olarsa, bank kreditlərinin faiz dərəcəsi də aşağı düşər. Addımın reallaşması bank sektorunun sağlamlaşdırılmasına zəmin yaradar".

   Müstəqil iqtisadçı-ekspert Yaşar Əsədov belə tövsiyələrin bazar qanunlarına zidd olduğunu desə də, bəzi bankların birləşməsini məqsədəuyğun hesab edir: "Bu yalnız məsləhətdir, onu necə reallaşdırmaq isə Azərbaycanın özündən asılıdır. Bankların sayının azalması göstərişlə həyata keçirilə bilməz. Bu düzgün olmaz, çünki beynəlxalq iqtisadi qanunlara ziddir. Prinsip etibarilə o da bazar şəraitində formalaşıb. Beynəlxalq Valyuta Fondu, görünür bilir ki, bunu Azərbaycanda göstərişlə və yaxud hansısa başqa formada həyata keçirmək olar. Digər tərəfdən, Azərbaycanda həqiqətən də bir sıra banklar var ki, birbaşa funksiyalarını yerinə yetirmir və ya yerinə yetirə bilmir. Onların birləşməsi və ya başqa formada fəaliyyətini koordinasiyaya etməsi məqsədəmüvafiq olardı. Ümumiyyətlə, Azərbaycanda tək-tük bank öz funksiyalarını normal icra etmək qabiliyyətindədir. Əksəriyyəti isə müxtəlif şəxs və idarələrin nəzarəti altındadır və praktiki olaraq bank fəaliyyətini yerinə yetirmir".