Şərqşünas Seyid Camal Əzimbəyli uzun illər rəhbərlik elədiyi "Təbliğ" İslam Xeyriyyə Vəqfinin fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra da müəyyən tədbirlər həyata keçirməkdə davam edir. O, buna görə tez-tez Azərbaycanın hüdudlarından kənara üz tutur. Bu dəfə də böyük bir toplantı keçirmək üçün Moskvaya səfər edəcək. Səfər öncəsi həm bu məsələ, həm də dini ictimaiyyətdə yaşanan bəzi problemlər haqda fikirlərini öyrəndik.

   - Yenə Moskvaya gedirsiz...

   - İstər dini, istərsə də milli bayramlar ərəfəsində belə səfərlər edirəm. Oradakı soydaşlarımızla görüşür, önəmli isim sahiblərinin iştirakı ilə böyük toplantılar keçiririk. Budəfəki səfərim Novruz bayramı ilə bağlıdır. Və yenə də erməni işğalında olan Dağlıq Qarabağ problemi, habelə dövlətimiz və dövlətçiliyimiz barədə söhbətlər edirik. Bu insanlar Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılmasında böyük rola malikdir.

   - Təbliğ İslam Xeyriyyə Vəqfi fəaliyyətini dayandırıb.

   - Bəli.

   - Yeni bir təşkilat yaratmaq istəmirsiniz ki?

   - Xeyr. Vəqfin dayanması o demək deyil ki, Seyid Camal olaraq mən öz fəaliyyətimi dayandırdım. Mənim mənsub olduğum şəcərə zaman-zaman İslamın gətirdiyi xeyriyyəçilik ənənələrini cəmiyyətə aşılayıb. Həm Bakıda, həmdə Moskvada olarkən onlarla insanın xeyir əməllə bir-birinə yardım göstərməsinə kömək oluram. Hesab edirəm ki, müstəqil fəaliyyət mənim üçün daha rahatdır. Vəqfdə çoxlu ocaq təmsilçiləri olduğundan, o vaxt müstəqil qərarlar verə bilmirdim. İndi isə tam sərbəstəm və çox böyük bir azadlıq əldə eləmişəm.

   - Yas mərasimlərində iştirak edən ziyalıların böyük əksəriyyəti mollaların bilik səviyyəsinin aşağı olmasından narazıdır. Siz necə?

   - Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi və Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi müxtəlif vaxtlarda bu məsələnin üzərinə gedib. Bu yaxınlarda yerli icra hakimiyyəti orqanları ilə həqiqi din, inanc adamlarının görüşləri keçirildi.

   Doğrudur, bizim mollalar arasında çox böyük savadsızlıq hökm sürür. Düşünürəm, başqa sahələrdə olduğu kimi, bu sahədə də durulaşma gedəcək. Dəfələrlə Şeyx həzrətlərilə bu məsələni müzakirə eləmişik. Artıq bu problemin mərhələli həllinin şahidi olmaqdayıq. Bəzi şeylər var ki, onun qarşısını almaqda hər iki təşkilat çətinlik çəkir. Bu problemin yaranmasında cəmiyyət özü də günahkardır.

   - Özünü "seyid", ocaq təmsilçisi adlandıranlar çoxdur. Onların hamısını qəbul edirsiz?

   - Doğrusu, mənim qəbul etdiyim bir neçə seyid ocağı var. O seyid ocağı ki, Azərbaycan dövlətçiliyinə qarşı, hansısa bir dövlətin burada emissarlığını edir, nəinki onun seyidliyini, hətta dindarlığını da qətiyyətlə rədd edirəm. Amma əsrlərlə Azərbaycanda seyidlik müəssisəsinin, xüsusən İslamın mühafizə olunmasında, onun bu günə gəlib çıxmasında müstəsna xidmətləri var. Bu gün dövlətimizin dinə münasibəti həqiqətən də məni qane edir. "Məscidlər bağlanır" deyə bəzi yerlərdə xarici dövlətlərin Azərbaycandakı emissarları dövlətçiliyimiz əleyhinə təbliğat aparmaq istəyir.

   Anlaya bilmirəm ki, onlar hansı məscidlərdən danışır. Hər hansı bir məsciddə dövlətçiliyimiz üçün təhlükə yarada biləcək, yaxud insan həyatına qəsd məqsədilə istənilən hadisə baş verirsə, bu olayın araşdırılması ilə bağlı istintaq gedirsə, yaxud ora gələnlərin əksəriyyəti Azərbaycan dövlətçiliyinə qarşı kampaniya aparırsa, onların toplaşdığı yerin dövlət tərəfindən nəzarətə götürülməsində pis nə var?

   Bu inanclı adamlardırsa, niyə dövlətin onları mühafizə etməsindən, onlara nəzarət etməsindən bu qədər rahatsız olurlar? Niyə onu Azərbaycanda "dinə basqı" kimi qiymətləndirirlər? Nə üçün dövlət başçısının şəxsi təşəbbüsü ilə tikilən, bərpa edilən məscidləri yaddan çıxarırlar?

   İslamda böyük rol oynayan Bibiheybət və "Təzə Pir" məscidlərinin yüksək səviyyədə təmir edilərək yenidən xalqımıza qaytarılması haqda niyə danışmırlar? Bu adamlar hansı səbəbdən dövlət orqanlarının zərərsizləşdirdiyi xarici kəşfiyyat orqanlarının dini pozuculuq üçün ölkəmizə göndərdiyi şəxslərdən söz açmır? Bunları anlaya bilmirəm.