Avrozonada yaşanan böhranın təsiri olaraq avronun dollara və digər valyutalara nisbətən dəyərdən düşməsi Azərbaycan valyutasında da müşahidə edilib. Yanvar ayından başlayaraq avronun manata nisbətən ucuzlaşması tendensiyası fevralda da qeydə alınıb. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, 2010-cu ildə Avropa valyutası manata nisbətən 5% ucuzlaşıb.

   Fevral ayında milli valyutanın ABŞ dollarına nisbətən məzənnəsində, demək olar ki, dəyişiklik baş verməyib. Ümumilikdə götürdükdə, fevralda 1 ABŞ dolları 0,8034 manat civarında qalıb. İlin əvvəlindən dollar 0,8031-dən 0,8034-ə yüksəlib.

   Ekspertlər bildirir ki, Yunanıstan böhranının hələ də həllini tapmaması Avropa valyutasının kursuna mənfi təsir göstərməkdə davam edir. Dünyada avronun, xüsusilə də dollara nisbətən ucuzlaşması tendensiyası məntiqi nəticəsini milli valyutasının məzənnəsi dollardan asılı olan Azərbaycanda da göstərir. Məsələn, ötən ay avronun manata nisbətən ucuzlaşması son 9 ayda ən aşağı həddə düşmüşdü. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, dollardan fərqli olaraq, manat fevralda avroya nisbətən 2,3% bahalaşıb. Ümumilikdə isə il başlayandan Avropa valyutası manata nisbətən 5,1% dəyərdən düşüb. Qeyd edək ki, paytaxtda fəaliyyət göstərən valyutadəyişmə məntəqələrində aparılan müşahidələr də avronun mövqeyinin xeyli zəiflədiyini göstərir. Valyutadəyişmə məntəqələrinin əməkdaşları da bildirir ki, hazırda dollar avroya nisbətdə bahalaşır. Onlar qeyd edir ki, avro ilə yanaşı, rus rublu da ucuzlaşır.

   Ümumiyyətlə, valyutadəyişmə məntəqələrində bildirilir ki, yanvarla müqayisədə fevralda dollara tələbat 20 - 30 faiz artıb. O da vurğulanır ki, xarici ölkələrlə ticarət əlaqələri olanlar da pullarını dollara dəyişməyi üstün tutur. Avro və digər valyutalara etibar edənlər kəskin şəkildə azaldığından, məzənnədə ciddi fərqlər müşahidə olunur. Mütəxəssislər hesab edir ki, valyuta məzənnələrindəki dəyişikliklərə səbəb dünya maliyyə böhranı ilə əlaqəlidir. Böhran aradan qalxmadıqca valyuta bazarında gərginlik davam edəcək. Bu baxımdan yaxın müddətdə avronun ucuzlaşması, dolların isə sabitləşəcəyi gözlənir. Dollara tələbatın artmasının sözügedən valyutanın qıtlığına gətirib çıxaracağını da istisna etməyən ekspertlər belə vəziyyət yarancağı təqdirdə, bununla bağlı Mərkəzi Bank tərəfindən müvafiq tədbirlərin görülməsinin zəruriliyini vurğulayır. Hələlik isə belə hesab edilir ki, dollara tələbat bu tempdə davam edərsə, ölkəmizdə ABŞ valyutasının çatışmazlığı qaçılmaz olacaq.

   Avronun ucuzlaşmasının Azərbaycan bazarına təsirlərinə gəlincə isə, ekspertlər bu istiqamətdə ciddi problemin müşahidə olunmayacağını proqnozlaşdırır. Çünki ölkədə aparılan maliyyə əməliyyatlarının əksəriyyəti dollarla həyata keçirilir. Vətəndaşların çoxu da öz vəsaitlərini dollarla saxlamaqda maraqlıdır. Digər tərəfdən, Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının əksəriyyəti dollarla saxlanır. Bu baxımdan qeyd olunur ki, avronun ucuzlaşması ölkə bazarına ciddi təsir göstərməyəcək. O da qeyd edilir ki, xarici ölkələrlə, xüsusilə Avropa dövlətlərilə aparılan ticarət əməliyyatlarında müəyyən vəsait itkisi gözlənilsə də, bu gəlirlərdə nəzərəçarpacaq azalma olmayacaq. Çünki hazırda Azərbaycan xarici ticarətinin yalnız az qismini avro ilə aparır.

   Bununla belə, dollara da çox bel bağlamaq lazım deyil. Çünki ABŞ-ın özündə bu valyutaya münasibətdə dəyişikliklər hiss olunmaqdadır. Belə ki, ABŞ-ın Cənubi Karolina ştatında ştat ərazisində dolların rəsmi ödəniş vasitəsi statusunun ləğv edilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsi müzakirə olunur. Respublikaçı konqresmen Mayk Pitts dolların qızıl və gümüş pulla əvəz olunmasını təklif edir.

   "İqtisadi forum" jurnalının məlumatına görə, "CBS News" kanalına müsahibəsində M.Pitts bildirib ki, federal hökumət pulu sağa-sola xərcləyir və tez-tez çap edir: "Almanlar inanmazdılar ki, onların iqtisadi sistemi dağılacaq, ancaq 1930-cu illərdə bir tikə çörək üçün əlarabası həcmində pul tələb olunurdu. Sovet İttifaqında da iqtisadiyyatın çökəcəyini gözləmirdilər, ancaq bu baş verdi. Oxşar tale bizi də gözləyir".

   Analitiklərin fikrincə, konqresmenin təklifi, çətin ki, dəstəklənsin. Ekspertlərə görə, bu ideyanı konstitusion adlandırmaq olmaz. Ekspertlər eyni zamanda bildirir ki, qızıl və gümüş valyutaların istifadəsi bu metalların qiymətinin dəyişməsi səbəbindən qeyri-mümkün olacaq. Digər tərəfdən, təklifin müəllifi qızıl və gümüşün "mürəkkəbli kağızdan" yaxşı olması qənaətindədir. Pittsə görə, federal hakimiyyət indiki vəziyyətdə ştatların hüquqlarını boğur və ölkəni iqtisadi kollapsa aparır.